Les 1 Inleiding, opzet & algemene beginselen 17/02
Leerstof en evaluatie
Niet-periodegebonden evaluatie (25%)
- Verplichte aanwezigheid werkcolleges
- Werkstuk (indienen bij aanvang WC 3)
- Schriftelijke casus (open boek) 03/05
Periodegebonden evaluatie (75%)
- Schriftelijk examen
Definitie
Formeel strafrecht = strafprocesrecht = strafrechtspleging = strafvordering
Sensu lato (brede zin):
Formeel strafrecht = Het geheel van de procedurele spelregels volgens welke het materieel
strafrecht wordt toegepast.
Materieel strafrecht = Het geheel der rechtsregels waardoor bepaalde gedragingen strafbaar
worden gesteld en gesanctioneerd.
Rechtsregels betreffende opsporing, vervolging en berechting van personen verdacht van
een misdrijf.
- Beschrijft scenario’s & vormvoorschriften
- Bepaalt rechtspositie betrokken personen
- + Organisatie & werking rechtscolleges
- + Tenuitvoerlegging beslissingen rechtscolleges
Bronnen
● Grondwet 1830
○ Fundamentele rechten
○ Bepalingen inzake rechterlijke macht
○ Strafrechtelijke verantwoordelijkheid van parlementsleden en ministers
● Wetboek van strafvordering
○ Inclusief Voorafgaande titel
● Potpourri-wetgeving
○ Wijzigingswetten 2015-2018 m.b.t diverse bepalingen
● Nieuw wetboek van strafvordering
○ In het vooruitzicht?
Doelstellingen strafproces
,Verschillende belangen tegenover elkaar:
- Gemeenschap > bestraffing criminaliteit
- Slachtoffer > schadevergoeding
- Verdachte > eerlijk proces
Dubbele finaliteit strafproces
● Waarheidsvinding
○ Optiek openbaar belang
○ Bepalen op welke wijze de bewijzen tegen vermoedelijke daders moeten
worden vergaard en hoe rechtscolleges op grond hiervan tot eventuele
veroordeling kunnen komen.
● Bescherming individuele grondrechten
○ Optiek individuele burger
○ In kader waarheidsvinding: bevoegdheden die verregaande beperking
grondrechten kunnen inhouden (t.a.v. verdachten, maar ook derden)
○ Ruimer dan rechten van verdediging
● Onderlinge afweging finaliteiten
○ 19de en eerste helft 20ste eeuw: waarheidsvinding
○ Pas sinds EVRM bescherming grondrechten zelfstandig doel.
○ GW + legaliteit + Wet franchimont 1998
○ Voorwaarden opdat inbreuk gerechtvaardigd is.
○ Belangen individu wegen meer door, waarheidsvinding moet af en toe wijken.
○ Concrete afweging door rechtspraak
○ Slingerbeweging
Accusatoire en inquisitoire rechtspleging
Accusatoir Inquisitoir
Horizontale processtructuur Verticale processtructuur
Aanklager en verdediging op gelijke voet, Overheid weegt door op procesvoering
met gelijke wapens
Beklaagde niet object, wel volwaardige Verdachte ‘object’ rechtspleging
procespartij
Partijen hebben proces in handen Overheid bepaalt procesverloop
Tegensprekelijk Geheim en niet-tegensprekelijk
Passieve rol rechter met taak om toe te zien Actieve rol rechter met taak om ‘waarheid’
op correct verloop procedure te ontdekken
Fase ter terechtzitting Vooronderzoek
Common law (Angelsaksische landen) Continentaal-Europees en daarop
geïnspireerde landen
Zuiver accusatoir of inquisitoir komt vrijwel nergens (meer) voor!
,Verloop van het strafproces
Strafproces verloopt in 2 fasen
● Vooronderzoek
○ Geheime fase
○ Grotendeels inquisitoir
● Onderzoek ten gronde
○ Openbare fase
○ Grotendeels accusatoir
Vooronderzoek
Doel:
- Verdachte identificeren (zoniet, onderzoek stopt)
- Nagaan voldoende bezwaren (zoniet, onderzoek stopt)
- Geen uitspraak over grond van de zaak
2 vormen:
- Opsporingsonderzoek
- 90% van de strafzaken
- Gevoerd door PdK en hulpofficieren
- Zonder tussenkomst onderzoeksrechter (uitzondering mini-instructie)
- Afgesloten door beslissing tot niet-vervolging of vervolging (rechtstreekse
dagvaarding vonnisgerecht) of vordering gerechtelijk onderzoek.
