Wetenschapsfilosofie samenvatting
Wat wetenschapsfilosofie inhoud
● Wetenschapsfilosofie: Wat is wetenschap (descriptief) en hoe moet het worden
gebruikt (normatief)?
Tot kennis komen
● Reductie: verschijnselen verklaren aan de hand van onderliggende structuren en
processen, geeft geen antwoord op de uiteindelijke vraag
● Unificatie: verschijnselen verklaren door het samenvoegen van theorieën, geeft wél
antwoord op de uiteindelijke vraag
Tot kennis komen bij natuurwetenschappen (Newton en Galileo)
● Standaardmethode voor natuurwetenschappen is de empirisch-analytische methode.
Empirisch: kennis door waarnemingen zoals experimenten, analytisch: door logisch
redeneren kun je deze waarnemingen begrijpen.
● De methode wordt gebruikt om gebeurtenissen te verklaren.
● Belangrijke kenmerken: herhaling van de experimenten moeten tot hetzelfde
resultaat komen en de feiten moeten onafhankelijk van elkaar worden beschreven
(atomisme).
● Methode bestaat uit 5 stappen: (1) waarneming van verschijnselen, (2) opstellen
hypothese om verschijnselen te verklaren, (3) toetsen van hypothese d.m.v.
experimenten, (4) resultaten afleiden d.m.v. experimenten, (5) opstellen van een
natuurwet
● Bij deze methode wordt gebruikt gemaakt van inductie (komen tot kennis d.m.v.
herhaalde waarnemingen; empirisme) en deductie (komen tot kennis door logisch te
redeneren; rationalisme). Bij deductie wordt gebruikt gemaakt van aannames die
vrijwel zeker waar zijn (axioma’s)
● Scheiding object (hetgeen dat onderzocht wordt) en subject (de onderzoeker)
Tot kennis komen bij geesteswetenschappen (Dilthey)
● Geesteswetenschappen moeten geïnterpreteerd worden
● Methode van de hermeneutiek: interpretatie op basis van levenservaring.
● Belangrijk hierbij is het holisme: iets krijgt pas betekenis als we het geheel kunnen
zien.
● Dingen van binnenuit (inlevingsvermogen) begrijpen
● Historiciteit: gebeurtenissen zijn aan elkaar verbonden door tijd, oftewel patroon van
handelingen
● Hermeneutische cirkel: het geheel geeft betekenis aan de onderdelen, de onderdelen
geven betekenis aan het geheel
● Object en subject vallen deels samen. Het subject is dus waarnemer maar ook
deelnemer. Subjecten kunnen tot verschillende conclusies komen.
Wat er onder wetenschap valt
● Demarcatie: onderscheid maken tussen wat wel en niet wetenschap is. Dit kan op 3
manieren: (1) methodologie; moet er een of meerdere methoden voor de wetenschap
Wat wetenschapsfilosofie inhoud
● Wetenschapsfilosofie: Wat is wetenschap (descriptief) en hoe moet het worden
gebruikt (normatief)?
Tot kennis komen
● Reductie: verschijnselen verklaren aan de hand van onderliggende structuren en
processen, geeft geen antwoord op de uiteindelijke vraag
● Unificatie: verschijnselen verklaren door het samenvoegen van theorieën, geeft wél
antwoord op de uiteindelijke vraag
Tot kennis komen bij natuurwetenschappen (Newton en Galileo)
● Standaardmethode voor natuurwetenschappen is de empirisch-analytische methode.
Empirisch: kennis door waarnemingen zoals experimenten, analytisch: door logisch
redeneren kun je deze waarnemingen begrijpen.
● De methode wordt gebruikt om gebeurtenissen te verklaren.
● Belangrijke kenmerken: herhaling van de experimenten moeten tot hetzelfde
resultaat komen en de feiten moeten onafhankelijk van elkaar worden beschreven
(atomisme).
● Methode bestaat uit 5 stappen: (1) waarneming van verschijnselen, (2) opstellen
hypothese om verschijnselen te verklaren, (3) toetsen van hypothese d.m.v.
experimenten, (4) resultaten afleiden d.m.v. experimenten, (5) opstellen van een
natuurwet
● Bij deze methode wordt gebruikt gemaakt van inductie (komen tot kennis d.m.v.
herhaalde waarnemingen; empirisme) en deductie (komen tot kennis door logisch te
redeneren; rationalisme). Bij deductie wordt gebruikt gemaakt van aannames die
vrijwel zeker waar zijn (axioma’s)
● Scheiding object (hetgeen dat onderzocht wordt) en subject (de onderzoeker)
Tot kennis komen bij geesteswetenschappen (Dilthey)
● Geesteswetenschappen moeten geïnterpreteerd worden
● Methode van de hermeneutiek: interpretatie op basis van levenservaring.
● Belangrijk hierbij is het holisme: iets krijgt pas betekenis als we het geheel kunnen
zien.
● Dingen van binnenuit (inlevingsvermogen) begrijpen
● Historiciteit: gebeurtenissen zijn aan elkaar verbonden door tijd, oftewel patroon van
handelingen
● Hermeneutische cirkel: het geheel geeft betekenis aan de onderdelen, de onderdelen
geven betekenis aan het geheel
● Object en subject vallen deels samen. Het subject is dus waarnemer maar ook
deelnemer. Subjecten kunnen tot verschillende conclusies komen.
Wat er onder wetenschap valt
● Demarcatie: onderscheid maken tussen wat wel en niet wetenschap is. Dit kan op 3
manieren: (1) methodologie; moet er een of meerdere methoden voor de wetenschap
