IMMUNOLOGIE EN IMMUNOPATHOLOGIE
Belangrijkste functies van het immuunsysteem?
- Onder controle houden van tumorontwikkelingen
- Afweer infecties
- Onderscheid maken gevaarlijk en niet gevaarlijk
- Abnormale, overdreven reactie tegen onschadelijke vreemde stof
- Immunologisch geheugen
Belangrijke cellen?
- Leukocyten
Belangrijke organen?
- Thymus, milt, merg, lymfeknopen
Moleculen van het immuunsysteem?
- Cytokinen = eiwitten die communicatie overbrengen tussen cellen
- Immunoglobuline (Ig) = antistoffen (As) = Antilichamen (Al)
Auto-immuniteit = reactie tegen eigen stoffen
Immunodeficiëntie = AIDS (➔ meer kans op tumoren), leukemie
HST1: INLEIDING TOT HET IMMUUNSYSTEEM
1. TERMINOLOGIE
Antigeen (Ag) Een molecule die bindt aan een antilichaam of aan een T-cel receptor (TCR). De meeste TCRs binden enkel
peptiden gecomplexeerd met MHC. Zowel die peptiden als de eiwitten waarvan ze afkomstig zijn worden T-cel
antigenen genoemd
Antilichamen (Al) Een glycoproteïne, ook immunoglobuline genoemd (Ig) geproduceerd door B cellen en die antigenen bindt, vaak
met hoge affiniteit en specificiteit
Cytokinen Eiwitten die erg belangrijk zijn in de communicatie tussen de cellen van het immuunsysteem. Vele verschillende
cellen kunnen cytokinen aanmaken. Cytokinen kunnen op verschillende manieren worden ingedeeld
Alleen B-cellen kunnen Ig aanmaken!
2. BELANG VAN HET IMMUUNSYSTEEM
Verdediging tegen de infecties
- Invasie
- Vermenigvuldiging
- Verspreiding in het lichaam
- Ziekteverwekking
Virussen, bacteriën, fungi (gisten en schimmels), protozoaire parasieten, multicellulaire parasieten (bv helminthen)
Pathogenen zijn sterk verschillend in grootte en levenswijze
Binnendringen van de pathogenen via?
- Respiratoire mucosa = bv influenza
- GI mucosa = bv salmonella
- Wond = bv Clostridium tetani
- Insectenbeet = bv plasmodium
- Intacte huid = bv hoekworm
- IV druggebruik = bv HepB, HIV
- Sexueel contact = bv HepB, HIV
,Het aantal micro-organismen op en in een individu aanwezig, overtreft het aantal lichaamscellen
Het microbioom = geheel van micro-organismen die in de darm leven
Subklinisch = gn symptomen aanwezig maar wel besmet
Fysiologisch belang van het immuunsysteem
- Verdediging tegen infecties
- Verdediging tegen tumoren
- Weefselregeneratie en littekenvorming
- Immuun pathologie
o Falen van het immuunsysteem = allergie, tumoren, …
- Het normale immuun antwoord als “probleem”
o Bij transplantatie en gentherapie (= bij ontbreken van een eiwit bij een persoon)
Het immuunsysteem als bron van antilichamen. Al en afgeleiden gebruikt als zeer specifieke componenten
- In vitro als reagens in onderzoek en diagnostiek
- In vivo als geneesmiddelen
Vaccinaties!!
,3. AANGEBOREN EN ADAPTIEVE IMMUNITEIT
! examenvraag = verschillen B en T cellen
AANGEBOREN IMMUNITEIT/INNATE IMMUNITY
Immuuncellen en killers die altijd klaar zitten
- NK = natuurlijke killer cellen
- ILC = innate lymfoid cells
- Mastcellen
- Fagocyten
- Dendritische cellen
ADAPTIEVE IMMUNITEIT/ADAPTIVE IMMUNITY
B-lymfocyten (BCR) ➔ specifieke receptoren met rechtstreekse antigen herkenning ➔ proliferatie ➔ gesecreteerde BCR = antilichamen +
plasma cellen
- Tijd nodig (dagen) om te ontwikkelen en actief te worden
T-lymfocyten (TCR) ➔ heeft APC (antigen presenterend complex) nodig ➔ proliferatie ➔ effector T-cellen (TCR komt niet los!)
BCR en TCR zijn antigeenreceptoren (AgR)
aanwezig afwezig afwezig
aanwezig aanwezig aanwezig
Aangeboren = niet
specifieke immuniteit
Adaptieve = specifieke =
verworven immuniteit
Ig M, A, G, E, D
, 4. ADAPTIEVE IMMUNITEIT: TYPES
Er zijn 2 soorten adaptieve immuniteiten: humorale immuniteit en cel-gereguleerde immuniteit
Humorale immuniteit Cel gemedieerde immuniteit
Humus = plasma T-cellen!
Overdracht van het
immuunsysteem via plasma
is mogelijk
Helper T-cellen helpen
andere cellen (macrofaag)
om de opgenomen MO te
Gesecreteerde antilichamen elimineren
uit de B-cel
Cytotoxische T-cel doodt
geïnfecteerde cel
Virale infectie humorale
immuniteit = elke virus doet
eerst het werk in de cel en
dan uit de cel ➔
extracellulair
Functie extracellulair
uitoefenen
ACTIEVE VS PASSIEVE IMMUNITEIT
Actieve immuniteit
Vertraagde bescherming
Vaak langdurend jaren
Kan ‘geboost’ worden
Antilichamen verdwijnen na een tijd
Passieve immuniteit
Onmiddellijke bescherming
Kortdurend weken
Er blijven geheugencellen aanwezig
B Vaccin
Bv placentaire transfer van Ig
Bv borstvoeding baby
Belangrijkste functies van het immuunsysteem?
