2de bachelor diergeneeskunde
Het actieve
bewegingsstelsel II
2de semester
13/02/2023
,OSTEOLOGIE ACHTERSTE LIDMAAT
INLEIDING
HEUPGEWRICHT
De 2 heupbeenderen zijn aan de bodem versmolten met elkaar met bot= synostose
Buighoek zit aan de craniale zijde: als de heup gebogen wordt, gaat de femur naar voren
Strekhoek ligt aan caudale zijde
2 heupbeenderen (os coxae) die het heupbekken (=pelvis) vormen
Elk heupbot (zowel links als rechts) is een samengesteld been (embryonaal: 3 aparte
componenten):
• Os ilium= vleugelbeen
• Os pubis= zitbeen
• Os ischium= schaambeen
Versmeltingsnaad van deze beenpunten kunnen we nog terugvinden thv het acetabulum (waar de
kop van de femur gaat inpassen)
Verder van het achterbeen:
• Femur
• (patella: eigenlijk een sesamsbeen, ontstaan doordat de quadriceps continu wrijven aan de
craniale zijde)
• Ossa cruris: tibia en fibula
• Tarsus
,KNIEGEWRICHT
Hier zien we vaak afwijkingen, het is een samengesteld gewricht
Bij honden: vaak kruisbandruptuur door een bepaald trauma→er is een craniale en caudale
(laterale of mediale) → afhankelijk van welke het is kan je met de tibia een bepaalde beweging
kunnen doen (voor of achter) → die twee kruisbanden hebben een tegengesteld effect zodat dat
niet kan bewegen.
Bij kleine hondenrassen (bijna nooit bij grote honden rassen want die hebben een grote spiermassa
om dat tegen te houden) zie je vaak een patella luxatie → patella uit de kom (nooit bij paard, soms
bij trauma) → paard heeft 3 patella banden (centraal, lateraal en mediaal) en de hond maar 1.
De patella kan opslot gezet worden, passief steunapparaat → hoofdzakelijk voor het achterbeen
(paard kan rechtopstaand slapen) ➔ distale epifyse van de femur aan de mediale zijde hebben we
op de condyl een bijkomend uitsteeksel en de mediale patellaband kan daar achter haken en dan
zit de knie op slot, als het paard de quadriceps relaxeert, kan die weer gaan lopen (niet bij KHD of
rund).
TARSUS OF SPRONG
Het hielgewricht (afhankelijk van plantigraad, ungiligraad, digitigraad) → bij paarden heel belangijk
want staat onder een zware belasting, want die staan op tippen van de tenen (ungiligraad).
Onderbeen beenderen zijn wel gelijkaardig aan het voorbeen
ILIO-SACRAAL GEWRICHT
Het sacrum/heiligbeen vormt een gewricht met de heupbeender= ilio-sacraal gewricht
Het is een syndesmose
Er zijn elastinevezels aanwezig→dichter bij de dracht kan daar flexibiliteit ontwikkeld worden in
het dak van de heupen
,BEKKENGORDEL
Paard
Bekkengordel= heupbeenderen + sacrum
Je ziet de 2 heupbeenderen met daartussen een soort vleugelachtige structuur= heiligbeen of
sacrum: bestaat uit de versmelting van verschillende sacraalwervels en vormt het dak van het
geboortekanaal
Dak van het bekken gaat overwelft worden door de bekkenband (ligamenten)= brede bekkenband
Meest craniale stuk van het been is ventraal versmolten met een symphyse (synostose, beenderige
versmelting)→bekkenbodem
Paard kan niet opzij slaan door het lig accesorium ossis femoris (=een afsplitsting van 1 van de
buikspieren)
Merrie: geboortekanaal waar het veulen door zal passeren bij de geboorte (met een dak, bodem
en 2 zijwanden)
Crista iliaci= verbinding tussen tuber sacrale en tuber coxae
Het pecten pubis heeft een tuberculum pubicum dorsale en ventrale
Bekken hengst vs merrie: centraal is bij de hengst een uitsteeksel naar boven aanwezig
(=tuberculum pubicum dorsale), bij merrie niet want als dit wel zo zou zijn dan zou het veulen
beschadigd worden
, Rund
Grens tussen tuber sacrale en tuber coxae
(=crista iliaca) is kleiner
Geen sulcus voor het lig accesorium ossis
femoris, want deze is niet aanwezig
Het pecten is duidelijk aanwezig
Het tuber ischiadicum is ook in 2 delen
opgedeeld
,BEKKEN
Hoogte van bekken bepalen: vanaf het pecten verticaal naar boven gaan, dan kom je aan de
binnenkant van het sacrum uit
Paard: hoogte is groter dan breedte (veulen: borstkas is smaller dan de hoogte→past perfect in
