Samenvatting mens en maatschappij 1.1 - tijd

WO Leerinhouden en didactiek 1.1. Mens een maatschappij - tijd

Hoofdstuk 1:
Zonder bronnen geen geschiedenis

Inhoud:

1. De puzzel van het verleden
2. De werkwijze van de historicus
3. Historische bronnen: een indeling
4. Kritisch kijken naar bronnen (ter info)
5. Bronnen en het basisonderwijs
6. Zelf aan de slag met bronnen
7. Wat je moet kennen en kunnen

1. De puzzel van het verleden (p8)

Reconstrueren van het verleden is zoals het leggen van een puzzel
Elk puzzelstuk vertelt ons iets over het verleden
Puzzelstukken = onze getuigen uit het verleden

Aan de hand van de puzzelstukken kunnen we het verleden dus
reconstrueren => zoals hedendaagse getuigen bij bv. verkeersongeval
ook de gebeurtenis reconstrueren.

Wanneer we stukjes samenleggen komen we steeds meer te weten over
het verleden

 MAAR: de puzzel van het verleden is nooit volledig, we kunnen het
verleden nooit helemaal volledig opnieuw samenstellen (= reconstrueren),
er ontbreken altijd puzzelstukken

 TOCH: stukje bij beetje kunnen we ons een steeds vollediger beeld van
het verleden vormen

In de geschiedenis noemen we deze puzzelstukken/getuigen bronnen: ze
geven ons informatie over het verleden.




Het verschil tussen verleden en geschiedenis:

1

,Verleden: bestaat niet meer
Geschiedenis:
- Is de reconstructie van het verleden die de historicus maakt aan de
hand van puzzelstukken = bronnen
- Bestaat uit beelden van het verleden die door de historicus worden
gevormd

2. De werkwijze van de historicus (p8-10)

Op basis van wat er vroeger gebeurd is gaan we ons beeld maken van nu.
We baseren ons op fossielen, resten van mensen en dieren, geschriften
(kan ook de tijd niet doorstaan hebben), gebouwen…

Om het verleden te kunnen reconstrueren doet de historicus beroep op
bronnen. Hij moet echter eerst nagaan of deze bronnen betrouwbaar zijn.
Dat doet hij aan de hand van van enkele vragen:

- Wie is de maker/schrijver van de bron?
- Hoeveel tijd is er verlopen tussen het maken van de bron en de
feiten waarover de bron gaat? Waarom is dit een belangrijke vraag?
- Is het een primaire bron of een secundaire bron?
- Wat is de bedoeling van de maker van de bron?

 Bron kan ook niet kloppen door bias

3. Historische bronnen: een indeling (p. 10-12)

Omdat er een immense hoeveelheid is aan bronnen waarop de historicus
beroep kan doen om het verleden te reconstrueren, maken we een
indeling in soorten bronnen

Eerste onderscheid:

- Primaire bron: Informatie afkomstig van iemand die getuige was
van de feiten, de informatie komt uit de periode waarover wordt
gesproken.
- Secundaire bron: Afkomstig van iemand die geen getuige was, later
in de tijd gemaakt en gaat over iets dat in het verleden gebeurd of
gemaakt is



2

, openbaar
Vb. kranten, boeken,
Geschreven websites
bronnen privé
Vb. dagboeken, brieven,
boodschappenlijstjes
Mondelinge Vb. interview
Bronnen bronnen verhaal
Vb. foto’s,
Stilstaand beeld schilderijen
tekeningen, kaa
Ongeschreven Bewegend Vb. document
bronnen beeld en geluid journaal, fil

Materiële Vb. pijlpunten, ke
kunstvoorwerp
bronnen omwallingen, mu
Gebruiken en
vb. carnava
gewoonten


5. Bronnen en het basisonderwijs
Gebruik van bronnen in de leerplannen: zie p 13-15 in de cursus.

Onderscheid feit – mening

Tip: werk eerst met kinderen rond feit en mening vandaag en ga dan pas
over tot onderscheid tussen een mening over historisch feit en het feit
zelf.

Kan ook adhv van ruzie op speelplaats of andere concrete voorbeelden uit
leefwereld van de kinderen



Oefeningen 1 en 2 p16 - p19: leuk voor in de lagere school

Oefening 3 p20: ter info (extraatje - op niveau lagere school)

3