ANATOMIE HOORCOLLEGE 3 (ERGONOMIE)
BEWEEGLIJKHEID VAN DE THORAX (THORAX = COMBINATIE VAN WERVELKOLOM, RIBBEN DIE EROP AANSLUITEN
EN HET BORSTBEEN)
Beweeglijkheid staat ten dienste van de ademhaling
Inademen -> borstkas uitzetten -> longen gaan mee vergroten -> lucht kan naar binnen stromen
Uitademen -> thorax naar oorspronkelijke positie -> longen kleiner maken -> lucht uitduwen
Beweeglijkheid moet ondersteund worden door de 3 compinenten van thorax (zie titel)
Vergroten en verkleinen van de inhoud van de borstholte door beweging van de ribben
Articulationes costovertebrales (gewrichten tussen ribben en wervels -> dorsaal)
Gewricht ter hoogte van caput:
》 Articulatio capitis costae (1 op afbeelding): caput costae + fovea costales superior en inferior
Gewricht ter hoogte van processus transversus:
》 Articulatio costotransversaria (2 op afbeelding): tuberculum costae + processus transversus
Articulationes sternocostales (verbinding tussen ribben en sternum -> ventraal)
Eerste 7: via het gewrichtskraakbeen (“Ware ribben”)
Ribben 8- 9 en 10: via gemeenschappelijk ribkraakbeen aanlsuiten op ribkraakbeen van costae 7
Ribben 11 en 12: sluiten niet aan via sternum (“zwevende ribben”)
Afbeelding: Genummerd met 1 en 2 op rechterfoto
1. Capitis costae: 2 fovea die op de wervel gelegen zijn. Je hebt boven-
en onderliggende wervel. Caput costae ligt tegen 2 wervels ->
bovenste wervel: fovea capitis costae inferior (uitgehold vlakje ligt
onderaan op de wervel/ onderste wervel: fovea capitis costae
superior (uitgehold vlakje ligt bovenaan het corpus)
2. Contactvlak tussen het tuberculum (gelegen op rib) en processus
transversus (hoort bij onderliggende wervel)
Door die twee gewrichten mag je denkbeeldige bewegingsas tekenen (zwarte lijn).
Dis is as, waarrond rib zal bewegen. (Vergelijking met emmer met handvat: 2 punten,
waarop handvat vastzit (scharnierpunten) en de hendel die eraan hangt wel kan bewegen,
maar die scharnierpunten blijven op zelfde plaats. Hier is de bewegingsas, de lijn door die 2
punten, waar het handvat aan vastzit. Grotere diameter bovenaan, dan onderaan. Dus als
handvat naar beneden hangt, dat die op een kleinere dia, een kleinere doorsnede komt, dan
wanneer je het handvat omhoog gaat brengen) Ribben naar beneden georiënteerd, wanneer
je uitademt gaan ribben naar beneden, dan is de diameter kleiner en bijgevolg gaat de lucht
uit je longen. Wanneer je inademt, dan ga je de ribben heffen van zo’n schuine stand van
beneden naar boven gebracht worden (zoals bij emmer), dan is diameter groter.
1
, Wanneer we kijken naar de gewrichten is de stand anders als we spreken over ribben die hoog/ lager
gelegen zijn in thorax. Op de afbeelding herken je de basisstructuur van onderliggende wervel en
aansluitend de ribben. De bewegingsas loopt door de 2 gewrichten die we gezien hebben (zie zwarte pijl)
De stand van de
bewegingassen verschilt bij ribben die hoog/ laag gelegen zijn
(precieze hoek niet kennen, onthouden in globale lijn):
Onderste ribben:
Bewegingsas (XX’) in (quasi) sagittaal vlak
Van voor van naar achter verlopen
Vergroting van dwarse doorsnede thorax
Bovenste ribben:
Bewegingsas (YY’) in (quasi) frontaal vlak
Bijna dwars -> frontaal vlak
Vergroting van voorachterwaartse doorsnede thorax
Vgl. anteflexie bij arm
Vergelijking met emmer: emmer zetten, dat bewegingas evenwijdig loopt met je voorhoofd in frontaal vlak. Zo
mimiteer je wat de bewegingen zijn van de bovenste ribben. Als je handvat omhoog gaat heffen, dan zien we dat de
diemater voor- achterwaarts gaat toenemen. Bij ribben zie je dit ook, wanneer je die gaat heffen, dan neem de
diameter voor- achterwaarts toe. Bij onderste ribben zien we dat de diameter zijwaarts toeneemt. Bij jezelf voelen:
handen op onderste ribben leggen en diep inademen, je voel dat de ribben je handen zijwaarts uit elkaar gaan
duwen. Hand op bovenste ribben (thv manubrium) dan bij
diep inademen: ribben gaan je hand naar voor en boven
duwen en dat komt puur door de stand van de bewegingas.
Bij het inademen worden de ribben geheven (actief
proces). Hierbij neemt de diameter van de bovenste
ribben toe in de voorwaartse richting en die van het
lagere deel in zijwaartse richting. Het ribkraakbeen
ondergaat bij deze beweging een torsie.