geboortekanaal)
Rund (melkvee): bekkenkanaal eerder even groot als breed
Promontorium= ventrale zijde van het voorste gedeelte van het sacrum
Hierna schuine lijn maken, de inclinatie tussen de verticale en schuine lijn is de hoek waar de
foetus moet passeren. Voor de hoogte van de bekkengordel moet je rekening houden met deze 2
lijnen
Paard
1: Acetabulum
2: Fossa acetabuli
3: Inscisura lunata
4: Facies lunata
5: Spina ischiadica
6: Foramen obturatum
7: Area lateralis m. recti femoris
7A: Tuber coxae
9. Margo cranialis – inscisura scapulae
10. Crista iliaca
11. Facies glutea
12. Facies sacropelvina
14. Inscisura ischiadica major
16. Tabula ossis ischii
17. Facies symphysialis
18. Tuber Ischiadicum
19: Iscisura ischiadica minor
21: Ramus cranialis ossis pubis
26: Tuberculum pubicum ventrale
Bilateraal: eminentia iliopubica 29: Arcus ischiadicus
Er is een ligament voor de aanhechting van de m. rectus abdominis (rechte buikspier)
Onderaan worden de 2 tuber ischiadica gescheiden door arcus ischiadicus. Het grootste stuk zal
overbrugt worden door ligamenten
, Rund
Plomper
Geen driehoek, eerder vierhoek
Pecten pubis met centraal een uitsteeksel= pecten (gebruiken
voor referentiepunten om de diameter te bepalen)
Tuber ischiadicum is precies in 2 delen opgedeeld
Bij de versmeltingsplaats hebben we een pecten symphysis
Op overgang van pubis naar ilium zijn er 2 uitsteeksels: 2
eminentia ilio pubicae en deze zal verbonden zijn door een
ligament (van belang voor aanhechting van de pees van de
buikspier die hier loodrecht op bindt), aanwezig bij alle dieren
22: Ramus caudalis ossis ischii 25: Tuberculum pubicum dorsale
23: Pecten 30: Crista symphysialis
24: Eminentia iliopublica
Carnivoor
Rechthoekig
Acetabulum wordt vergroot (opp vergroting) door een
kraakbeenring waardoor de kop van de femur er nog
moeilijker uitgaat= labrum acetabulare
Op de foto zien we het foramen ischiadicum major en minor
bekken van carnivoor is afgelijnd met een membraan
29: Arcus ischiadicus
71: Facies articularis
Het actieve
bewegingsstelsel II
2de semester
13/02/2023
,OSTEOLOGIE ACHTERSTE LIDMAAT
INLEIDING
HEUPGEWRICHT
De 2 heupbeenderen zijn aan de bodem versmolten met elkaar met bot= synostose
Buighoek zit aan de craniale zijde: als de heup gebogen wordt, gaat de femur naar voren
Strekhoek ligt aan caudale zijde
2 heupbeenderen (os coxae) die het heupbekken (=pelvis) vormen
Elk heupbot (zowel links als rechts) is een samengesteld been (embryonaal: 3 aparte
componenten):
• Os ilium= vleugelbeen
• Os pubis= zitbeen
• Os ischium= schaambeen
Versmeltingsnaad van deze beenpunten kunnen we nog terugvinden thv het acetabulum (waar de
kop van de femur gaat inpassen)
Verder van het achterbeen:
• Femur
• (patella: eigenlijk een sesamsbeen, ontstaan doordat de quadriceps continu wrijven aan de
craniale zijde)
• Ossa cruris: tibia en fibula
• Tarsus
,KNIEGEWRICHT
Hier zien we vaak afwijkingen, het is een samengesteld gewricht
Bij honden: vaak kruisbandruptuur door een bepaald trauma→er is een craniale en caudale
(laterale of mediale) → afhankelijk van welke het is kan je met de tibia een bepaalde beweging
kunnen doen (voor of achter) → die twee kruisbanden hebben een tegengesteld effect zodat dat
niet kan bewegen.
Bij kleine hondenrassen (bijna nooit bij grote honden rassen want die hebben een grote spiermassa
om dat tegen te houden) zie je vaak een patella luxatie → patella uit de kom (nooit bij paard, soms
bij trauma) → paard heeft 3 patella banden (centraal, lateraal en mediaal) en de hond maar 1.
De patella kan opslot gezet worden, passief steunapparaat → hoofdzakelijk voor het achterbeen
(paard kan rechtopstaand slapen) ➔ distale epifyse van de femur aan de mediale zijde hebben we
op de condyl een bijkomend uitsteeksel en de mediale patellaband kan daar achter haken en dan
zit de knie op slot, als het paard de quadriceps relaxeert, kan die weer gaan lopen (niet bij KHD of
rund).
