Ecologie
Hoofdstuk 1: ecologie als wetenschap
1. Ecologie als wetenschap
wat is ecologie?
- Begrip dat beschrijft wat goed en slecht is voor de mens en zijn milieu
- Het is een wetenschap geen levenswijze
- Studie van onze leefomgeving
- Werd voor het eerst gedefinieerd door Haeckel in 1866
- Ecologie is 150 jaar oud
- De oudste wetenschap
- Interactie gebeurt binnen een ecosysteem
= ecologie bestudeert complexe interacties tussen alle levende wezens onderling en hun
omgeving, biotiek (alle levende wezens) en abiotiek (alle niet levende omgevingsfactoren)
2. Ecosysteem als studieobject
- Interacties vinden plaats is een ecosysteem
Wat is een ecosysteem?
- Geheel van abiotische en biotische componenten die samen functioneren als een
eenheid
Vb. lucht en gasuitwisseling
Water en oplossing van voedingstoffen
Wat zijn abiotische componenten?
- Zijn de fysische en chemische condities zoals de atmosfeer en de gassen die daar in
voorkomen, het klimaat, de textuur, structuur en voedselrijkdom van de bodem en
de beschikbaarheid van water
Wat zijn biotische componenten?
- Al de verschillende organismen die in het ecosysteem boven en ondergronds
voorkomen
In een ecosysteem vinden er interacties plaats
, - De basis = rijke diversiteit aan planten
- Hoe rijker de diversiteit aan planten hoe complexer het ecosysteem
Vb.
Verschillende grassen
Linker heeft kruiden en bloemen
Linker heeft een grotere biodiversiteit, hoog gras
Rechter: 1 grassoort, productiviteit ligt hoger
,Vb.
Linker is kaler
Verschillende boomsoorten door verschillende gronden
Bodem bepaald boomsoort
Bodem beïnvloed regenwormen
Regenwormen bepalen afbraaksnelheid
Verschillende soorten regenwormen:
- Epigeische wormen: zeer slecht strooisel
- Endogeische wormen: slecht strooisel
- Anekische wormen: goed strooisel
3. De wetenschappelijke methodiek van ecologische studies
(lezen in boek pag 6-7)
Alle ecologische studies gebeuren volgens een bepaalde wetenschappelijke methode
In verschillende stappen
1) Observatie
- Observatie van een natuurlijk fenomeen
2) Onderzoeksvraag formuleren
3) Hypothese formuleren
- Hypothese= een gefundeerde gok over wat het antwoord zou kunnen zijn op de
onderzoeksvraag
4) Hypothese testen
- Gegevens verzamelen en deze worden geanalyseerd
Hypothese klop?: andere bijkomende observaties en hypothesen kunnen
geformuleerd worden
, Hypothese klopt niet?: een andere hypothese zal moeten geformuleerd worden
5) Resultaten publiceren
3.2 Ecologische studies in praktijk
verschillende types van studies afhankelijk van de onderzoeksvraag
1) observationele studies
maken gebruik van observaties en monitoring van een natuurlijke omgeving,
zonder dat de onderzoeker ingrijpt in het ecosysteem
vb. opvolgen van trends in de ruimte
vaak zijn de oorzaken moeilijk vast te stellen
vaak aangevuld met experimentele studies
vb. wat is de invloed van het bos op de waterkwaliteit van de beek
- bos houd stikstof vast
- bos heeft een zuiverende werking
2) experimentele veldstudie
manipuleert de onderzoeker het systeem om dit vervolgend te observeren
experimenten uitvoeren om bepaalde patronen te verklaren
bv. Wat is het effect van houtkap op de waterkwaliteit
3) experimentele labostudies
experimenten uitvoeren in gecontroleerde omstandigheden om bepaalde
patronen te kunnen verklaren
zijn vaak minder complex en duur dan experimentele veldstudies
vaak in aanvulling van observationele studies
vb? studie van jocobskruiskruid
Hoofdstuk 1: ecologie als wetenschap
1. Ecologie als wetenschap
wat is ecologie?