Bij het uitademen gebeurt het omgekeerde. De ribben dalen (passief proces, als je het niet geforceerd
doet), waardoor de diameter in voorwaartse en zijwaartse richting afneemt. Het ribkraakbeen neemt
weer de oorspronkelijke vorm aan
2
BEWEEGLIJKHEID VAN DE THORAX (THORAX = COMBINATIE VAN WERVELKOLOM, RIBBEN DIE EROP AANSLUITEN
EN HET BORSTBEEN)
Beweeglijkheid staat ten dienste van de ademhaling
Inademen -> borstkas uitzetten -> longen gaan mee vergroten -> lucht kan naar binnen stromen
Uitademen -> thorax naar oorspronkelijke positie -> longen kleiner maken -> lucht uitduwen
Beweeglijkheid moet ondersteund worden door de 3 compinenten van thorax (zie titel)
Vergroten en verkleinen van de inhoud van de borstholte door beweging van de ribben
Articulationes costovertebrales (gewrichten tussen ribben en wervels -> dorsaal)
Gewricht ter hoogte van caput:
》 Articulatio capitis costae (1 op afbeelding): caput costae + fovea costales superior en inferior
Gewricht ter hoogte van processus transversus:
》 Articulatio costotransversaria (2 op afbeelding): tuberculum costae + processus transversus
Articulationes sternocostales (verbinding tussen ribben en sternum -> ventraal)
Eerste 7: via het gewrichtskraakbeen (“Ware ribben”)
Ribben 8- 9 en 10: via gemeenschappelijk ribkraakbeen aanlsuiten op ribkraakbeen van costae 7
Ribben 11 en 12: sluiten niet aan via sternum (“zwevende ribben”)
Afbeelding: Genummerd met 1 en 2 op rechterfoto
1. Capitis costae: 2 fovea die op de wervel gelegen zijn. Je hebt boven-
en onderliggende wervel. Caput costae ligt tegen 2 wervels ->
bovenste wervel: fovea capitis costae inferior (uitgehold vlakje ligt
onderaan op de wervel/ onderste wervel: fovea capitis costae
superior (uitgehold vlakje ligt bovenaan het corpus)
2. Contactvlak tussen het tuberculum (gelegen op rib) en processus
transversus (hoort bij onderliggende wervel)
Door die twee gewrichten mag je denkbeeldige bewegingsas tekenen (zwarte lijn).
Dis is as, waarrond rib zal bewegen. (Vergelijking met emmer met handvat: 2 punten,
waarop handvat vastzit (scharnierpunten) en de hendel die eraan hangt wel kan bewegen,
maar die scharnierpunten blijven op zelfde plaats. Hier is de bewegingsas, de lijn door die 2
punten, waar het handvat aan vastzit. Grotere diameter bovenaan, dan onderaan. Dus als
handvat naar beneden hangt, dat die op een kleinere dia, een kleinere doorsnede komt, dan
wanneer je het handvat omhoog gaat brengen) Ribben naar beneden georiënteerd, wanneer
je uitademt gaan ribben naar beneden, dan is de diameter kleiner en bijgevolg gaat de lucht
uit je longen. Wanneer je inademt, dan ga je de ribben heffen van zo’n schuine stand van
beneden naar boven gebracht worden (zoals bij emmer), dan is diameter groter.
1
, Wanneer we kijken naar de gewrichten is de stand anders als we spreken over ribben die hoog/ lager
gelegen zijn in thorax. Op de afbeelding herken je de basisstructuur van onderliggende wervel en
aansluitend de ribben. De bewegingsas loopt door de 2 gewrichten die we gezien hebben (zie zwarte pijl)
De stand van de
bewegingassen verschilt bij ribben die hoog/ laag gelegen zijn
(precieze hoek niet kennen, onthouden in globale lijn):
Onderste ribben:
Bewegingsas (XX’) in (quasi) sagittaal vlak
Van voor van naar achter verlopen
Vergroting van dwarse doorsnede thorax
Bovenste ribben:
Bewegingsas (YY’) in (quasi) frontaal vlak
Bijna dwars -> frontaal vlak
Vergroting van voorachterwaartse doorsnede thorax
Vgl. anteflexie bij arm
Vergelijking met emmer: emmer zetten, dat bewegingas evenwijdig loopt met je voorhoofd in frontaal vlak. Zo
mimiteer je wat de bewegingen zijn van de bovenste ribben. Als je handvat omhoog gaat heffen, dan zien we dat de
diemater voor- achterwaarts gaat toenemen. Bij ribben zie je dit ook, wanneer je die gaat heffen, dan neem de
diameter voor- achterwaarts toe. Bij onderste ribben zien we dat de diameter zijwaarts toeneemt. Bij jezelf voelen:
handen op onderste ribben leggen en diep inademen, je voel dat de ribben je handen zijwaarts uit elkaar gaan
duwen. Hand op bovenste ribben (thv manubrium) dan bij
diep inademen: ribben gaan je hand naar voor en boven
duwen en dat komt puur door de stand van de bewegingas.
Bij het inademen worden de ribben geheven (actief
proces). Hierbij neemt de diameter van de bovenste
ribben toe in de voorwaartse richting en die van het
lagere deel in zijwaartse richting. Het ribkraakbeen
ondergaat bij deze beweging een torsie.
Bij het uitademen gebeurt het omgekeerde. De ribben dalen (passief proces, als je het niet geforceerd
doet), waardoor de diameter in voorwaartse en zijwaartse richting afneemt. Het ribkraakbeen neemt
weer de oorspronkelijke vorm aan
2
