Samenvatting SE klimaatvraagstukken VWO

Aardrijkskunde samenvatting SE klimaatvraagstukken
1.1

de aarde is 4,6 miljard jaar oud, het universum is 13,8 miljard jaar oud



aarde als systeem  4 onderdelen

1. Atmosfeer
2. Hydrosfeer  al het water op de aarde
a. Oppervlakte water/grondwater/vormen van neerslag
3. Lithosfeer  de koude/vaste buitenlaag aarde
a. Korst/deel van de mantel
4. Biosfeer  al het leven op aarde
a. In de zee/op land/in de lucht
o Als 1 van deze veranderd, veranderen de andere ook

aan het aardoppervlak  luchtdruk het hoogst

o Hoe verder weg van de aarde, hoe lager de luchtdruk

De atmosfeer van de aarde is anders dan op andere planeten in ons zonnestelsel



opbouw en temperatuur van atmosfeer

Atmosfeer met gassen

o Stikstof (N2)
o Zuurstof (O2)
o Koolstofdioxide (CO2)

Atmosfeer heeft 4 lagen:

1. Troposfeer
2. Stratosfeer
3. Mesosfeer
4. Thermosfeer

Onderste laag atmosfeer  troposfeer  temp afname = -0,6 graden bij 100 meter



Verschil tussen land en zee

Zee Land

1. Licht dringt diep door 1. Verdamping van dunne laag
2. Stroming 2. Geen stroming/menging
3. Hoge soortgelijke warmte 3. Lage soortgelijke warmte
4. Verdampingswarmte

,Klimaatfactoren:

1. Neerslagfactoren
2. Temperatuurfactoren



Temperatuurfactoren

 Invalshoek zonnestralen
o Breedteligging
o Scheve stand van de aardas
 Vegetatiegordels
o Hoe hoger hoe kouder
 Ligging aan de zee of ver landinwaards
o Zee heeft matigende invloed op de temp.
 Alleen met aanlandige wind
 Continentaliteit
o Wat: sterk afnemende invloed/geen invloed van zee op het klimaat
o Waar: vaak ver landinwaards, maar kan ook door een bestendige aflandige wind
komen
 Warme of koude zeestromen



Neerslagfactoren

 Luchtdrukgebieden
o Lage druk  stijgingsregen
o Hoge druk  geen neerslag
o Fronten  neerslag
 Aanlandige wind
o Hoe langer de wind over een (warme) zee waait, hoe vochtiger
 Aflandige wind
o Droog
 Afstandsverval
o Invloed van vochtige lucht is vlak bij zee veel sterker dan ver landinwaards
 Ontstaan stuwingsregen (gebergten)



Variaties in stralingsbalans

Stralingsbalans  de optelsom van de kortgolvige instraling (zonlicht) op aarde, de naar het heelal
teruggekaatste straling en de langgolvige uitstraling (warmte) van de aarde.

 De breedteligging
 Het albedo
 Gesteldheid van het aardoppervlak

Breedtegraad  afstand van plaatst tot de evenaar

, Evenaar

 Meer oppervlak
 Meer energie
 Meer straling per oppervlakte-eenheid



1.2

Instraling van de zon is veel groter in de tropen dan op hoge breedte

o Er is een sterk verschil in opwarming: er ontstaan veel luchtdrukverschillen in de atmosfeer
o Hierdoor ontstaat wind

Mondiale luchtcirculatie  de grootschalige verplaatsing van lucht in de atmosfeer  groot
windsysteem op wereldlijk niveau

 Hogedrukgebied/maximum  gebieden met koude, dalende lucht
 Lagedrukgebied/minimum  gebieden met warme, stijgende lucht

Corioliseffect  de afwijking van de windrichting die ontstaat door de draaiing van de aarde

 Winden waaien van de polen naar de evenaar
o Noordelijkhalfrond  rechts
o Zuidelijkhalfrond  links

Grensvlak tussen koude/warme lucht  front

3 soorten neerslag (in dit hoofdstuk)

1. Frontale neerslag
a. Warme en koude lucht mengen niet  schuiven over elkaar heen
2. Stuwingsregen
3. Stijgingsregen



Wet van Buys Ballot

 Lucht stroomt altijd van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied (met afwijkingen)

Passaten  winden die het hele jaar uit noord/zuid oostelijke richting naar de ITCZ en de evenaar
waaien