- Begrip dat beschrijft wat goed en slecht is voor de mens en zijn milieu
- Het is een wetenschap geen levenswijze
- Studie van onze leefomgeving
- Werd voor het eerst gedefinieerd door Haeckel in 1866
- Ecologie is 150 jaar oud
- De oudste wetenschap
- Interactie gebeurt binnen een ecosysteem
= ecologie bestudeert complexe interacties tussen alle levende wezens onderling en hun
omgeving, biotiek (alle levende wezens) en abiotiek (alle niet levende omgevingsfactoren)
2. Ecosysteem als studieobject
- Interacties vinden plaats is een ecosysteem
Wat is een ecosysteem?
- Geheel van abiotische en biotische componenten die samen functioneren als een
eenheid
Vb. lucht en gasuitwisseling
Water en oplossing van voedingstoffen
Wat zijn abiotische componenten?
- Zijn de fysische en chemische condities zoals de atmosfeer en de gassen die daar in
voorkomen, het klimaat, de textuur, structuur en voedselrijkdom van de bodem en
de beschikbaarheid van water
Wat zijn biotische componenten?
- Al de verschillende organismen die in het ecosysteem boven en ondergronds
voorkomen
In een ecosysteem vinden er interacties plaats
, - De basis = rijke diversiteit aan planten
- Hoe rijker de diversiteit aan planten hoe complexer het ecosysteem
Vb.
Verschillende grassen
Linker heeft kruiden en bloemen
Linker heeft een grotere biodiversiteit, hoog gras
Rechter: 1 grassoort, productiviteit ligt hoger
,Vb.
Linker is kaler
Verschillende boomsoorten door verschillende gronden
Bodem bepaald boomsoort
Bodem beïnvloed regenwormen
Regenwormen bepalen afbraaksnelheid
Verschillende soorten regenwormen:
- Epigeische wormen: zeer slecht strooisel
- Endogeische wormen: slecht strooisel
- Anekische wormen: goed strooisel
3. De wetenschappelijke methodiek van ecologische studies
(lezen in boek pag 6-7)
Alle ecologische studies gebeuren volgens een bepaalde wetenschappelijke methode
In verschillende stappen
1) Observatie
- Observatie van een natuurlijk fenomeen
2) Onderzoeksvraag formuleren
3) Hypothese formuleren
- Hypothese= een gefundeerde gok over wat het antwoord zou kunnen zijn op de
onderzoeksvraag
4) Hypothese testen
- Gegevens verzamelen en deze worden geanalyseerd
Hypothese klop?: andere bijkomende observaties en hypothesen kunnen
geformuleerd worden
, Hypothese klopt niet?: een andere hypothese zal moeten geformuleerd worden
5) Resultaten publiceren
3.2 Ecologische studies in praktijk
verschillende types van studies afhankelijk van de onderzoeksvraag
1) observationele studies
maken gebruik van observaties en monitoring van een natuurlijke omgeving,
zonder dat de onderzoeker ingrijpt in het ecosysteem
vb. opvolgen van trends in de ruimte
vaak zijn de oorzaken moeilijk vast te stellen
vaak aangevuld met experimentele studies
vb. wat is de invloed van het bos op de waterkwaliteit van de beek
- bos houd stikstof vast
- bos heeft een zuiverende werking
2) experimentele veldstudie
manipuleert de onderzoeker het systeem om dit vervolgend te observeren
experimenten uitvoeren om bepaalde patronen te verklaren
bv. Wat is het effect van houtkap op de waterkwaliteit
3) experimentele labostudies
experimenten uitvoeren in gecontroleerde omstandigheden om bepaalde
patronen te kunnen verklaren
zijn vaak minder complex en duur dan experimentele veldstudies
vaak in aanvulling van observationele studies
vb? studie van jocobskruiskruid
