H14 - immuniteit
De lymfoïde organen zijn specifieke organen en weefsels die betrokken zijn bij de productie, opslag
en rijping van immuuncellen, zoals lymfocyten. Ze spelen een essentiële rol in het immuunsysteem.
Hier zijn enkele belangrijke lymfoïde organen:
1. Lymfeklieren: Lymfeklieren zijn kleine boonvormige organen verspreid door het hele lichaam
en verbonden met lymfevaten. Ze bevatten lymfocyten en andere immuuncellen en
fungeren als filters voor lymfevloeistof. Lymfeklieren helpen bij het detecteren en bestrijden
van infecties door ziekteverwekkers te filteren en te vernietigen.
2. Milt: De milt is een groot orgaan dat zich in de linkerbovenbuik bevindt. Het speelt een
belangrijke rol bij de afweer tegen infecties. De milt bevat lymfocyten en andere
immuuncellen die betrokken zijn bij de vernietiging van bacteriën, virussen en andere
ziekteverwekkers. Het is ook verantwoordelijk voor de afbraak van oude rode bloedcellen en
de opslag van bloedplaatjes.
3. Tonsillen: Tonsillen, ook bekend als keelamandelen, zijn clusters van lymfoïd weefsel in de
keel. Ze helpen bij het opvangen en bestrijden van ziekteverwekkers die via de mond en neus
het lichaam binnendringen. Er zijn verschillende tonsillen in het lichaam, waaronder de
amandelen in de keelholte, de tubaire tonsillen in de buurt van de gehoorgang en de linguale
tonsillen aan de achterkant van de tong.
4. Thymus: De thymus is een orgaan dat zich in de bovenste borstholte, achter het borstbeen,
bevindt. Het is vooral belangrijk bij de rijping en ontwikkeling van T-lymfocyten, een type
immuuncel dat betrokken is bij de cellulaire immuniteit. Naarmate we ouder worden, neemt
de activiteit en grootte van de thymus af.
Naast deze belangrijke lymfoïde organen zijn er ook lymfoïde weefsels verspreid door het hele
lichaam, zoals lymfoïde aggregaten in de darmen, lymfoïde follikels in de luchtwegen en het
beenmerg, waar immuuncellen worden geproduceerd. Deze organen en weefsels werken samen om
een effectieve immuunrespons te bieden en het lichaam te beschermen tegen infecties.
Pagina 1 van 57
, • Lymfevaten
Latenvloeistof, opgeloste stoffen, virussen, bacteriën, afval binnen (1-richting!)
• Lymfe
Terugkeer van vloeistoffen en opgeloste deeltjes van perifere weefsels naar het bloed
• Lymfocyten
Productie, onderhoud, transport en opslag
Fysieke en chemische aanval op pathogenen, afwijkende cellen, afwijkende eiwitten (antigenen)
• Lymfoïde weefsels en organen
Verbonden met lymfevaten
Vooral in gebieden die bijzonder kwetsbaar zijn voor het binnendringen van ziekteverwekkers
(toegangspoorten)
Kleinste vaten = capillairen
Starten ‘blind’ in perifere weefsels
Overlappende endotheelcellen : 1 richtingsklep : laten vloeistof, opgeloste stoffen, virussen,
bacteriën en afval binnen
Grotere lymfevaten met kleppen monden uit in venen
In bloed (transport)
In lymfe (tansport)
In (perifere, secundaire) lymfoïde organen en weefsels (functie) : tonsillen, milt, lymfeknopen →
tijdelijk, constante verplaatsing.
