Algemene psychologie- samenvatting

2e semester
Algemene psychologie W. Notebaert

Informatie:
 Examen:
o Enkel hoofdstukken gezien in de les kennen
 Wel volledig kennen (ook al is er maar iets over gezegd, volledig kennen in
handboek)
 Meeste zien we in de les, maar kleine dingen zelf aan koppelen
o Namen, jaartallen niet kennen maar wel bedoeling en conclusie experiment kennen


HOOFDSTUK 1: WAT IS PSYCHOLOGIE?
1. Een definitie van psychologie
 Informatieverwerking= basis gedrag
o Cognitie: (informatieverwerking): geen passief proces MAAR actief proces dat gebeurd
door verwerking door verschillende hersengebieden
 Niet passief opnemen van wereld MAAR actieve interpretatie van hoe de wereld
er zou kunnen uitzien
o Gedrag interpreteren door naar hersenen mens te kijken
o Klassieke thema binnen psychologie: visuele waarneming
 Allesbehalve passief!!!
 Input identiek hetzelfde MAAR we kunnen het niet zien (zie figuur)
 We maken er interpretatie van
 We kunnen niet meer zien wat input is
 Wat is psychologie?
o Wetenschappelijke studie van het gedrag
o Methode bepaalt wat wetenschap is
o DE wetenschappelijke methode= Systematisch empirisme
 klassieke wetenschappelijke methode
 Experimenten waarin we een variabele manipuleren (alle andere variabelen
controleren) en zien wat het effect is op gedrag
 Bv. effect van videogames op agressie
 In context zaken systematisch manipuleren en kijken wat effect is op gedrag
 ‘Wetenschappelijke studie van het gedrag met als doel deze gedragsevidentie te gebruiken
om de interne processen te begrijpen die aan dit gedrag ten grondslag liggen’
o Door systematische observatie van meetbare kenmerken (gedrag)  inzicht krijgen in
de processen die niet rechtstreeks te observeren vallen (de interne processen)
o Proberen menselijk gedrag te begrijpen
 Door gedrag op een systematische manier te observeren + kijken hoe het
beïnvloed wordt door gebeurtenissen in de omgeving
o Niet alleen geïnteresseerd in gedrag
 Veel meer in processen die erachter ten grondslag liggen (die gedrag
veroorzaken)
 Informatieverwerking is studieobject, eerder dan gedrag
 Gedrag ruim interpreteren:
o Waarneming is ook gedrag
o Aandacht naar bepaalde locatie richten  ook gedrag




1

,2e semester
Algemene psychologie W. Notebaert

2. Ontwikkelingen richting psychologie
Stukje in handboek eens lezen, maar alleen kennen wat we hier zien
 In 16e, 17e eeuw: wetenschappelijke en copernicaanse revolutie
o Ware kennis: gebaseerd op systematische observatie + actief ingrijpen in de wereld
 Niet alleen passief observeren van fenomenen MAAR ook actief ingrijpen op
fenomenen door te experimenteren en de gevolgen ervan te bestuderen
o Copernicaanse revolutie: inzicht dat aarde niet het centrum vormde van het heelal
o Observatie  werd wetenschappelijke methode
 Wetenschappers wilden alleen maar geloven wat ze konden zien
 Bracht vragen met zich mee over menselijke informatie verwerking…
 Vragen over mogelijkheden en beperkingen van de menselijke waarneming
 Ene zag iets anders dan andere
o Doordat ene anders interpreteert dan andere

Eerste studies over menselijke informatieverwerking
 Wat bleek hieruit: menselijke waarneming niet zo feilloos als mensen denken
 Astronomie (1796):
o De persoonlijke fout
 Men moest vaststellen wanneer hemellichaam bepaalde lijn aan de hemel overschreed
 discussie over menselijke waarneming
 Niet iedereen had dezelfde tijd
o Mens kan geen twee waarnemingen tegelijk doen (klok +
telescoop in het oog houden)
o Ene persoon meer tijd nodig om informatie te verwerken dan andere
 Er ontstaat discussie wanneer men niet tot zelfde tijd komt

 Snelheid van informatieverwerking (Von Helmholtz 1821-1894, 30m/s)
o Hoe lang duurt het voor bepaalde prikkel wordt doorgegeven van ene lichaamsdeel naar
andere lichaamsdeel? (snelheid van zenuwimpulsen in de zenuwvezels)
 Aan 30 m/s
 Voor deze periode: men dacht dat dit 0 was
o Doorgeven van eenvoudige prikkel: kost tijd

 Donders’ (1818-1889) substractiemethode
o Eerste psychologische experiment
o Ging na hoeveel tijd mensen nodig hadden om eenvoudige taken op te lossen
 Alle mentale handelingen (waarneming …): hebben zekere verwerkingstijd nodig
 Tijd gepaard met doorgeven van prikkel
o Onderzoeken of het tijd kost om twee dingen visueel van elkaar te onderscheiden
 Is nog niet trachten te begrijpen van interne processen
o Experiment gaat over klanken
 Kost het tijd om klanken van elkaar te onderscheiden?
 Vergelijken van tijd als men geen klanken moest onderscheiden met tijd wanneer
men wel klanken moest onderscheiden
o Het duurt 46 ms om perceptueel te discrimineren (klanken te
onderscheiden)
o Kan nog gebruikt worden
 Bv. hoe lang duurt het vooraleer we rood licht van groen licht kunnen onderscheiden


