Duurzame ontwikkeling
Doelen:
• De student heeft een breed interdisciplinair inzicht in de belangrijkste aspecten van
duurzame ontwikkeling.
• De student kan het belang van duurzame ontwikkeling situeren in de context van het
internationale beleid en van lokale schaalniveaus.
• De student begrijpt de verbanden tussen duurzame ontwikkeling, de Derde Wereld
problematiek en globalisering.
Les 1: Historiek Duurzame ontwikkeling en meten van vooruitgang
Duurzame ontwikkeling=
Ontwikkeling waarbij er wordt voldaan aan de behoefte van het heden zonder daarbij de komende
generatie te hinderen
Behandeld problemen als:
- Ontboste amazone wouden zijn omgezet door de natuur naar graslanden
- Hoe gaan we om met het beschikbaar zoet water…
- Ivoor handel
Druk van de mens op de planeet
Antropoceen
Momenteel zit men in het antropoceen = geologisch tijdperk van de mens waarin de invloed van de
mens overal op aarde aanwezig is, ontstaan sinds de industriële revolutie
The Great acceleration: Toename, sinds jaren 50 en na de wereldoorlog
- Van bevolking
- BNP
- Populatie in de steden
- Economische ontwikkeling
- Implicaties voor het milieu
- gebruik van meststoffen
- gebruik van energie productie
- enz.
Toename in de impact van de omgeving waar we ons in bevegen => CO2 stijging, fijn stof…
Verhoogde druk van de mensheid
Verhoogde eutrofiëring en gerbuik van meststoffen
,Capitaloceen=
Alternatieve naam van antropoceen => Feit dat de druk veroorzaakt is door het westerse deel van de
bevolking. En dus nu de rest van de wereld met de gevolgen moet dragen dat veel in de media aan
bod komt in de dag vandaag
Afname van biodiversiteit en habitiat:
- verhoogd risico op pandemiën
- Landbouw zorgt voor een verhoogde kans op verspreiding van virussen
Grotere impact van 3e wereld landen door minder voorzieningen
Duurzame ontwikkeling
Geschiedenis “duurzame ontwikkeling” vanuit verschillende invalshoeken (3 pijlers), zoals:
▪ milieubeweging en milieuwetenschap
▪ sociale bewegingen
▪ (ontwikkelings)economie
Invalshoek bepaalt accenten, niet objectief
Belangrijk voor het meten van duurzame ontwikkeling vb goed voor de economie kan slecht
zijn voor ecologie
Aandachtspunten:
- Tijdlijn = context om brede evolutie te begrijpen
- Evolutie en breed panorama begrijpen
- Nadien wordt ingegaan op enkele elementen hieruit
Jaren 60
(1962): Rachel Carson: “Silent Spring”
- landbouw-pesticiden (DDT)
- Ban van DDT in de V.S. (1972)
- Oprichting (Amerikaanse) milieuorganisaties
Silent spring => minder vogels aanwezig door het groot gebruik van pesticiden
Wat is de impact van pesticiden DDT op de omgeving? => onderzoek op vogel populatie en andere
dieren => werd aangeklaagd ingediend maar werd dood gezwegen
Boek wel gepubliceerd geraakt en kreeg toen veel aandacht => gedaan krijgen van DDT in
Amerika doen minderen
Veel mensen waar ook tegen dit verhaal met als argument van hongersnood
,1968: Paul Ehrlich: “The Population Bomb”
- neomalthusiaanse visie
- overbevolking: alarmerend
Schetste een verhaal over de toekomst met een stijgende wereldbevolking zoals het nu is => te kort
aan voedsel enz.
