Keuzevak: kinderen en
jongeren met gedrags-
en emotionele
problemen
, LES 1
INLEIDING
Iets dat ik (onze lector) geleerd heb: Steeds
geloven in de kracht van de jongere zelf! Hen
niet opgeven! Geloven!
Dit meenemen als rode draad in jullie opleiding
en het werken met mensen!
DE ROGERIAANSE GRONDHOUDING
Rogeriaanse grondhouding
Onvoorwaardelijke acceptatie
Empathie
Echtheid
Meenemen als grondhouding voor dit vak en het omgaan met kinderen en jongeren met gedrags- en
emotionele stoornissen
WHAT’S IN A NAME
Wat is probleemgedrag?
Gedrag waarbij je jou machteloos voelt als begeleider
Het kind heeft een nood waar niet aan voldaan is
Moeilijk begrijpbaar gedrag dus moeilijk te hanteren gedrag
VERSUS
Gedrag dat eigenlijk normaal is in functie van ontwikkeling, situatie, voorgeschiedenis?
= betekenisvol gedrag
- Gezien en gehoord worden
- Boodschap
Belangrijkste om te gaan kijken wat er onder het gedrag
zit: wat wil het kind vertellen met zijn/haar gedrag
Ga onder die ijsberg gaan kijken: vanwaar komt dat
gedrag/welke behoefte heeft dat kind – wat is er aan de
hand
2
, BASISPRINCIPES
Twee basisprincipes
1. Kijken achter het gedrag
2. Nood aan verbinding
Vooral ook inzetten op concrete aanpak in de praktijk
“Een moeilijk kind is een kind in moeilijkheden”
HET IJSBERGMODEL
Het ijsbergmodel
Gedrag: bovenste dat je ziet boven het wateroppervlakte
Gedachten en gevoelens: net onder het de wateroppervlakte
Behoeften: onderaan
GEDRAG WAT ZIEN WE?
Gedrag = communicatie
Wat zeggen ze tegen ons met hun gedrag?
Reageren op de onderliggende boodschap:
- Vanwaar komt die boosheid?
- Wat is er gebeurd?
- Wat is er aan de hand?
Gedrag is altijd communicatie – dat is hun manier van communiceren (niet reageren op de agressie, maar
luisteren naar de onderliggende boodschap
3
, BEHOEFTEN WAT BETEKENT HET?
Betekenis gedrag = behoefte van het kind/jongere
Welke ondersteuning heeft dit kind nodig?
Hoe weten we wat echt is?
Bevragen
Conversatie aangaan
LSCI stappen
1. Emoties ontladen
2. Tijdlijn opmaken (pas wanneer emoties voldoende ontladen zijn): letterlijk terug in de tijd – kijken waar
het is begonnen
3. Selecteren van centraal thema
4. Tot inzicht komen
5. Nieuwe vaardigheden aanleren
6. Transfer van het geleerde
BUITENKANT VERSUS BI NNENKANT
Buitenkant versus binnenkant
= neem de ruimte om stil te staan bij betekenis van gedrag
Gedrags- en emotionele problemen (buitenkant) kan zicht op onderliggende emotionele
ontwikkelingsnoden en kwetsbaarheden verduisteren
Risico: begeleider schat gedrag van kind verkeerd in. Begeleider staat minder open om de onderliggende
en verborgen behoeften van het kind of jongere te begrijpen
Belangrijk! Ruimte nemen om stil te staan bij betekenis van het gedrag (binnenkant): wat wil dit kind me
eigenlijk zeggen of tonen?
Actie-reactiespiraal kan ontstaan: situatie escaleert of zorgfiguur trekt zich terug uit de situatie
onderliggende angst van het kind wordt bevestigd: onveilig, in de steek gelaten en onbegrepen
AANPAK AFSTEMMEN OP...
Aanpak afstemmen op...
Emo
tione
el Holistische benadering!
