Deel 3_Omstandigheden en hun invloed op
ouderschap
Invloed omstandigheden afh. van bufferprocessen
1 ‘Omstandigheden’: determinanten – of krachten in een
synergetische proces?
Omstandigheden in onderzoek
Rechtlijnig met causaal eenrichtingverkeer
Omstandigheden -> ouderschap -> ‘kindresultaat’
1.1 Aandacht voor omstandigheden in onderzoek naar ouderschap
Bronfenbrenners =>
Persoon-proces-contextmodel voor onderzoek naar ouderschap-omstandigheden-child outcome
Belsky – determinant
= ontwikkelingsgeschiedenis ouder, persoonlijkheid, werk, huwelijksrelatie, sociale netwerk en
karakteristieke eigenschappen van kind
=> ouders denken dat ze de belangrijkste beïnvloeders zijn, maar dit is niet zo
1.2 Bronfenbrenners visie op de rol van omgevingsfactoren
Bronfenbrenners
De relaties tussen omstandigheden, ouderschap en ontwikkeling van het kind
Ontwikkeling kent geen fasen meer, geen normatief en tevoren vaststaand eindpunt
=> verloopt in processen die niet gepredetermineerd zijn
o geen determinanten, maar processen helpen, hinderen –individu, zowel ouder als kind, om
onder veranderende omstandigheden zich te handhaven zonder hun integriteit te verliezen
Ontwikkeling
= “Het geheel van processen met behulp waarvan de eigenschappen van de persoon en van de omgeving
met elkaar in interactie zijn om in de loop van het leven van die persoon zowel constantheid als
verandering teweeg te brengen in diens karakteristieke eigenschappen”
1.2.1 9 aspecten van een nieuwe definitie van ontwikkeling
9 aspecten van een nieuwe definitie van ontwikkeling
1) Eigenschappen individu bepalen welke gevolgen de omgeving heeft voor zijn ontwikkeling
Verantwoordelijk-zijn voor kind – reageert anders dan persoon die geen
verantwoordelijkheidsgevoel heeft
2) De ontwikkeling van een individu is niet een optelsom van omgevingsfactoren, maar het product
van processen die zich afspelen tussen individu en omgeving
Samenhang van omgevingsfactoren die uitnodigt tot onderzoek naar relatie van die
samenhang met de ontwikkeling van het kind
3) Woord ‘proces’ impliceert synergie
1
, Fenomeen dat het effect van krachten die gezamenlijk opereren sterker is dan de som van die
krachten – spiraal – goedaardig of kwaadaardig
Structuur met behulp afspraken… - kind zelfstandig = ouder competent
Moeilijk kind – angstig kind = timen en doseren moeilijker
=> hulp inschakelen kan ervoor zorgen dat het kind het ‘red’ en ouder groeit
4) Ontwikkelingsproces afhankelijk van persoonskenmerken en omgevingsfactoren
Onzeker laten maken afh. van gevoel van competentie op werkvloer
Invloedrijk omgevingsfactor (bv. alleenstaand, slecht betaald werk…)
5) Persoon en omgeving zijn voortdurend in verandering
Tijd is belangrijke factor
Proces dat vandaag ontspoort – verloopt morgen misschien wel goed
6) Hoe competent individu is, kan nooit losstaan van omstandigheden
Omstandigheden bepalen mede hoe hij zich ontwikkelt
Stressvol = overvragen of verhogen
7) Continuïteit in ontwikkeling is niet een kwestie van constantheid van gedrag
Belangrijker! = dat en hoe, iemand zijn gedrag varieert naargelang de omstandigheden
Verkeerde vriendjes thuis – steviger optreden; dan wanneer het gebeurt als continu toezicht is
8) Eigenschappen van persoon zelf beïnvloeden richting van zijn ontwikkeling
Besef verantwoordelijk-zijn – groei timen en doseren – onaangename emoties & hoe reguleert
Bv. voor of tijdens echtscheiding voorkomen dat partnerproblematiek interfereert in ouderrelatie – na
scheiding geen schuldgevoelens – kind hiermee leren omgaan
9) Bepaalde eigenschappen spelen sterkere rol dan andere
Ego resiliency
= vermogen zich te handhaven ondanks stress of onzekerheid
Ego control
= vermogen eigen impulsen onder controle te houden
Self efficacy
= gevoel controle te kunnen uitoefenen op het eigen bestaan
1.3 Conclusie
Proces
= tijd + synergie + omgevingsfactoren + persoonlijke eigenschappen = in constante en circulaire interactie
= Ecologische nis
2 Omstandigheden op verschillende niveaus
4 niveaus
1) Microniveau
= alleen voor deze ouder
2) Exoniveau
= omstandigheden die een omstandigheid op microniveau beïnvloeden
3) Mesoniveau
= elke ouder tot verscheidene grotere sociale verbanden behoort
4) Macroniveau
= voor alle ouders in een maatschappij, land of cultuur
2.1 Een theoretische keuze
2.1.1 Gunstige en ongunstige omstandigheden
Omstandigheden
Kunnen stenend zijn of stresserend – gunstig/ ongunstig
2
ouderschap
Invloed omstandigheden afh. van bufferprocessen
1 ‘Omstandigheden’: determinanten – of krachten in een
synergetische proces?