- Onder controle houden van tumorontwikkelingen
- Afweer infecties
- Onderscheid maken gevaarlijk en niet gevaarlijk
- Abnormale, overdreven reactie tegen onschadelijke vreemde stof
- Immunologisch geheugen
Belangrijke cellen?
- Leukocyten
Belangrijke organen?
- Thymus, milt, merg, lymfeknopen
Moleculen van het immuunsysteem?
- Cytokinen = eiwitten die communicatie overbrengen tussen cellen
- Immunoglobuline (Ig) = antistoffen (As) = Antilichamen (Al)
Auto-immuniteit = reactie tegen eigen stoffen
Immunodeficiëntie = AIDS (➔ meer kans op tumoren), leukemie
HST1: INLEIDING TOT HET IMMUUNSYSTEEM
1. TERMINOLOGIE
Antigeen (Ag) Een molecule die bindt aan een antilichaam of aan een T-cel receptor (TCR). De meeste TCRs binden enkel
peptiden gecomplexeerd met MHC. Zowel die peptiden als de eiwitten waarvan ze afkomstig zijn worden T-cel
antigenen genoemd
Antilichamen (Al) Een glycoproteïne, ook immunoglobuline genoemd (Ig) geproduceerd door B cellen en die antigenen bindt, vaak
met hoge affiniteit en specificiteit
Cytokinen Eiwitten die erg belangrijk zijn in de communicatie tussen de cellen van het immuunsysteem. Vele verschillende
cellen kunnen cytokinen aanmaken. Cytokinen kunnen op verschillende manieren worden ingedeeld
Alleen B-cellen kunnen Ig aanmaken!
2. BELANG VAN HET IMMUUNSYSTEEM
Verdediging tegen de infecties
- Invasie
- Vermenigvuldiging
- Verspreiding in het lichaam
- Ziekteverwekking
Virussen, bacteriën, fungi (gisten en schimmels), protozoaire parasieten, multicellulaire parasieten (bv helminthen)
Pathogenen zijn sterk verschillend in grootte en levenswijze
Binnendringen van de pathogenen via?
- Respiratoire mucosa = bv influenza
- GI mucosa = bv salmonella
- Wond = bv Clostridium tetani
- Insectenbeet = bv plasmodium
- Intacte huid = bv hoekworm
- IV druggebruik = bv HepB, HIV
- Sexueel contact = bv HepB, HIV
,Het aantal micro-organismen op en in een individu aanwezig, overtreft het aantal lichaamscellen
Het microbioom = geheel van micro-organismen die in de darm leven
Subklinisch = gn symptomen aanwezig maar wel besmet
Fysiologisch belang van het immuunsysteem
- Verdediging tegen infecties
- Verdediging tegen tumoren
- Weefselregeneratie en littekenvorming
- Immuun pathologie
o Falen van het immuunsysteem = allergie, tumoren, …
- Het normale immuun antwoord als “probleem”
o Bij transplantatie en gentherapie (= bij ontbreken van een eiwit bij een persoon)
Het immuunsysteem als bron van antilichamen. Al en afgeleiden gebruikt als zeer specifieke componenten
- In vitro als reagens in onderzoek en diagnostiek
- In vivo als geneesmiddelen
Vaccinaties!!
,3. AANGEBOREN EN ADAPTIEVE IMMUNITEIT
! examenvraag = verschillen B en T cellen
AANGEBOREN IMMUNITEIT/INNATE IMMUNITY
Immuuncellen en killers die altijd klaar zitten
- NK = natuurlijke killer cellen
- ILC = innate lymfoid cells
- Mastcellen
- Fagocyten
- Dendritische cellen
ADAPTIEVE IMMUNITEIT/ADAPTIVE IMMUNITY
B-lymfocyten (BCR) ➔ specifieke receptoren met rechtstreekse antigen herkenning ➔ proliferatie ➔ gesecreteerde BCR = antilichamen +
plasma cellen
- Tijd nodig (dagen) om te ontwikkelen en actief te worden
T-lymfocyten (TCR) ➔ heeft APC (antigen presenterend complex) nodig ➔ proliferatie ➔ effector T-cellen (TCR komt niet los!)
BCR en TCR zijn antigeenreceptoren (AgR)
aanwezig afwezig afwezig
aanwezig aanwezig aanwezig
Aangeboren = niet
specifieke immuniteit
Adaptieve = specifieke =
verworven immuniteit
Ig M, A, G, E, D
, 4. ADAPTIEVE IMMUNITEIT: TYPES
Er zijn 2 soorten adaptieve immuniteiten: humorale immuniteit en cel-gereguleerde immuniteit
Humorale immuniteit Cel gemedieerde immuniteit
Humus = plasma T-cellen!
Overdracht van het
immuunsysteem via plasma
is mogelijk
Helper T-cellen helpen
andere cellen (macrofaag)
om de opgenomen MO te
Gesecreteerde antilichamen elimineren
uit de B-cel
Cytotoxische T-cel doodt
geïnfecteerde cel
Virale infectie humorale
immuniteit = elke virus doet
eerst het werk in de cel en
dan uit de cel ➔
extracellulair
Functie extracellulair
uitoefenen
ACTIEVE VS PASSIEVE IMMUNITEIT
Actieve immuniteit
Vertraagde bescherming
Vaak langdurend jaren
Kan ‘geboost’ worden
Antilichamen verdwijnen na een tijd
Passieve immuniteit
Onmiddellijke bescherming
Kortdurend weken
Er blijven geheugencellen aanwezig
B Vaccin
Bv placentaire transfer van Ig
Bv borstvoeding baby