2

,2e semester
Algemene psychologie W. Notebaert



3. Het ontstaan van de psychologie
Ontwikkelingen binnen de filosofie

 Eerste wetenschappers= natuurfilosofen
 René Descartes (1596- 1650)
o Ging uit van drie principes
 Dualisme
 Mens: bestaat uit twee onafhankelijke elementen  lichaam en geest
o Lichaam: omhulsel van geest
 Rationalisme
 Ware kennis: gebaseerd op rede (nieuwe informatie afleiden uit bestaande)
 Nativisme
 Mens: heeft aangeboren kennis  uitgangspunt alle andere, afgeleide kennis
o Universum= machine die wiskundig beschreven kan worden
 Menselijk lichaam onderdeel hiervan  menselijk lichaam kan wetenschappelijk
bestudeerd worden
 Gevolgen copernicaanse revolutie
o Onvrede met rationalisme en nativisme ↑
 Tegenbeweging: empirisme
 Inhoud geest: gevormd via zintuiglijke ervaringen die met elkaar geassocieerd
worden
 Menselijke kennis komt voort uit ervaringen met externe, voelbare voorwerpen
o Psychologie: belangrijk thema binnen filosofie

Psychologie als nieuwe wetenschap

 Wundt (1832-1920) en het eerste psychologische onderzoekslaboratorium in Leipzig (1879)
o Startpunt wetenschappelijke psychologie
 Alliantie tussen fysiologie (formeert ons over levensfenomenen die we met onze
zintuigen kunnen waarnemen) en psychologie (waar persoon naar zichzelf kijkt
van binnenuit (introspectie))
o Waarnemingspsychologie

 Binet (1857-1911)
o Toegepaste psychologie
o Zorgde voor eerste bruikbare intelligentietest

 William James (1842-1910)
o Functionalisme: psychologie in functie van de maatschappij
 Eerste belangrijke stroming binnen de Amerikaanse psychologie
 Psychologie: bedoeld om praktische problemen op te lossen
 Onderzoek naar optimale aanpassing
 Succes psychologie: afhankelijk van mate waarin psychologie praktische
oplossingen kon bieden




3

, 2e semester
Algemene psychologie W. Notebaert


 1913. Watson. Psychology as the behaviorist views it.
o Psychologie ≠ echte wetenschap als zij zich blijft bezighouden met het bewustzijn
 Psychologie moest wetenschap van het gedrag worden
o Zuivere wetenschappelijke psychologie die gesteund is in de natuur

Het behaviorisme

 = Enkel meetbaar, observeerbaar gedrag kan het studieobject zijn van psychologisch onderzoek
en theorievorming
o Studie beperken tot direct observeerbaar (of overte) gedrag
 Alle redelijke mensen kunnen het hierover eens zijn
 Methode uit natuurwetenschappen meest succes dus die moeten we gebruiken (positivisme)
o Replicaties (duidelijke operationele definities)
 Theorieën: moeten gebaseerd zijn op directe observaties die door anderen
herhaald kunnen worden
 Het moet repliceerbaar zijn
 Onderzoek moet kunnen gerepliceerd worden aan andere populaties
 Één experiment is niet voldoende
 Gevolg: Termen gebruikt in onderzoek moeten duidelijk gedefinieerd zijn
 Moeten operationeel gedefinieerd zijn
o Gewone definitie ≠ operationele definitie
 Operationeel: hoe term werd gebruikt in onderzoek
 Zodat elke wetenschapper de proef op exact
dezelfde manier kan herhalen
o In termen van de gebruikte meetprocessen + zo concreet
mogelijke begrippen
o Kan je over discussiëren maar belangrijkste is dat andere
onderzoekers onderzoek exact kunnen repliceren
 Bv. Zorgen computerspelletjes voor toenemende agressie op scholen?
o Computerspelletjes?
 Moet je definiëren (één spel, verschillende spelletjes)
o Agressie?
 Verbale, non- verbale agressie?
 Moet duidelijk zijn om onderzoek te repliceren

o Afhankelijke en Onafhankelijke variabelen (S-R psychologie)
 Effect van onafhankelijke variabele aantonen op een afhankelijke variabele
 Onafhankelijke variabelen: karakteristieken van de situatie (stimulus)
 Afhankelijke variabelen: gedragingen van de persoon of het dier (reactie)

o Beschrijven van precieze relatie tussen Afhankelijke en Onafhankelijke variabele (oorzaak-gevolg)
 Doel psychologie
 Mens samenvatten aan de hand van heel eenvoudige wetten (liefst in vorm wiskundige wet)




 Uit behaviorisme naar cognitieve psychologie geëvolueerd
4