In (centrale, primaire) lymfoïde organen (vorming) : BM en thymus vormen lymfocyten → B-cellen, T-
cellen en NK-cellen
Pagina 2 van 57
,T-cellen
− Cytotoxische T-cellen
o Vallen vreemde cellen of virussen-geïnfecteerde cellen aan
=> cellulaire immuniteit
T-helpercellen
− Stimuleren T- en B-cellen
T-suppressorcellen
− Remmen T- en B-cellen
=> regulerende T-cellen
B-cellen
− Differentiëren tot plasmacellen → productie antistoffen = antilichamen = immunoglobulinen
(iGg’s-
− Antilichamen binden aan antigenen → antigeen-antilichaam-complex
=> humorale immuniteit
NK-cellen
− Vallen afwijkende cellen aan
=> immunologische surveillance
Lymfopoïese (ontstaan en circulatie lymfocyten)
− In rode BM
− Uit hemocytoblasten → lymfoïde stamcellen
(rode) BM : B-cellen en NK-cellen
Thymus : T-cellen
− komen terecht in bloed, perifere lymfoïde weefsels en organen
=> herkenning antigeen → proliferatie (deling)
Pagina 3 van 57
, Lymfefollikels
= verzameling lymfoïde weefsels = bindweefsels met lymfocyten
− NIET omkapseld
− Centraal kiemcentrum waarin lymfocyten actief delen
→ kunnen toenemen in grootte
(bv. : amandelen = tonsillen)
− Vooral in spijsverteringsstelsel
o Tonsillen
o Appendix
o Platen van Peyer in de darmen
− Ademhalingsstelsel
− Urinaire stelsels
− Voortplantingsstelsel
Staan in open verbinding met de buitenwereld
→ toegangsroutes tot het lichaam voor mogelijke schadelijke organismen en gifstoffen
Lymfoïde organen
= omkapseld
• Lymfeknopen
• Thymus
• Milt
Lymfeknopen
Vooral in nek, oksels en liezen
Verbonden met lymfevaten (afferente en efferente)
Afferente = signalen/zenuwimpulsen die van de periferie naar
het CZS worden getransporteerd
Efferente = signalen/zenuwimpulsen die van CZS naar de
periferie wordt gestuurd
Filtreren van de lymfe vooraleer deze terugstroomt naar het bloed
Verwijderen van antigenen
Stimulatie van T- en B-cellen
Immuunreactie opstarten
Pagina 4 van 57
De lymfoïde organen zijn specifieke organen en weefsels die betrokken zijn bij de productie, opslag
en rijping van immuuncellen, zoals lymfocyten. Ze spelen een essentiële rol in het immuunsysteem.
Hier zijn enkele belangrijke lymfoïde organen:
1. Lymfeklieren: Lymfeklieren zijn kleine boonvormige organen verspreid door het hele lichaam
en verbonden met lymfevaten. Ze bevatten lymfocyten en andere immuuncellen en
fungeren als filters voor lymfevloeistof. Lymfeklieren helpen bij het detecteren en bestrijden
van infecties door ziekteverwekkers te filteren en te vernietigen.
2. Milt: De milt is een groot orgaan dat zich in de linkerbovenbuik bevindt. Het speelt een
belangrijke rol bij de afweer tegen infecties. De milt bevat lymfocyten en andere
immuuncellen die betrokken zijn bij de vernietiging van bacteriën, virussen en andere
ziekteverwekkers. Het is ook verantwoordelijk voor de afbraak van oude rode bloedcellen en
de opslag van bloedplaatjes.
3. Tonsillen: Tonsillen, ook bekend als keelamandelen, zijn clusters van lymfoïd weefsel in de
keel. Ze helpen bij het opvangen en bestrijden van ziekteverwekkers die via de mond en neus
het lichaam binnendringen. Er zijn verschillende tonsillen in het lichaam, waaronder de
amandelen in de keelholte, de tubaire tonsillen in de buurt van de gehoorgang en de linguale
tonsillen aan de achterkant van de tong.
4. Thymus: De thymus is een orgaan dat zich in de bovenste borstholte, achter het borstbeen,
bevindt. Het is vooral belangrijk bij de rijping en ontwikkeling van T-lymfocyten, een type
immuuncel dat betrokken is bij de cellulaire immuniteit. Naarmate we ouder worden, neemt
de activiteit en grootte van de thymus af.