Geeft ook oplossingen geven van voedsle tekorten en geboorte beperkingen
Geeft aan dat de mens een druk uitoefent op de aarde
Verder nog in de jaren 60:
- Oprichting van milieuverenigingen en actiegroepen vb friends of the earth in 1969
- Toenemende wetgeving milieubescherming
Jaren 70:
- 1971: “Polluter Pays Principle” (OECD)
▪ verantwoordelijk stellen van de vervuilers voor mogelijke kosten
- 1972: Club van Rome, Grenzen aan de Groei
▪ Gevolgen van economische groei voor het milieu
▪ Fel bekritiseerd
▪ Als we niet duurzaam omgaan met de grondstoffen zal de economische groei
ook gedrang komen
- 1972: VN-milieuconferentie (Stockholm)
▪ link tussen milieubeheer en armoede
▪ milieu op de politieke agenda
▪ oprichting nationale milieuagentschappen
▪ oprichting van UNEP
Tot jaren 70 groeit de aandacht voor het milieuproblematiek => Oplossing door meer aandacht te
trekken in conferenties en milieuproblemen linken met andere problemen zoals armoede…
UNEP: afspraken maken rond milieubescherming
- 1973-74: Oliecrisis; grenzen aan de groei!
▪ Oorzaak van de olie crisis: Conflict tussen Israel en Arabische staten =>
arabische staten beslissen om de kranen dicht te draaien => zorgt voor een
schok op de economie in de westerse landen
- 1976 & 1977: VN conferenties: habitat + verwoestijning
- 1978: Ongeval met de Amoco Cadiz (Bretagne)
▪ Amaco Cadiz: stuur velies van olieschip en is 2 gebroken en zo olie verspreid
geraakt in het milieu
- 1979: Nucleair ongeval in Three Mile Island
▪ Chernobil kernramp => grootste
▪ Pennsylvania => ook kernongeval In de VS stopt de bouw en investering van de
reactoren => door slechte publieke opinie
▪ Volgend door Chernobyl ziet de rest van de aarde ook in dat dit niet de veiligste
manier is van energie wekken is
, - Aandacht voor biodiversiteit, bescherming van soorten, grensoverschrijdende
verontreiniging, …
- Milieuproblematiek wint aan belang!
Jaren 80:
MAAR:
Eind jaren ’70, begin jaren ’80 komt er een einde aan de eerste ‘milieugolf’
Andere prioriteiten:
▪ economische crisis in het Noorden
▪ schuldencrisis in het Zuiden
1980: Publicatie van World Conservation Strategy – Living Resource Conservation for Sustainable
Development door IUCN
- Armoede, overbevolking, sociale ongelijkheid, …
- Nieuwe strategie om ongelijkheden aan te pakken
Olie crisis zorgt voor grote duik in de economie en doet de aandacht op de ecologie afnemen
Nu ook => vooral gefocust op oorlog tussen Rusland en Oekraïne
IUCN => rapport dat de armoede en sociale ongelijkheid bespreekt een probeert aan te
pakken
- 1984: Ongeval in Bhopal; > 10.000 doden
▪ Droogte en hongersnood in Ethiopië
▪ Bhopal:
o Grote chemische fabriek produceerde pesticiden
o In india
o Fabriek in een dichtbevolkt gebied
o Ontsnapping van gifwolk
- 1985: Ontdekking van een gat in de ozonlaag
▪ Gat ontdekt door CFK’s en gassen uit spuitbussen
- 1986: Nucleair ongeval in Tsjernobyl
Door publieke inzichten werden deze problemen aangekaart en daar wordt ook verder op
ingespeeld
- 1987: Publicatie van het rapport Our Common Future (Brundtland rapport)
▪ Enthousiast onthaal
▪ Referentiewerk in verband met milieu en ontwikkeling (milieu en ontwikkeling
niet los van elkaar)
▪ Nieuwe belangstelling voor wereldwijde milieuproblemen in de jaren ’80:
▪ zure regen, broeikaseffect, ozonlaag, tropische wouden, ...
o Zure regen is naast ozon een probleem dat ook opgelost aan worden
is
o Zure regen => verzuring van de bodem door zwavel partikels die
neervallen, uitgewassen worden
Doelen:
• De student heeft een breed interdisciplinair inzicht in de belangrijkste aspecten van
duurzame ontwikkeling.