- Ook mogelijk: buitengerechtelijke afdoening (minnelijke schikking of
bemiddeling)
- Geen tussenkomst onderzoeksgerechten vereist
- Gerechtelijk onderzoek
- Gevoerd door onderzoeksrechter
- In geval van dwangmaatregelen
- Controle Kamer van Inbeschuldigingstelling
- Afgesloten door Raadkamer: regeling der rechtspleging
,
Leerstof en evaluatie
Niet-periodegebonden evaluatie (25%)
- Verplichte aanwezigheid werkcolleges
- Werkstuk (indienen bij aanvang WC 3)
- Schriftelijke casus (open boek) 03/05
Periodegebonden evaluatie (75%)
- Schriftelijk examen
Definitie
Formeel strafrecht = strafprocesrecht = strafrechtspleging = strafvordering
Sensu lato (brede zin):
Formeel strafrecht = Het geheel van de procedurele spelregels volgens welke het materieel
strafrecht wordt toegepast.
Materieel strafrecht = Het geheel der rechtsregels waardoor bepaalde gedragingen strafbaar
worden gesteld en gesanctioneerd.
Rechtsregels betreffende opsporing, vervolging en berechting van personen verdacht van
een misdrijf.
- Beschrijft scenario’s & vormvoorschriften
- Bepaalt rechtspositie betrokken personen
- + Organisatie & werking rechtscolleges
- + Tenuitvoerlegging beslissingen rechtscolleges
Bronnen
● Grondwet 1830
○ Fundamentele rechten
○ Bepalingen inzake rechterlijke macht
○ Strafrechtelijke verantwoordelijkheid van parlementsleden en ministers
● Wetboek van strafvordering
○ Inclusief Voorafgaande titel
● Potpourri-wetgeving
○ Wijzigingswetten 2015-2018 m.b.t diverse bepalingen
● Nieuw wetboek van strafvordering
○ In het vooruitzicht?
Doelstellingen strafproces
,Verschillende belangen tegenover elkaar:
- Gemeenschap > bestraffing criminaliteit
- Slachtoffer > schadevergoeding
- Verdachte > eerlijk proces
Dubbele finaliteit strafproces
● Waarheidsvinding
○ Optiek openbaar belang
○ Bepalen op welke wijze de bewijzen tegen vermoedelijke daders moeten
worden vergaard en hoe rechtscolleges op grond hiervan tot eventuele
veroordeling kunnen komen.
● Bescherming individuele grondrechten
○ Optiek individuele burger
○ In kader waarheidsvinding: bevoegdheden die verregaande beperking
grondrechten kunnen inhouden (t.a.v. verdachten, maar ook derden)
○ Ruimer dan rechten van verdediging
● Onderlinge afweging finaliteiten
○ 19de en eerste helft 20ste eeuw: waarheidsvinding
○ Pas sinds EVRM bescherming grondrechten zelfstandig doel.
○ GW + legaliteit + Wet franchimont 1998
○ Voorwaarden opdat inbreuk gerechtvaardigd is.
○ Belangen individu wegen meer door, waarheidsvinding moet af en toe wijken.
○ Concrete afweging door rechtspraak
○ Slingerbeweging
Accusatoire en inquisitoire rechtspleging
Accusatoir Inquisitoir
Horizontale processtructuur Verticale processtructuur
Aanklager en verdediging op gelijke voet, Overheid weegt door op procesvoering
met gelijke wapens
Beklaagde niet object, wel volwaardige Verdachte ‘object’ rechtspleging
procespartij
Partijen hebben proces in handen Overheid bepaalt procesverloop
Tegensprekelijk Geheim en niet-tegensprekelijk
Passieve rol rechter met taak om toe te zien Actieve rol rechter met taak om ‘waarheid’
op correct verloop procedure te ontdekken
Fase ter terechtzitting Vooronderzoek
Common law (Angelsaksische landen) Continentaal-Europees en daarop
geïnspireerde landen
Zuiver accusatoir of inquisitoir komt vrijwel nergens (meer) voor!
,Verloop van het strafproces
Strafproces verloopt in 2 fasen
● Vooronderzoek
○ Geheime fase
○ Grotendeels inquisitoir
● Onderzoek ten gronde
○ Openbare fase
○ Grotendeels accusatoir
Vooronderzoek
Doel:
- Verdachte identificeren (zoniet, onderzoek stopt)
- Nagaan voldoende bezwaren (zoniet, onderzoek stopt)
- Geen uitspraak over grond van de zaak
2 vormen:
- Opsporingsonderzoek
- 90% van de strafzaken
- Gevoerd door PdK en hulpofficieren
- Zonder tussenkomst onderzoeksrechter (uitzondering mini-instructie)
- Afgesloten door beslissing tot niet-vervolging of vervolging (rechtstreekse
dagvaarding vonnisgerecht) of vordering gerechtelijk onderzoek.
- Ook mogelijk: buitengerechtelijke afdoening (minnelijke schikking of
bemiddeling)
- Geen tussenkomst onderzoeksgerechten vereist
- Gerechtelijk onderzoek
- Gevoerd door onderzoeksrechter
- In geval van dwangmaatregelen
- Controle Kamer van Inbeschuldigingstelling
- Afgesloten door Raadkamer: regeling der rechtspleging
,