Psyc Kind- Socia
hisch jongere al
Licha
melij
k
Complexiteit van gedrags-, emotionele en psychosociale problemen: holistische benadering: kijken naar de
persoon in zijn geheel
4
jongeren met gedrags-
en emotionele
problemen
, LES 1
INLEIDING
Iets dat ik (onze lector) geleerd heb: Steeds
geloven in de kracht van de jongere zelf! Hen
niet opgeven! Geloven!
Dit meenemen als rode draad in jullie opleiding
en het werken met mensen!
DE ROGERIAANSE GRONDHOUDING
Rogeriaanse grondhouding
Onvoorwaardelijke acceptatie
Empathie
Echtheid
Meenemen als grondhouding voor dit vak en het omgaan met kinderen en jongeren met gedrags- en
emotionele stoornissen
WHAT’S IN A NAME
Wat is probleemgedrag?
Gedrag waarbij je jou machteloos voelt als begeleider
Het kind heeft een nood waar niet aan voldaan is
Moeilijk begrijpbaar gedrag dus moeilijk te hanteren gedrag
VERSUS
Gedrag dat eigenlijk normaal is in functie van ontwikkeling, situatie, voorgeschiedenis?
= betekenisvol gedrag
- Gezien en gehoord worden
- Boodschap
Belangrijkste om te gaan kijken wat er onder het gedrag
zit: wat wil het kind vertellen met zijn/haar gedrag
Ga onder die ijsberg gaan kijken: vanwaar komt dat
gedrag/welke behoefte heeft dat kind – wat is er aan de
hand
2
, BASISPRINCIPES
Twee basisprincipes
1. Kijken achter het gedrag
2. Nood aan verbinding
Vooral ook inzetten op concrete aanpak in de praktijk
“Een moeilijk kind is een kind in moeilijkheden”
HET IJSBERGMODEL
Het ijsbergmodel
Gedrag: bovenste dat je ziet boven het wateroppervlakte
Gedachten en gevoelens: net onder het de wateroppervlakte
Behoeften: onderaan
GEDRAG WAT ZIEN WE?
Gedrag = communicatie
Wat zeggen ze tegen ons met hun gedrag?
Reageren op de onderliggende boodschap:
- Vanwaar komt die boosheid?
- Wat is er gebeurd?
- Wat is er aan de hand?
Gedrag is altijd communicatie – dat is hun manier van communiceren (niet reageren op de agressie, maar
luisteren naar de onderliggende boodschap
3
, BEHOEFTEN WAT BETEKENT HET?
Betekenis gedrag = behoefte van het kind/jongere
Welke ondersteuning heeft dit kind nodig?
Hoe weten we wat echt is?
Bevragen
Conversatie aangaan
LSCI stappen
1. Emoties ontladen
2. Tijdlijn opmaken (pas wanneer emoties voldoende ontladen zijn): letterlijk terug in de tijd – kijken waar
het is begonnen
3. Selecteren van centraal thema
4. Tot inzicht komen
5. Nieuwe vaardigheden aanleren
6. Transfer van het geleerde
BUITENKANT VERSUS BI NNENKANT
Buitenkant versus binnenkant
= neem de ruimte om stil te staan bij betekenis van gedrag
Gedrags- en emotionele problemen (buitenkant) kan zicht op onderliggende emotionele
ontwikkelingsnoden en kwetsbaarheden verduisteren
Risico: begeleider schat gedrag van kind verkeerd in. Begeleider staat minder open om de onderliggende
en verborgen behoeften van het kind of jongere te begrijpen
Belangrijk! Ruimte nemen om stil te staan bij betekenis van het gedrag (binnenkant): wat wil dit kind me
eigenlijk zeggen of tonen?
Actie-reactiespiraal kan ontstaan: situatie escaleert of zorgfiguur trekt zich terug uit de situatie
onderliggende angst van het kind wordt bevestigd: onveilig, in de steek gelaten en onbegrepen
AANPAK AFSTEMMEN OP...
Aanpak afstemmen op...
Emo
tione
el Holistische benadering!
Psyc Kind- Socia
hisch jongere al
Licha
melij
k
Complexiteit van gedrags-, emotionele en psychosociale problemen: holistische benadering: kijken naar de
persoon in zijn geheel
4