• De student kan het belang van duurzame ontwikkeling situeren in de context van het
internationale beleid en van lokale schaalniveaus.
• De student begrijpt de verbanden tussen duurzame ontwikkeling, de Derde Wereld
problematiek en globalisering.
Les 1: Historiek Duurzame ontwikkeling en meten van vooruitgang
Duurzame ontwikkeling=
Ontwikkeling waarbij er wordt voldaan aan de behoefte van het heden zonder daarbij de komende
generatie te hinderen
Behandeld problemen als:
- Ontboste amazone wouden zijn omgezet door de natuur naar graslanden
- Hoe gaan we om met het beschikbaar zoet water…
- Ivoor handel
Druk van de mens op de planeet
Antropoceen
Momenteel zit men in het antropoceen = geologisch tijdperk van de mens waarin de invloed van de
mens overal op aarde aanwezig is, ontstaan sinds de industriële revolutie
The Great acceleration: Toename, sinds jaren 50 en na de wereldoorlog
- Van bevolking
- BNP
- Populatie in de steden
- Economische ontwikkeling
- Implicaties voor het milieu
- gebruik van meststoffen
- gebruik van energie productie
- enz.
Toename in de impact van de omgeving waar we ons in bevegen => CO2 stijging, fijn stof…
Verhoogde druk van de mensheid
Verhoogde eutrofiëring en gerbuik van meststoffen
,Capitaloceen=
Alternatieve naam van antropoceen => Feit dat de druk veroorzaakt is door het westerse deel van de
bevolking. En dus nu de rest van de wereld met de gevolgen moet dragen dat veel in de media aan
bod komt in de dag vandaag
Afname van biodiversiteit en habitiat:
- verhoogd risico op pandemiën
- Landbouw zorgt voor een verhoogde kans op verspreiding van virussen
Grotere impact van 3e wereld landen door minder voorzieningen
Duurzame ontwikkeling
Geschiedenis “duurzame ontwikkeling” vanuit verschillende invalshoeken (3 pijlers), zoals:
▪ milieubeweging en milieuwetenschap
▪ sociale bewegingen
▪ (ontwikkelings)economie
Invalshoek bepaalt accenten, niet objectief
Belangrijk voor het meten van duurzame ontwikkeling vb goed voor de economie kan slecht
zijn voor ecologie
Aandachtspunten:
- Tijdlijn = context om brede evolutie te begrijpen
- Evolutie en breed panorama begrijpen
- Nadien wordt ingegaan op enkele elementen hieruit
Jaren 60
(1962): Rachel Carson: “Silent Spring”
- landbouw-pesticiden (DDT)
- Ban van DDT in de V.S. (1972)
- Oprichting (Amerikaanse) milieuorganisaties
Silent spring => minder vogels aanwezig door het groot gebruik van pesticiden
Wat is de impact van pesticiden DDT op de omgeving? => onderzoek op vogel populatie en andere
dieren => werd aangeklaagd ingediend maar werd dood gezwegen
Boek wel gepubliceerd geraakt en kreeg toen veel aandacht => gedaan krijgen van DDT in
Amerika doen minderen
Veel mensen waar ook tegen dit verhaal met als argument van hongersnood
,1968: Paul Ehrlich: “The Population Bomb”
- neomalthusiaanse visie
- overbevolking: alarmerend
Schetste een verhaal over de toekomst met een stijgende wereldbevolking zoals het nu is => te kort
aan voedsel enz.