TARSUS OF SPRONG
Het hielgewricht (afhankelijk van plantigraad, ungiligraad, digitigraad) → bij paarden heel belangijk
want staat onder een zware belasting, want die staan op tippen van de tenen (ungiligraad).
Onderbeen beenderen zijn wel gelijkaardig aan het voorbeen
ILIO-SACRAAL GEWRICHT
Het sacrum/heiligbeen vormt een gewricht met de heupbeender= ilio-sacraal gewricht
Het is een syndesmose
Er zijn elastinevezels aanwezig→dichter bij de dracht kan daar flexibiliteit ontwikkeld worden in
het dak van de heupen
,BEKKENGORDEL
Paard
Bekkengordel= heupbeenderen + sacrum
Je ziet de 2 heupbeenderen met daartussen een soort vleugelachtige structuur= heiligbeen of
sacrum: bestaat uit de versmelting van verschillende sacraalwervels en vormt het dak van het
geboortekanaal
Dak van het bekken gaat overwelft worden door de bekkenband (ligamenten)= brede bekkenband
Meest craniale stuk van het been is ventraal versmolten met een symphyse (synostose, beenderige
versmelting)→bekkenbodem
Paard kan niet opzij slaan door het lig accesorium ossis femoris (=een afsplitsting van 1 van de
buikspieren)
Merrie: geboortekanaal waar het veulen door zal passeren bij de geboorte (met een dak, bodem
en 2 zijwanden)
Crista iliaci= verbinding tussen tuber sacrale en tuber coxae
Het pecten pubis heeft een tuberculum pubicum dorsale en ventrale
Bekken hengst vs merrie: centraal is bij de hengst een uitsteeksel naar boven aanwezig
(=tuberculum pubicum dorsale), bij merrie niet want als dit wel zo zou zijn dan zou het veulen
beschadigd worden
, Rund
Grens tussen tuber sacrale en tuber coxae
(=crista iliaca) is kleiner
Geen sulcus voor het lig accesorium ossis
femoris, want deze is niet aanwezig
Het pecten is duidelijk aanwezig
Het tuber ischiadicum is ook in 2 delen
opgedeeld
,BEKKEN
Hoogte van bekken bepalen: vanaf het pecten verticaal naar boven gaan, dan kom je aan de
binnenkant van het sacrum uit
Paard: hoogte is groter dan breedte (veulen: borstkas is smaller dan de hoogte→past perfect in
geboortekanaal)
Rund (melkvee): bekkenkanaal eerder even groot als breed
Promontorium= ventrale zijde van het voorste gedeelte van het sacrum
Hierna schuine lijn maken, de inclinatie tussen de verticale en schuine lijn is de hoek waar de
foetus moet passeren. Voor de hoogte van de bekkengordel moet je rekening houden met deze 2
lijnen
Paard
1: Acetabulum
2: Fossa acetabuli
3: Inscisura lunata
4: Facies lunata
5: Spina ischiadica
6: Foramen obturatum
7: Area lateralis m. recti femoris
7A: Tuber coxae
9. Margo cranialis – inscisura scapulae
10. Crista iliaca
11. Facies glutea
12. Facies sacropelvina
14. Inscisura ischiadica major
16. Tabula ossis ischii
17. Facies symphysialis
18. Tuber Ischiadicum
19: Iscisura ischiadica minor
21: Ramus cranialis ossis pubis
26: Tuberculum pubicum ventrale
Bilateraal: eminentia iliopubica 29: Arcus ischiadicus
Er is een ligament voor de aanhechting van de m. rectus abdominis (rechte buikspier)
Onderaan worden de 2 tuber ischiadica gescheiden door arcus ischiadicus. Het grootste stuk zal
overbrugt worden door ligamenten
, Rund
Plomper
Geen driehoek, eerder vierhoek
Pecten pubis met centraal een uitsteeksel= pecten (gebruiken
voor referentiepunten om de diameter te bepalen)
Tuber ischiadicum is precies in 2 delen opgedeeld
Bij de versmeltingsplaats hebben we een pecten symphysis
Op overgang van pubis naar ilium zijn er 2 uitsteeksels: 2
eminentia ilio pubicae en deze zal verbonden zijn door een
ligament (van belang voor aanhechting van de pees van de
buikspier die hier loodrecht op bindt), aanwezig bij alle dieren
22: Ramus caudalis ossis ischii 25: Tuberculum pubicum dorsale
23: Pecten 30: Crista symphysialis
24: Eminentia iliopublica
Carnivoor
Rechthoekig
Acetabulum wordt vergroot (opp vergroting) door een
kraakbeenring waardoor de kop van de femur er nog
moeilijker uitgaat= labrum acetabulare
Op de foto zien we het foramen ischiadicum major en minor
bekken van carnivoor is afgelijnd met een membraan
29: Arcus ischiadicus
71: Facies articularis
