Pedagogie samenvatting

PEDAGOGIE
hoofdstuk 1 :begripsomschrijving...................................................................2
1.1 definitie van opvoeden.............................................................................................. 2
1.2 opvoeding als wetenschap........................................................................................3
1.3 opvoedingsmodellen................................................................................................. 6

hoofdstuk 2: de praktijk van het opvoeden......................................................9
2.1 opvoeden: een kwestie van vraag en aanbod...........................................................9
2.2 de pedagogische vraag van het kind.........................................................................9
2.3 het pedagogische aanbod.......................................................................................10
2.4 het samenleven tussen ouders en kind...................................................................13
2.5 wat is goed opvoeden?............................................................................................ 15

hoofdstuk 3: wanneer opvoeden niet meer vanzelfsprekend is.......................15
3.1 opvoeden in de hedendaagse maatschappij...........................................................15
3.2 begripsomschrijving................................................................................................17
3.3 indeling naar ernst..................................................................................................17
3.4 indeling naar oorsprong.......................................................................................... 19
3.5 opvoedingssteun..................................................................................................... 20

hoofdstuk 4: de theorie van nagy..................................................................22
4.1 inleiding.................................................................................................................. 23
4.2 de vier dimensies.................................................................................................... 23
4.3 loyaliteiten.............................................................................................................. 25

hoofdstuk 5: verschillende gezinstypes.........................................................26
5.1 ouders met een kind met een beperking.................................................................26
5.2 scheiding................................................................................................................. 30
5.3 nieuw samengestelde gezinnen..............................................................................36
5.4 adoptie.................................................................................................................... 39
5.5 pleegzorg................................................................................................................ 44

hoofdstuk 6: pedagogische vaardigheden.....................................................52
6.1 een positief opvoedingsklimaat...............................................................................52
6.2 aanmoedigen.......................................................................................................... 53
6.3 belonen................................................................................................................... 54
6.4 omgaan met storend gedrag...................................................................................55




1

,HOOFDSTUK 1 :BEGRIPSOMSCHRIJVING.

1.1 DEFINITIE VAN OPVOEDEN.

Opvoeden  complex fenomeen.

Kern van opvoeden: samenleven.

 Opvoeden is dus het samenleven van opvoeder en kinderen en alles wat ertussen
gebeurt.


FUNCTIONELE VERSUS INTENTIONELE OPVOEDING:

Functionele opvoeding (+/-80%) Intentionele opvoeding (+/-20%)
- Opvoeding die vaak onbewust - Opvoeding die bewust gebeurt.
gebeurt. - Expliciete sturing.
- Impliciete sturing.
Bv. een ouder raakt gefrustreerd bij het Bv. je kinderen vragen en uitleggen dat ze
repareren van een tafel en gooit zijn vriendelijk moeten zijn als er bezoek is en geen
schroevendraaier hard tegen de grond  ruzie mogen maken.
kinderen zien dit en krijgen dit gedrag mee.



OPVOEDER:

 Gedurende langere tijd
 Dagelijks
 Met kind samenleeft
 Zich verantwoordelijk weet/voelt voor de toekomst van het kind
 Voorbeelden:
 Babysitter: nee
 Leerkracht: ja
 Pleegouder: ja



OPVOEDEN IS:

 Complementair: je hebt geen opvoeding zonder ouder EN kind.
 Circulair: er is een continue wisselwerking tussen ouders en kinderen. Ouders
beïnvloeden hun kinderen, maar kinderen beïnvloeden ook hun ouders. Je moet
elk kind anders benaderen.
bv. baby trekt ons, we gaan er naartoe en praten met een hoge stem tegen de baby, de
baby gaat lachen waardoor bij dit verder blijven doen.
 Multifactorieel: verschillende beïnvloedende factoren:
 Interventies van de ouders.
 Kind is actief.
 Leefklimaat: opvoedingscontext.




2

,1.2 OPVOEDING ALS WETENSCHAP.


1.2.1 HET KIND.
 Genetische factoren. Zijn gericht op de in de aanleg
 Neurobiologische factoren. meegegeven vitaliteit: opgewekt,
Temperamentkenmerken hyperactief, rustig, … . ouders
 Pre-, peri- en postnatale invloeden.
blijken hun kinderen vanaf de
(voor-, tijdens en vlak na de bevalling)
geboorte aan te duiden als
 Verschillende vormen temperament: moeilijke of gemakkelijke
 Moeilijk temperament: veel huilen, slapen en kinderen.
eten moeilijk.
 Gemakkelijk temperament: huilen minder, passen zich aan aan de
situaties. Eten en slapen gemakkelijk.
 Langzame starters: combinatie van beide groepen.
 Fysieke kenmerken: gericht op de lichamelijke conditie: klein, dik, geslacht,
leeftijd.
 Kan moeilijkheden meebrengen.
bv. kind dat er niet uitziet als iemand van de
puberteit, dus ouders gaan die nog als kind
behandelen en niet als puber. Dat is lastig voor het
kind, dus ouders vinden het een probleemkind.
 Moeilijkheden:
 De verwachting van je kind loslaten en aan de
slag gaan met hoe het kind is.
bv. je bent als moeder heel sociaal en verwacht dat je
kind grote kinderfeestjes wilt, maar eigenlijk wil die
alleen zijn dichte vrienden uitnodigen. Je moet dit
gaan accepteren.




