Elke plant heeft veel pollen door deze pollen te tellen van diverse
vegetatiesoorten kun je verandering in de begroeiing vaststellen
En dus ook verandering van het klimaat
o Hierbij moet je wel rekening houden dat pollen verplaatst kunnen worden door wind
Dendrochronologie
o Onderzoeken van de jaarringen van bomen
Ong. 11.000 jaar terug gaan
De dikte van de boomringen geeft aanwijzingen over de klimatologische
omstandigheden waaronder de boom is gegroeid
Historische bronnen
o Historische tijdschaal
Bij gletsjers staan soms bordjes met jaartijden
Het KNMI werd in 1854 opgericht door Buys Ballot vanaf dat moment
werden gegevens over het klimaat verzameld
Hoe ouder de bron, hoe moeilijker om de bron precies te
interpreteren
3.1
De laatste 125 jaar is er een stijging van de gemiddelde temperatuur te zien van 0,8 graden en
zeespiegelstijging door versneld smelten zee-ijs en landijs
Natuurlijke factoren kunnen zowel interne als externe variabiliteit veroorzaken
Zonnevlekken en platentektoniek natuurlijke externe variabelen
El Nino natuurlijke interne variabele
Natuurlijke factoren voor de gem. temp. Van afgelopen 125 jaar
Zonnevlekkencyclus
o Speelt tientallen tot honderd jaren een rol
o Hoeveelheid zonlicht
Vulkaanuitbarstingen
o Speelt jaren een rol
o Hangt af van de kracht van eruptie
o Door veel stof in de atmosfeer reflecteert het zonlicht en komt er afkoeling
El Nino’s
o Speelt jaren een rol
, Grootste deel van de opwarming van laatste 125 jaar komt door menselijke activiteiten externe
factor
Versterkte broeikaseffect
o De afgelopen eeuw is de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer sterk
toegenomen door:
Bevolkingsgroei, ontwikkeling in de landbouw en door industrie
Bossen en natuurlijke graslanden verdwenen om plaats te maken
voor akkers en weiden en er kwam meer vee (hierbij komt methaan
vrij)
N2O komt vrij uit kunstmest
Gebruik hiervan is erg toegenomen
o Toename CO2 door economische ontwikkeling als aan demografische factoren
Industriële revolutie in 19e eeuw zorgde voor flinke toenamen van
verbranding van fossiele brandstoffen
Voorspelling is dat pas vanaf 2035 de consumptie hiervan iets zal
afnemen
Voor zekerheid over de toekomstige temperatuurontwikkeling blijven veel klimaatwetenschappers
onderzoek doen door:
Computermodellen
o Stimuleren het klimaat
Alle interne en externe factoren en historische gebeurtenissen worden hier
aan toegevoegd
o Hierbij is er altijd een onzekerheidsmarge het is nooit zeker hoe erg bepaalde
factoren gaan meespelen in de toekomst
o Bij prognoses bestaan altijd verschillende scenario’s
Klimaatonderzoekers denken dat de huidige klimaatverandering kan zorgen voor een fundamentele
verandering van delen van het klimaatsysteem.
Tipping point het moment dat het klimaatsysteem in een korte tijd drastisch en onomkeerbaar
verandert
Tipping point door opwarming is het ontdooien van permafrost
o In de permafrost zitten stoffen opgeslagen die de klimaatverandering ineens nog veel
sneller kunnen laten gaan als deze smelt
3.2
vegetatiesoorten kun je verandering in de begroeiing vaststellen
En dus ook verandering van het klimaat
o Hierbij moet je wel rekening houden dat pollen verplaatst kunnen worden door wind
Dendrochronologie
o Onderzoeken van de jaarringen van bomen
Ong. 11.000 jaar terug gaan
De dikte van de boomringen geeft aanwijzingen over de klimatologische
omstandigheden waaronder de boom is gegroeid
Historische bronnen
o Historische tijdschaal
Bij gletsjers staan soms bordjes met jaartijden
Het KNMI werd in 1854 opgericht door Buys Ballot vanaf dat moment
werden gegevens over het klimaat verzameld
Hoe ouder de bron, hoe moeilijker om de bron precies te
interpreteren
3.1
De laatste 125 jaar is er een stijging van de gemiddelde temperatuur te zien van 0,8 graden en
zeespiegelstijging door versneld smelten zee-ijs en landijs
Natuurlijke factoren kunnen zowel interne als externe variabiliteit veroorzaken
Zonnevlekken en platentektoniek natuurlijke externe variabelen
El Nino natuurlijke interne variabele
Natuurlijke factoren voor de gem. temp. Van afgelopen 125 jaar
Zonnevlekkencyclus
o Speelt tientallen tot honderd jaren een rol
o Hoeveelheid zonlicht
Vulkaanuitbarstingen
o Speelt jaren een rol
o Hangt af van de kracht van eruptie
o Door veel stof in de atmosfeer reflecteert het zonlicht en komt er afkoeling
El Nino’s
o Speelt jaren een rol
, Grootste deel van de opwarming van laatste 125 jaar komt door menselijke activiteiten externe
factor
Versterkte broeikaseffect
o De afgelopen eeuw is de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer sterk
toegenomen door:
Bevolkingsgroei, ontwikkeling in de landbouw en door industrie
Bossen en natuurlijke graslanden verdwenen om plaats te maken
voor akkers en weiden en er kwam meer vee (hierbij komt methaan
vrij)
N2O komt vrij uit kunstmest
Gebruik hiervan is erg toegenomen
o Toename CO2 door economische ontwikkeling als aan demografische factoren
Industriële revolutie in 19e eeuw zorgde voor flinke toenamen van
verbranding van fossiele brandstoffen
Voorspelling is dat pas vanaf 2035 de consumptie hiervan iets zal
afnemen
Voor zekerheid over de toekomstige temperatuurontwikkeling blijven veel klimaatwetenschappers
onderzoek doen door:
Computermodellen
o Stimuleren het klimaat
Alle interne en externe factoren en historische gebeurtenissen worden hier
aan toegevoegd
o Hierbij is er altijd een onzekerheidsmarge het is nooit zeker hoe erg bepaalde
factoren gaan meespelen in de toekomst
o Bij prognoses bestaan altijd verschillende scenario’s
Klimaatonderzoekers denken dat de huidige klimaatverandering kan zorgen voor een fundamentele
verandering van delen van het klimaatsysteem.
Tipping point het moment dat het klimaatsysteem in een korte tijd drastisch en onomkeerbaar
verandert
Tipping point door opwarming is het ontdooien van permafrost
o In de permafrost zitten stoffen opgeslagen die de klimaatverandering ineens nog veel
sneller kunnen laten gaan als deze smelt
3.2
