De wereld in 1815
GEOPOLITIEKE ERFENIS VAN DE FRANSE REVOLUTIE
1789: nieuwe revolutionaire bewind in conflict met
andere staten in europa, spanningsveld
doen aan expansie
onder Napoleon nog hogere versnelling,
autoritaire switch in revolutie (1792)
revolutionair discours = komaf maken met
standenmaatschappij en ancien regime,
gelijkheid met universele agenda (paradox:
frans nationalisme ingebed in universalistisch
discours, ze wilden de leiding hebben en het
frans als voertaal, iedereen moest erin
assimileren qua gebied..)
1799: napoleontische expansie zorgt voor shock bij
internationaal systeem
landen worden onder de voet gelopen en
marionettenregeringen opgesteld
veldtochten naar oa Egypte en Rusland
tijdje geduurd voor andere mogendheden zich
bewust werden van de nieuwigheid
o omvang
o intensiteit
o dreiging
destabilisering! Europees machtsevenwicht verbroken, bedreiging machtspositie vorsten
NAAR EEN NIEUWE BENADERING
Europees systeem 18de eeuw : cynisch en ‘mechanisch’ machtsevenwicht (veldslagen, vredesakkoord om zo veel
mogelijk territoriale buit binnen te halen bv. Poolse delingen: voor 18e eeuw relatief grote staat maar tegen einde
volledig verdeeld door grootmachten, ‘eten en gegeten worden’)
systeem met standen
iedereen heeft er belang bij het evenwicht min of meer te behouden, opletten dat een staat niet te
machtig wordt en anderen domineert/uitschakeld (wel zo met Napoleon)
Zo werden ook de Franse revolutionaire en Napoleontische oorlogen behandeld: typische spel van wisselende
allianties ifv kortetermijnbelangen
Stilaan besef bij grote 4 (GB, O, P, R) dat stabiliteit in Europa fundamenteel anders moest worden aangepakt, want
nu werd alles omgezet in franse hegemonie onder mom van volkssoevereiniteit, het hele volk werd ingezet
Okt. 1813: Nederlaag Napoleon bij Leipzig, april ‘14 verbanning Elba
Intens overleg op topniveau = NIEUW
NAAR HET CONGRES VAN WENEN 1814-1815
Overkoepelende doelstelling = restauratie, oude machtsevenwicht herstellen maar toch enkele nieuwe accenten
Binnenlands: herstel van dynastieke legitimiteit, bedreigde vorstenhuizen terug in ere herstellen want
andere grootmachten waren niet klaar voor revolutie en vormen van democratisering (gr brit al een beetje:
constitutionele monarchie verbonden aan elitaire verkiezingen voor parlement) in oosten nog autocratie bij
vorsten, verlicht despotisme, soms echt politiestaten
Internationaal: herstel van machtsevenwicht, voorkomen dat 1 sterker en groter wordt dan de andere
Sterk verweven!
o Revoluties op binnenlands vlak brengen machtsevenwicht van internationaal systeem in gedrang,
discours en/of praktijk van volkssoevereiniteit, republieken, revolutie leiden tot buitenlandse
avonturen en destabilisering
o Europese oorlogen zorgen voor humanitaire ellende en sociale wantoestanden, moeilijker om volk
in handen te houden, legitimiteit zwakt af, politieke destabilisering en eventuele revolutie kan
leiden tot einde van dynastieën
GEOPOLITIEKE ERFENIS VAN DE FRANSE REVOLUTIE
1789: nieuwe revolutionaire bewind in conflict met
andere staten in europa, spanningsveld
doen aan expansie
onder Napoleon nog hogere versnelling,
autoritaire switch in revolutie (1792)
revolutionair discours = komaf maken met
standenmaatschappij en ancien regime,
gelijkheid met universele agenda (paradox:
frans nationalisme ingebed in universalistisch
discours, ze wilden de leiding hebben en het
frans als voertaal, iedereen moest erin
assimileren qua gebied..)
1799: napoleontische expansie zorgt voor shock bij
internationaal systeem
landen worden onder de voet gelopen en
marionettenregeringen opgesteld
veldtochten naar oa Egypte en Rusland
tijdje geduurd voor andere mogendheden zich
bewust werden van de nieuwigheid
o omvang
o intensiteit
o dreiging
destabilisering! Europees machtsevenwicht verbroken, bedreiging machtspositie vorsten
NAAR EEN NIEUWE BENADERING
Europees systeem 18de eeuw : cynisch en ‘mechanisch’ machtsevenwicht (veldslagen, vredesakkoord om zo veel
mogelijk territoriale buit binnen te halen bv. Poolse delingen: voor 18e eeuw relatief grote staat maar tegen einde
volledig verdeeld door grootmachten, ‘eten en gegeten worden’)
systeem met standen
iedereen heeft er belang bij het evenwicht min of meer te behouden, opletten dat een staat niet te
machtig wordt en anderen domineert/uitschakeld (wel zo met Napoleon)
Zo werden ook de Franse revolutionaire en Napoleontische oorlogen behandeld: typische spel van wisselende
allianties ifv kortetermijnbelangen
Stilaan besef bij grote 4 (GB, O, P, R) dat stabiliteit in Europa fundamenteel anders moest worden aangepakt, want
nu werd alles omgezet in franse hegemonie onder mom van volkssoevereiniteit, het hele volk werd ingezet
Okt. 1813: Nederlaag Napoleon bij Leipzig, april ‘14 verbanning Elba
Intens overleg op topniveau = NIEUW
NAAR HET CONGRES VAN WENEN 1814-1815
Overkoepelende doelstelling = restauratie, oude machtsevenwicht herstellen maar toch enkele nieuwe accenten
Binnenlands: herstel van dynastieke legitimiteit, bedreigde vorstenhuizen terug in ere herstellen want
andere grootmachten waren niet klaar voor revolutie en vormen van democratisering (gr brit al een beetje:
constitutionele monarchie verbonden aan elitaire verkiezingen voor parlement) in oosten nog autocratie bij
vorsten, verlicht despotisme, soms echt politiestaten
Internationaal: herstel van machtsevenwicht, voorkomen dat 1 sterker en groter wordt dan de andere
Sterk verweven!
o Revoluties op binnenlands vlak brengen machtsevenwicht van internationaal systeem in gedrang,
discours en/of praktijk van volkssoevereiniteit, republieken, revolutie leiden tot buitenlandse
avonturen en destabilisering
o Europese oorlogen zorgen voor humanitaire ellende en sociale wantoestanden, moeilijker om volk
in handen te houden, legitimiteit zwakt af, politieke destabilisering en eventuele revolutie kan
leiden tot einde van dynastieën
