Existentieel-fenomenologisch paradigma
(Mens als verhaal)
Existentieel-fenomenologisch
Existentieel Fenomenologisch
Existentie = het leven, het bestaan Fenomenen = wat zich voordoet
Grote levensvragen: Ervaring en betekenis die mens eraan geeft als
- Wie ben ik? Waarom ben ik hier? belangrijkste fenomeen
- Wat geeft mijn leven zin?
-> We kunnen niet hetzelfde ervaren, hbbn
Mens met wat hij voelt en verlangt allemaal een andere binnenkant en geven een
- Gaat ervan uit dat de mens met die andere betekenis aan situaties/belevingen
vragen bezig is
Waarnemen, zonder oordeel
“Het leven heeft a priori geen zin… Het is aan jou om het betekenis te geven en waarde is niets
anders dan de betekenis die jij kiest.”
- J.P. Sartre -
Psychoanalyse
Sigmund Freud
- 1856 – 1939, neuroloog in Wenen
- Grondlegger psychologie
- Grote invloed op alle vormen van psychotherapie
- Was niet goed in hypnose
o Verzetten tegen hypnose, wat op dat moment de belangrijkste bron van therapie was
o Door met vrouwen te werken met verlammingsverschijnselen. Zij gaven aan om niet
te hypnotiseren, maar om met ze te praten. Heeft Freud gedaan en heeft zijn theorie
daarop gebaseerd
o !! Vrije associatie = Mensen laten vertellen zonder grenzen/beperkingen
=> psychoanalyse beschrijven als methode in psychotherapie
Visie
Analyse vh menselijk zijn met aandacht voor het onderbewuste, verlangen en driften die
voedingsbodem zijn voor gedachten en gedrag vd mens (ijsbergmetafoor)
- Driften
o Levensdrift: = energie en instinct om te leven
o Doodsdrift: = dingen doen die schade kan brengen aan ons lichaam
o Liefdesdrift = libido
- Es – Ich – Uber-ich
o Es: (driften) wat de mens drijft, wat hem maakt tot wie hij is
o Ich: (weten, kennen, wil Es-kant beteugelen) rationele zijn, daardoor raakt de mens in
conflict tssn wat ons drijft en het rationale denken
o Uberich: (scheidsrechter, ons geweten) wil balans houden en conflicten
oplossen/vormgeven
- Oedipuscomplex: losmaken van verlangens vd ouders
o Kind dat verlangt naar ouder van hetzelfde geslacht en wil ouder met hetzelfde
geslacht weg -> gaat over innerlijke verlangens die in conflict gaan met verlangens
ouders en dus losmaken van verlangens vd ouders
, - Verdedigingsmechanismen: mechanismen die mensen ontw om met innerlijk conflict om te
gaan. Innerlijk conflict is eigen aan de mens, kan oorzaak v psychisch lijden zijn
Mechanismen doordat de oplossingen niet altijd even makkelijk zijn. Sommigen mechanismen zijn
die Freud meer aanvaard dan anderen
uitwerkt o Verdringen: we stoppen het weg en doen alsof het er niet is
o Regressie: teruggaan in ontw en gedrag van kinderlijke fase stellen/herhalen zoals
bv.: orale fixatie (dingen in mond steken…)
o (Escapisme = vluchten)
o (Rationalisatie = alles proberen redeneren en uitleg geven)
o (Projectie = op iemand projecteren), (sublimatie = driften verheerlijken/veredelen),
(introjectie), (reactievorming)…
- Behandelmethoden
o Vrije associatie: mensen w uitgenodigd om alles te vertellen zonder grenzen, vraagt
tijd, in eigen wereld -> in contact komen met onderbewuste, kan ook door lichaam,
zegt veel over onderbewuste
o Droomverheldering: in dromen komen vanuit onderbewuste zaken naar oppervlakte,
je kan erover praten en het verwerken
- Kritiek
o Weinig gevalstudies, weinig wetenschappelijk onderzoek op en naar gedaan
o Hoe eerlijk is Freud geweest over zijn uitkomsten?
o Houdt weinig rekening met omgeving/relatie tot anderen
Vertegenwoordigers psychoanalyse
Voornamelijk in Europa. Aandacht voor vroege levenservaringen, voor het eigen levensverhaal.
Praten met, ontmoeten, speltherapie. Ruimte voor emoties, driften en verlangens, voor conflict.
- Francoise Dolto
o Praten met kinderen ipv over
o Kinderen begeleiden op hun weg naar autonomie met respect voor hun particulier
verlangen
- Melanie Klein
o Speltherapie: het is maar wnnr je samen met een kind in spel gaat/kijkt naar hoe een
kind in spel gaat, je veel ziet (wat beleeft een kind? Wat zijn de driften en
verlangens?)
Vrije associatie in spelvorm
o Observatie van wat gebeurt vrij van oordeel
- Donald Woods Winnicott
o Good enough parenting
= Het is goed genoeg, het is normaal dat je eens mis bent, dat je het mss niet
goed weet…
o Holding
= Goede opvoedkundige omgeving gaat verder dan speelgoed, kinderen
hebben emotionele ondersteunende omgeving nodig -> emotionele
beschikbaarheid
- John Bowlby
o Hechtingstheorie
Aandacht vroege levenservaringen: manier waarop kind hecht is belangrijk
voor latere ontw
(Mens als verhaal)
Existentieel-fenomenologisch
Existentieel Fenomenologisch
Existentie = het leven, het bestaan Fenomenen = wat zich voordoet
Grote levensvragen: Ervaring en betekenis die mens eraan geeft als
- Wie ben ik? Waarom ben ik hier? belangrijkste fenomeen
- Wat geeft mijn leven zin?