1.2.2 DE OPVOEDER OF OUDER.


PERSOONLIJKHEIDSKENMERKEN VAN DE OUDER:

 Temperament/ persoonlijkheidskenmerken (cognitief, affectief, sociaal, …)
bv. als je als ouders snel stress ervaart, ga je zelf misschien sneller gestresseerd reageren
op situaties met je kinderen en misschien sneller kortaf zijn tegen hun.
 Sensitief: op de signalen die jouw kind geeft.
 Responsief: op wat jouw kind nodig heeft.
 Leeftijd.
bv. tienerouders of op latere leeftijd ouders heeft invloed op de opvoeding.
 Gezondheid (fysiek en mentaal).
 Allerlei psychische stoornissen van de ouders beïnvloeden de manier
waarop ze hun kinderen opvoeden.


OPVOEDINGSGESCHIEDENIS VAN DE OUDER:

 Indirecte invloed: de geschiedenis die je persoonlijkheid bepaald.
 Directe invloed: of ouders het willen of niet, ze blijven hun opvoeding met zich
meedragen. Sommige ouders zullen de opvoeding die ze gekregen hebben willen
repliceren, anderen zullen zich hiertegen willen afzetten.


3

,  Intergenerationele overdracht: wanneer patronen uit de eigen jeugd
van de ouders zich voortzetten in de opvoeding van hun kinderen.
bv. ouders die heel zelfstandig zijn opgevoed, gaan op hun beurt hun
kinderen ook zo opvoeden.
 Pedagogisch besef: hoe ouders betekenis geven aan het gedrag van hun
kind en hoe ze hun eigen handelen daarnaar richten en vormgeven.
 Ouders met voldoende pedagogisch besef weten wat in het belang
is van een kind en wensen dat belang te dienen.
 Belangenconflict: het belang van het kind vs het belang van de ouder.
Meeste ouders zijn in staat om het belang van hun kind boven hun eigen
belang te zetten.
“Een moeder kan pas de tranen van haar kind vegen, als ze zelf getroost
is.”


 Als je advies moet formuleren voor opvoedingsondersteuning, dan moet je een
afweging maken tussen het wenselijke en het haalbare en de ouder genoeg tijd geven om
hun gedrag aan te passen. De ideale aanpak is niet voor alle ouders een mogelijkheid.




1.2.3 DE OPVOEDINGSCONTEXT.


SUBSYSTEEM:

 Partnerrelatie: kan de gezinssituatie onder druk zetten of eerder positief
ondersteunen (draagkracht verstevigen).
 Spanningen of conflicten tussen de ouders leiden de aandacht van de
opvoeding af.
 Een slechte partnerrelatie leidt vaak tot isolement van één van de ouders.
 Siblinggroep: de manier waarop broers en zullen met elkaar omgaan bepaald
mee hoe de opvoedingsfunctie in het gezin vervuld wordt.
 In één-kind-gezinnen wordt er anders opgevoed dan in meer-kind-gezinnen.
 Enig kind wordt meer cognitief gestimuleerd, omdat men meer
tussen volwassenen zit.
 Broers en zussen zorgen ervoor dar je sociaal meer gestimuleerd
wordt.
 De gezinsgrootte heeft invloed op hoe ouders met hun kind omgaan 
plaats in de kinderrij.
bv. bewezen dat eerst geborenen meer plichtsbewust zijn dan laatkomers.



GEZINSKENMERKEN:

 Gezinsorganisatie: de interactieprocessen in het gezin en de gezinsstructuur.
Afgrenzingsprocessen binnen het gezin: de regels die in het gezin gelden met
betrekking tot wie wel of niet aan een bepaalde interactie mag deelnemen en op
welke wijze.
 Ruimtelijk territorium: ruimte waarin gezinsleden zich kunnen terugtrekken.
Respect vanuit andere gezinsleden naar uw territorium.
 Psychisch territorium: de mate waarin eigen gevoelens, gedachten en
meningen van diverse gezinsleden geaccepteerd worden.
bv. jouw ouders denken rechts, maar jij mag wel je eigen mening hebben over
politiek ook al is die links.

4