Naast deze belangrijke lymfoïde organen zijn er ook lymfoïde weefsels verspreid door het hele
lichaam, zoals lymfoïde aggregaten in de darmen, lymfoïde follikels in de luchtwegen en het
beenmerg, waar immuuncellen worden geproduceerd. Deze organen en weefsels werken samen om
een effectieve immuunrespons te bieden en het lichaam te beschermen tegen infecties.
Pagina 1 van 57
, • Lymfevaten
Latenvloeistof, opgeloste stoffen, virussen, bacteriën, afval binnen (1-richting!)
• Lymfe
Terugkeer van vloeistoffen en opgeloste deeltjes van perifere weefsels naar het bloed
• Lymfocyten
Productie, onderhoud, transport en opslag
Fysieke en chemische aanval op pathogenen, afwijkende cellen, afwijkende eiwitten (antigenen)
• Lymfoïde weefsels en organen
Verbonden met lymfevaten
Vooral in gebieden die bijzonder kwetsbaar zijn voor het binnendringen van ziekteverwekkers
(toegangspoorten)
Kleinste vaten = capillairen
Starten ‘blind’ in perifere weefsels
Overlappende endotheelcellen : 1 richtingsklep : laten vloeistof, opgeloste stoffen, virussen,
bacteriën en afval binnen
Grotere lymfevaten met kleppen monden uit in venen
In bloed (transport)
In lymfe (tansport)
In (perifere, secundaire) lymfoïde organen en weefsels (functie) : tonsillen, milt, lymfeknopen →
tijdelijk, constante verplaatsing.
In (centrale, primaire) lymfoïde organen (vorming) : BM en thymus vormen lymfocyten → B-cellen, T-
cellen en NK-cellen
Pagina 2 van 57
,T-cellen
− Cytotoxische T-cellen
o Vallen vreemde cellen of virussen-geïnfecteerde cellen aan
=> cellulaire immuniteit
T-helpercellen
− Stimuleren T- en B-cellen
T-suppressorcellen
− Remmen T- en B-cellen
=> regulerende T-cellen
B-cellen
− Differentiëren tot plasmacellen → productie antistoffen = antilichamen = immunoglobulinen
(iGg’s-
− Antilichamen binden aan antigenen → antigeen-antilichaam-complex
=> humorale immuniteit
NK-cellen
− Vallen afwijkende cellen aan
=> immunologische surveillance
Lymfopoïese (ontstaan en circulatie lymfocyten)
− In rode BM
− Uit hemocytoblasten → lymfoïde stamcellen
(rode) BM : B-cellen en NK-cellen
Thymus : T-cellen
− komen terecht in bloed, perifere lymfoïde weefsels en organen
=> herkenning antigeen → proliferatie (deling)
Pagina 3 van 57
, Lymfefollikels
= verzameling lymfoïde weefsels = bindweefsels met lymfocyten
− NIET omkapseld
− Centraal kiemcentrum waarin lymfocyten actief delen
→ kunnen toenemen in grootte
(bv. : amandelen = tonsillen)
− Vooral in spijsverteringsstelsel
o Tonsillen
o Appendix
o Platen van Peyer in de darmen
− Ademhalingsstelsel
− Urinaire stelsels
− Voortplantingsstelsel
Staan in open verbinding met de buitenwereld
→ toegangsroutes tot het lichaam voor mogelijke schadelijke organismen en gifstoffen
Lymfoïde organen
= omkapseld
• Lymfeknopen
• Thymus
• Milt
Lymfeknopen
Vooral in nek, oksels en liezen
Verbonden met lymfevaten (afferente en efferente)
Afferente = signalen/zenuwimpulsen die van de periferie naar
het CZS worden getransporteerd
Efferente = signalen/zenuwimpulsen die van CZS naar de
periferie wordt gestuurd
Filtreren van de lymfe vooraleer deze terugstroomt naar het bloed
Verwijderen van antigenen
Stimulatie van T- en B-cellen
Immuunreactie opstarten
Pagina 4 van 57