-> We kunnen niet hetzelfde ervaren, hbbn
Mens met wat hij voelt en verlangt allemaal een andere binnenkant en geven een
- Gaat ervan uit dat de mens met die andere betekenis aan situaties/belevingen
vragen bezig is
Waarnemen, zonder oordeel
“Het leven heeft a priori geen zin… Het is aan jou om het betekenis te geven en waarde is niets
anders dan de betekenis die jij kiest.”
- J.P. Sartre -
Psychoanalyse
Sigmund Freud
- 1856 – 1939, neuroloog in Wenen
- Grondlegger psychologie
- Grote invloed op alle vormen van psychotherapie
- Was niet goed in hypnose
o Verzetten tegen hypnose, wat op dat moment de belangrijkste bron van therapie was
o Door met vrouwen te werken met verlammingsverschijnselen. Zij gaven aan om niet
te hypnotiseren, maar om met ze te praten. Heeft Freud gedaan en heeft zijn theorie
daarop gebaseerd
o !! Vrije associatie = Mensen laten vertellen zonder grenzen/beperkingen
=> psychoanalyse beschrijven als methode in psychotherapie
Visie
Analyse vh menselijk zijn met aandacht voor het onderbewuste, verlangen en driften die
voedingsbodem zijn voor gedachten en gedrag vd mens (ijsbergmetafoor)
- Driften
o Levensdrift: = energie en instinct om te leven
o Doodsdrift: = dingen doen die schade kan brengen aan ons lichaam
o Liefdesdrift = libido
- Es – Ich – Uber-ich
o Es: (driften) wat de mens drijft, wat hem maakt tot wie hij is
o Ich: (weten, kennen, wil Es-kant beteugelen) rationele zijn, daardoor raakt de mens in
conflict tssn wat ons drijft en het rationale denken
o Uberich: (scheidsrechter, ons geweten) wil balans houden en conflicten
oplossen/vormgeven
- Oedipuscomplex: losmaken van verlangens vd ouders
o Kind dat verlangt naar ouder van hetzelfde geslacht en wil ouder met hetzelfde
geslacht weg -> gaat over innerlijke verlangens die in conflict gaan met verlangens
ouders en dus losmaken van verlangens vd ouders
, - Verdedigingsmechanismen: mechanismen die mensen ontw om met innerlijk conflict om te
gaan. Innerlijk conflict is eigen aan de mens, kan oorzaak v psychisch lijden zijn
Mechanismen doordat de oplossingen niet altijd even makkelijk zijn. Sommigen mechanismen zijn
die Freud meer aanvaard dan anderen
uitwerkt o Verdringen: we stoppen het weg en doen alsof het er niet is
o Regressie: teruggaan in ontw en gedrag van kinderlijke fase stellen/herhalen zoals
bv.: orale fixatie (dingen in mond steken…)
o (Escapisme = vluchten)
o (Rationalisatie = alles proberen redeneren en uitleg geven)
o (Projectie = op iemand projecteren), (sublimatie = driften verheerlijken/veredelen),
(introjectie), (reactievorming)…
- Behandelmethoden
o Vrije associatie: mensen w uitgenodigd om alles te vertellen zonder grenzen, vraagt
tijd, in eigen wereld -> in contact komen met onderbewuste, kan ook door lichaam,
zegt veel over onderbewuste
o Droomverheldering: in dromen komen vanuit onderbewuste zaken naar oppervlakte,
je kan erover praten en het verwerken
- Kritiek
o Weinig gevalstudies, weinig wetenschappelijk onderzoek op en naar gedaan
o Hoe eerlijk is Freud geweest over zijn uitkomsten?
o Houdt weinig rekening met omgeving/relatie tot anderen
Vertegenwoordigers psychoanalyse
Voornamelijk in Europa. Aandacht voor vroege levenservaringen, voor het eigen levensverhaal.
Praten met, ontmoeten, speltherapie. Ruimte voor emoties, driften en verlangens, voor conflict.
- Francoise Dolto
o Praten met kinderen ipv over
o Kinderen begeleiden op hun weg naar autonomie met respect voor hun particulier
verlangen
- Melanie Klein
o Speltherapie: het is maar wnnr je samen met een kind in spel gaat/kijkt naar hoe een
kind in spel gaat, je veel ziet (wat beleeft een kind? Wat zijn de driften en
verlangens?)
Vrije associatie in spelvorm
o Observatie van wat gebeurt vrij van oordeel
- Donald Woods Winnicott
o Good enough parenting
= Het is goed genoeg, het is normaal dat je eens mis bent, dat je het mss niet
goed weet…
o Holding
= Goede opvoedkundige omgeving gaat verder dan speelgoed, kinderen
hebben emotionele ondersteunende omgeving nodig -> emotionele
beschikbaarheid
- John Bowlby
o Hechtingstheorie
Aandacht vroege levenservaringen: manier waarop kind hecht is belangrijk
voor latere ontw