Geeft ook oplossingen geven van voedsle tekorten en geboorte beperkingen
Geeft aan dat de mens een druk uitoefent op de aarde
Verder nog in de jaren 60:
- Oprichting van milieuverenigingen en actiegroepen vb friends of the earth in 1969
- Toenemende wetgeving milieubescherming
Jaren 70:
- 1971: “Polluter Pays Principle” (OECD)
▪ verantwoordelijk stellen van de vervuilers voor mogelijke kosten
- 1972: Club van Rome, Grenzen aan de Groei
▪ Gevolgen van economische groei voor het milieu
▪ Fel bekritiseerd
▪ Als we niet duurzaam omgaan met de grondstoffen zal de economische groei
ook gedrang komen
- 1972: VN-milieuconferentie (Stockholm)
▪ link tussen milieubeheer en armoede
▪ milieu op de politieke agenda
▪ oprichting nationale milieuagentschappen
▪ oprichting van UNEP
Tot jaren 70 groeit de aandacht voor het milieuproblematiek => Oplossing door meer aandacht te
trekken in conferenties en milieuproblemen linken met andere problemen zoals armoede…
UNEP: afspraken maken rond milieubescherming
- 1973-74: Oliecrisis; grenzen aan de groei!
▪ Oorzaak van de olie crisis: Conflict tussen Israel en Arabische staten =>
arabische staten beslissen om de kranen dicht te draaien => zorgt voor een
schok op de economie in de westerse landen
- 1976 & 1977: VN conferenties: habitat + verwoestijning
- 1978: Ongeval met de Amoco Cadiz (Bretagne)
▪ Amaco Cadiz: stuur velies van olieschip en is 2 gebroken en zo olie verspreid
geraakt in het milieu
- 1979: Nucleair ongeval in Three Mile Island
▪ Chernobil kernramp => grootste
▪ Pennsylvania => ook kernongeval In de VS stopt de bouw en investering van de
reactoren => door slechte publieke opinie
▪ Volgend door Chernobyl ziet de rest van de aarde ook in dat dit niet de veiligste
manier is van energie wekken is
, - Aandacht voor biodiversiteit, bescherming van soorten, grensoverschrijdende
verontreiniging, …
- Milieuproblematiek wint aan belang!
Jaren 80:
MAAR:
Eind jaren ’70, begin jaren ’80 komt er een einde aan de eerste ‘milieugolf’
Andere prioriteiten:
▪ economische crisis in het Noorden
▪ schuldencrisis in het Zuiden
1980: Publicatie van World Conservation Strategy – Living Resource Conservation for Sustainable
Development door IUCN
- Armoede, overbevolking, sociale ongelijkheid, …
- Nieuwe strategie om ongelijkheden aan te pakken
Olie crisis zorgt voor grote duik in de economie en doet de aandacht op de ecologie afnemen
Nu ook => vooral gefocust op oorlog tussen Rusland en Oekraïne
IUCN => rapport dat de armoede en sociale ongelijkheid bespreekt een probeert aan te
pakken
- 1984: Ongeval in Bhopal; > 10.000 doden
▪ Droogte en hongersnood in Ethiopië
▪ Bhopal:
o Grote chemische fabriek produceerde pesticiden
o In india
o Fabriek in een dichtbevolkt gebied
o Ontsnapping van gifwolk
- 1985: Ontdekking van een gat in de ozonlaag
▪ Gat ontdekt door CFK’s en gassen uit spuitbussen
- 1986: Nucleair ongeval in Tsjernobyl
Door publieke inzichten werden deze problemen aangekaart en daar wordt ook verder op
ingespeeld
- 1987: Publicatie van het rapport Our Common Future (Brundtland rapport)
▪ Enthousiast onthaal
▪ Referentiewerk in verband met milieu en ontwikkeling (milieu en ontwikkeling
niet los van elkaar)
▪ Nieuwe belangstelling voor wereldwijde milieuproblemen in de jaren ’80:
▪ zure regen, broeikaseffect, ozonlaag, tropische wouden, ...
o Zure regen is naast ozon een probleem dat ook opgelost aan worden
is
o Zure regen => verzuring van de bodem door zwavel partikels die
neervallen, uitgewassen worden
