Sociaalecomische vraagstukken
1
,Hoofstuk 8 economische groei en ontwikkeling op lange termijn -------------------------------------------------------------- 5
1 economische groei is een modern verschijnsel -------------------------------------------------------------------------------- 6
2 verklaringen voor economische groei -------------------------------------------------------------------------------------------- 7
3 een evaluatie van de economische groei ---------------------------------------------------------------------------------------- 9
Hoofdstuk 9 fluctuaties in de economische groei ---------------------------------------------------------------------------------- 10
1 de lange golven ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 10
2 de seizoensbeweging ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 11
3 conjunctuurbewegingen ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 12
3.1 conjunctuurindicatoren ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 15
3.2 verklaringen voor de conjunctuurbewegingen -------------------------------------------------------------------------- 17
3.2.1 exogene en endogene verklaringen ---------------------------------------------------------------------------------- 17
3.2.2 het belang van veranderingen in de globale vraag --------------------------------------------------------------- 17
3.3 conjunctuurbeleid--------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 18
3.4 de recessies van 2009 en 2020 ---------------------------------------------------------------------------------------------- 20
Hoofdstuk 10 de milieu- en klimaat problematiek --------------------------------------------------------------------------------- 22
1 bewustwording ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 22
1 door diverse publicaties en beleidsverklaringen ----------------------------------------------------------------------- 22
2 door milieurampen, acties milieubewegingen, groene politieke partijen, … ---------------------------------- 23
3 door berekenen van: ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 24
2 functies en waarden van het natuurlijke leefmilieu ------------------------------------------------------------------------- 25
3 verklaringen voor milieuproblemen --------------------------------------------------------------------------------------------- 26
4 de aanpak van milieuproblemen-------------------------------------------------------------------------------------------------- 27
4.1 ontwikkelen v/e aanvaardbaar en haalbaar milieubeleid ------------------------------------------------------------ 27
4.2 & 4.3 wegen en instrumenten & de keuze v/h geschikte instrument -------------------------------------------- 28
4.4 het belang van internationale samenwerking! -------------------------------------------------------------------------- 30
Hoofdstuk 11 werkgelegenheid en werkloosheid ---------------------------------------------------------------------------------- 33
1 soorten werkloosheid ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 33
2 omvang en samenstelling van de werkloosheid ------------------------------------------------------------------------------ 34
2.1 omvang van de werkloosheid ------------------------------------------------------------------------------------------------ 34
1 in absolute cijfers --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 34
2 in relatieve cijfers -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 35
2.2 samenstelling van de werkloosheid ---------------------------------------------------------------------------------------- 39
3 verklaringen voor werkloosheid -------------------------------------------------------------------------------------------------- 40
3.1 kwantitatieve onevenwichten ----------------------------------------------------------------------------------------------- 40
3.2 kwalitatieve onevenwichten ------------------------------------------------------------------------------------------------- 43
Samenvatting verklaringen -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 44
4 gevolgen van werkloosheid -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 45
2
, 5 bestrijden van de werkloosheid --------------------------------------------------------------------------------------------------- 46
5.1 bestrijding van de conjuncturele wklh (h9) ------------------------------------------------------------------------------ 46
5.2 bestrijding van de structurele wklh ---------------------------------------------------------------------------------------- 47
1) kwantitatief: bevorderen van de werkgelegenheid ------------------------------------------------------------------ 47
2) kwantitatief: herverdelen van de bestaande werkgelegenheid ?? ---------------------------------------------- 47
3) kwalitatief: op mekaar afstemmen van vraag en aanbod ---------------------------------------------------------- 48
Hoofdstuk 12 inkomensvorming en inkomensverdeling ------------------------------------------------------------------------- 50
1 de functionele inkomensvorming ------------------------------------------------------------------------------------------------ 50
1.1 loon --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 50
Determinanten van het algemeen loonpeil en van de loonevolutie ------------------------------------------------ 51
Loonstructuur of loonwaaier -------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
1.2 interest (=rente) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
Omschrijving ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
De financiële markt--------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
Determinanten van het algemeen interestpeil en de interestevolutie -------------------------------------------- 53
Structuur van de intrestvoeten ----------------------------------------------------------------------------------------------- 53
1.3 huur --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
1.4 winst -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