Omstandigheden in onderzoek
Rechtlijnig met causaal eenrichtingverkeer
Omstandigheden -> ouderschap -> ‘kindresultaat’
1.1 Aandacht voor omstandigheden in onderzoek naar ouderschap
Bronfenbrenners =>
Persoon-proces-contextmodel voor onderzoek naar ouderschap-omstandigheden-child outcome
Belsky – determinant
= ontwikkelingsgeschiedenis ouder, persoonlijkheid, werk, huwelijksrelatie, sociale netwerk en
karakteristieke eigenschappen van kind
=> ouders denken dat ze de belangrijkste beïnvloeders zijn, maar dit is niet zo
1.2 Bronfenbrenners visie op de rol van omgevingsfactoren
Bronfenbrenners
De relaties tussen omstandigheden, ouderschap en ontwikkeling van het kind
Ontwikkeling kent geen fasen meer, geen normatief en tevoren vaststaand eindpunt
=> verloopt in processen die niet gepredetermineerd zijn
o geen determinanten, maar processen helpen, hinderen –individu, zowel ouder als kind, om
onder veranderende omstandigheden zich te handhaven zonder hun integriteit te verliezen
Ontwikkeling
= “Het geheel van processen met behulp waarvan de eigenschappen van de persoon en van de omgeving
met elkaar in interactie zijn om in de loop van het leven van die persoon zowel constantheid als
verandering teweeg te brengen in diens karakteristieke eigenschappen”
1.2.1 9 aspecten van een nieuwe definitie van ontwikkeling
9 aspecten van een nieuwe definitie van ontwikkeling
1) Eigenschappen individu bepalen welke gevolgen de omgeving heeft voor zijn ontwikkeling
Verantwoordelijk-zijn voor kind – reageert anders dan persoon die geen
verantwoordelijkheidsgevoel heeft
2) De ontwikkeling van een individu is niet een optelsom van omgevingsfactoren, maar het product
van processen die zich afspelen tussen individu en omgeving
Samenhang van omgevingsfactoren die uitnodigt tot onderzoek naar relatie van die
samenhang met de ontwikkeling van het kind
3) Woord ‘proces’ impliceert synergie
1
, Fenomeen dat het effect van krachten die gezamenlijk opereren sterker is dan de som van die
krachten – spiraal – goedaardig of kwaadaardig
Structuur met behulp afspraken… - kind zelfstandig = ouder competent
Moeilijk kind – angstig kind = timen en doseren moeilijker
=> hulp inschakelen kan ervoor zorgen dat het kind het ‘red’ en ouder groeit
4) Ontwikkelingsproces afhankelijk van persoonskenmerken en omgevingsfactoren
Onzeker laten maken afh. van gevoel van competentie op werkvloer
Invloedrijk omgevingsfactor (bv. alleenstaand, slecht betaald werk…)
5) Persoon en omgeving zijn voortdurend in verandering
Tijd is belangrijke factor
Proces dat vandaag ontspoort – verloopt morgen misschien wel goed
6) Hoe competent individu is, kan nooit losstaan van omstandigheden
Omstandigheden bepalen mede hoe hij zich ontwikkelt
Stressvol = overvragen of verhogen
7) Continuïteit in ontwikkeling is niet een kwestie van constantheid van gedrag
Belangrijker! = dat en hoe, iemand zijn gedrag varieert naargelang de omstandigheden
Verkeerde vriendjes thuis – steviger optreden; dan wanneer het gebeurt als continu toezicht is
8) Eigenschappen van persoon zelf beïnvloeden richting van zijn ontwikkeling
Besef verantwoordelijk-zijn – groei timen en doseren – onaangename emoties & hoe reguleert
Bv. voor of tijdens echtscheiding voorkomen dat partnerproblematiek interfereert in ouderrelatie – na
scheiding geen schuldgevoelens – kind hiermee leren omgaan
9) Bepaalde eigenschappen spelen sterkere rol dan andere
Ego resiliency
= vermogen zich te handhaven ondanks stress of onzekerheid
Ego control
= vermogen eigen impulsen onder controle te houden
Self efficacy
= gevoel controle te kunnen uitoefenen op het eigen bestaan
1.3 Conclusie
Proces
= tijd + synergie + omgevingsfactoren + persoonlijke eigenschappen = in constante en circulaire interactie
= Ecologische nis
2 Omstandigheden op verschillende niveaus
4 niveaus
1) Microniveau
= alleen voor deze ouder
2) Exoniveau
= omstandigheden die een omstandigheid op microniveau beïnvloeden
3) Mesoniveau
= elke ouder tot verscheidene grotere sociale verbanden behoort
4) Macroniveau
= voor alle ouders in een maatschappij, land of cultuur
2.1 Een theoretische keuze
2.1.1 Gunstige en ongunstige omstandigheden
Omstandigheden
Kunnen stenend zijn of stresserend – gunstig/ ongunstig
2