2 de personele inkomensverdeling ------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
2.1 primaire verdeling -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
2.2 secundaire verdeling ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 54
De secundaire inkomensverdeling volgens enquêtes ------------------------------------------------------------------- 55
Alternatieve berekeningen v inkomensongelijkheid -------------------------------------------------------------------- 58
Evolutie ongelijkheid in belgië------------------------------------------------------------------------------------------------- 58
3 instrumenten van inkomensherverdeling -------------------------------------------------------------------------------------- 59
3.1 de progressieve inkomstenbelastingen ----------------------------------------------------------------------------------- 59
1 werking van progressieve inkomstenbelastingen --------------------------------------------------------------------- 59
Herverdelend effect -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 60
3.2 de sociale zekerheid ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 61
Herverdelend effect -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 61
4 de tertiaire inkomensverdeling --------------------------------------------------------------------------------------------------- 62
5 armoede in belgië --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63
Absolute armoedegrens -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63
Relatieve europese armoedenorm ------------------------------------------------------------------------------------------- 63
Opmerking: inkomen ≠ vermogen ------------------------------------------------------------------------------------------ 64
6 de prijs en de grenzen van de herverdeling ------------------------------------------------------------------------------------ 64
3
, Hoofdstuk 13 overheid en overheidsschuld ----------------------------------------------------------------------------------------- 65
1 overheid en overheidsbegroting -------------------------------------------------------------------------------------------------- 65
2. De ontvangsten van de overheid ------------------------------------------------------------------------------------------------ 66
3. De overheidsuitgaven en hun bestemming ----------------------------------------------------------------------------------- 68
4 het begrotingssaldo van de overheid en de overheidsschuld ------------------------------------------------------------- 69
4.1 omschrijving en feiten --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 69
4.2 gevolgen van schuldfinanciering en een grote openbare schuld --------------------------------------------------- 70
4.3 stabiliteitspact van de europese unie ------------------------------------------------------------------------------------- 70
Hoofdstuk 17 ontwikkelingseconomie ------------------------------------------------------------------------------------------------ 71
4
1
,Hoofstuk 8 economische groei en ontwikkeling op lange termijn -------------------------------------------------------------- 5
1 economische groei is een modern verschijnsel -------------------------------------------------------------------------------- 6
2 verklaringen voor economische groei -------------------------------------------------------------------------------------------- 7
3 een evaluatie van de economische groei ---------------------------------------------------------------------------------------- 9
Hoofdstuk 9 fluctuaties in de economische groei ---------------------------------------------------------------------------------- 10
1 de lange golven ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 10
2 de seizoensbeweging ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 11
3 conjunctuurbewegingen ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 12
3.1 conjunctuurindicatoren ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 15
3.2 verklaringen voor de conjunctuurbewegingen -------------------------------------------------------------------------- 17
3.2.1 exogene en endogene verklaringen ---------------------------------------------------------------------------------- 17
3.2.2 het belang van veranderingen in de globale vraag --------------------------------------------------------------- 17
3.3 conjunctuurbeleid--------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 18
3.4 de recessies van 2009 en 2020 ---------------------------------------------------------------------------------------------- 20
Hoofdstuk 10 de milieu- en klimaat problematiek --------------------------------------------------------------------------------- 22
1 bewustwording ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 22
1 door diverse publicaties en beleidsverklaringen ----------------------------------------------------------------------- 22
2 door milieurampen, acties milieubewegingen, groene politieke partijen, … ---------------------------------- 23
3 door berekenen van: ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 24
2 functies en waarden van het natuurlijke leefmilieu ------------------------------------------------------------------------- 25
3 verklaringen voor milieuproblemen --------------------------------------------------------------------------------------------- 26
4 de aanpak van milieuproblemen-------------------------------------------------------------------------------------------------- 27
4.1 ontwikkelen v/e aanvaardbaar en haalbaar milieubeleid ------------------------------------------------------------ 27
4.2 & 4.3 wegen en instrumenten & de keuze v/h geschikte instrument -------------------------------------------- 28
4.4 het belang van internationale samenwerking! -------------------------------------------------------------------------- 30
Hoofdstuk 11 werkgelegenheid en werkloosheid ---------------------------------------------------------------------------------- 33
1 soorten werkloosheid ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 33
2 omvang en samenstelling van de werkloosheid ------------------------------------------------------------------------------ 34
2.1 omvang van de werkloosheid ------------------------------------------------------------------------------------------------ 34
1 in absolute cijfers --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 34
2 in relatieve cijfers -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 35
2.2 samenstelling van de werkloosheid ---------------------------------------------------------------------------------------- 39
3 verklaringen voor werkloosheid -------------------------------------------------------------------------------------------------- 40
3.1 kwantitatieve onevenwichten ----------------------------------------------------------------------------------------------- 40
3.2 kwalitatieve onevenwichten ------------------------------------------------------------------------------------------------- 43
Samenvatting verklaringen -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 44
4 gevolgen van werkloosheid -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 45
2
, 5 bestrijden van de werkloosheid --------------------------------------------------------------------------------------------------- 46
5.1 bestrijding van de conjuncturele wklh (h9) ------------------------------------------------------------------------------ 46
5.2 bestrijding van de structurele wklh ---------------------------------------------------------------------------------------- 47
1) kwantitatief: bevorderen van de werkgelegenheid ------------------------------------------------------------------ 47
2) kwantitatief: herverdelen van de bestaande werkgelegenheid ?? ---------------------------------------------- 47
3) kwalitatief: op mekaar afstemmen van vraag en aanbod ---------------------------------------------------------- 48
Hoofdstuk 12 inkomensvorming en inkomensverdeling ------------------------------------------------------------------------- 50
1 de functionele inkomensvorming ------------------------------------------------------------------------------------------------ 50
1.1 loon --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 50
Determinanten van het algemeen loonpeil en van de loonevolutie ------------------------------------------------ 51
Loonstructuur of loonwaaier -------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
1.2 interest (=rente) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
Omschrijving ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
De financiële markt--------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
Determinanten van het algemeen interestpeil en de interestevolutie -------------------------------------------- 53
Structuur van de intrestvoeten ----------------------------------------------------------------------------------------------- 53
1.3 huur --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
1.4 winst -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
2 de personele inkomensverdeling ------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
2.1 primaire verdeling -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
2.2 secundaire verdeling ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 54
De secundaire inkomensverdeling volgens enquêtes ------------------------------------------------------------------- 55
Alternatieve berekeningen v inkomensongelijkheid -------------------------------------------------------------------- 58
Evolutie ongelijkheid in belgië------------------------------------------------------------------------------------------------- 58
3 instrumenten van inkomensherverdeling -------------------------------------------------------------------------------------- 59
3.1 de progressieve inkomstenbelastingen ----------------------------------------------------------------------------------- 59
1 werking van progressieve inkomstenbelastingen --------------------------------------------------------------------- 59
Herverdelend effect -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 60
3.2 de sociale zekerheid ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 61
Herverdelend effect -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 61
4 de tertiaire inkomensverdeling --------------------------------------------------------------------------------------------------- 62
5 armoede in belgië --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63
Absolute armoedegrens -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63
Relatieve europese armoedenorm ------------------------------------------------------------------------------------------- 63
Opmerking: inkomen ≠ vermogen ------------------------------------------------------------------------------------------ 64
6 de prijs en de grenzen van de herverdeling ------------------------------------------------------------------------------------ 64
3
, Hoofdstuk 13 overheid en overheidsschuld ----------------------------------------------------------------------------------------- 65
1 overheid en overheidsbegroting -------------------------------------------------------------------------------------------------- 65
2. De ontvangsten van de overheid ------------------------------------------------------------------------------------------------ 66
3. De overheidsuitgaven en hun bestemming ----------------------------------------------------------------------------------- 68
4 het begrotingssaldo van de overheid en de overheidsschuld ------------------------------------------------------------- 69
4.1 omschrijving en feiten --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 69
4.2 gevolgen van schuldfinanciering en een grote openbare schuld --------------------------------------------------- 70
4.3 stabiliteitspact van de europese unie ------------------------------------------------------------------------------------- 70
Hoofdstuk 17 ontwikkelingseconomie ------------------------------------------------------------------------------------------------ 71
4
