samenvatting kwaliteitsvol praktijkvoeren

KWALITEITSVOL
PRAKTIJKVOEREN
ZORG IN EERSTE LIJN

ZIEKTE EN GEZONDHEID
EX: geen giscorrectie, oortjes meenemen!

Definitie gezondheid WHO
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of
disease or infirmity
Health is a fundamental human right.
= statisch

Problemen met deze definitie
- Compleet?
- Nieuwe context: meer chron ziek: is dat echt ziekte?
- Meetbaar?
- Statische definitie

Dynamische definitie van gezondheid
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of
disease or infirmity with the ability to adapt and to self manage, to function... in the physical,
mental, social domains of health.
= dynamisch concept

→ Ruimte voor ziekte vs ziektegevoel en ziekterol
Disease = ziekte
Illness = ziektegevoel
Sickness = ziekterol id maatschappij

Modellen van ziekte en gezondheid

1) Biomedisch model
Ziekte = probleem biologisch proces = objectieve waarneming
Gezondheid = absence of disease
!! Financiëring gezondheidszorg is hierop gebaseerd

2) Biopsychosociaal model: George Engel
o Biologische aspecten: genetische en somatische bouw
o Psychologische factoren: mentale gezondheid en persoonlijkheid
o Sociologische factoren: omgeving

3) Bio-psychosociaal-spiritueel model van ziekte: Sulmasy
Spiritualiteit = dynamische dimensie van mens zijn die verwijst naar levensdoel, verbinding,
zingeving

1

, Dimensies van spiritualiteit: existentiële uitdaging, waarden en grondhouding, religie

4) Model ‘frailty’
= kwetsbaarheid = functioneel verlies op 1 of meerder domeinen (fysiek, psychosociaal,
omgeving)
5) Ecologisch model van gezondheid
Individu + omgeving + wisselwerking + impact van de ziekte

Ecologisch model v gezondheid
Individu (diversiteitskenmerken)
- Biogenetische kenmerken
- Somatische
- Psychische
- Sociale

Omgeving




Wisselwerking
→ Individu vs omgeving

Impact van ziekte
- Transactioneel model
- Balansmodel
Integreert aspecten van individu en omgeving
Draaglast ↔ Draagkracht
Risico F ↔ Beschermende F
Niveaus balansmodel:
o Micro:
kindgebonden,
oudergebonden
gezinsgebonden factoren
o Meso:
sociale gezinsfactoren
sociale buurtfactoren
o Macro: SES, cultuur, maatschappij




2

, → Per niveau risicofactoren en beschermende factoren oplijsten: balansmodel van Bakker



Determinanten van gezondheid
Sociale determinanten: °onrecht in de gezondheidszorg
- Onfair
- Duur
!! toegang tot curatieve en preventieve zorg
= belangrijkste gezondheidsbepalende factor

GEZONDHEIDSZORGMODELLEN
Zorgaanbod
1) Curatieve zorg: uitdagingen
- Chron ziekte en polypathie stijgt
Shift: ziekte-georiënteerde zorg → zorgt die vertrekt vanuit pt
! Budget: 75% naar chron zorg
- Technologie
Shift: ziekhuis → zorg thuis
Medicalisering: overvloed van onderzoeken
! Overgebruik beeldvorming
- Socio-cultureel
Pt = consument
Zorg rond levenseinde = belangrijk
Inequity
- Globalisering
Internationaal publiek

2) Preventieve zorg




Gezondheidsbescherming: wetten en regelgeving
Gezondheidsbevordering: voorlichting, draagvlakverhoging, beleidsadvisering

Preventie niveaus
- Prim: ziekte voorkomen bij gezonde mensen
- Sec: ernstigere ziektetoestand vermijden bij zieken
- Tert: beperken van verdere schade
- Quaternair: overbehandeling voorkomen

Ringvaccinatie: kring rond bep persoon
Kuddevaccinatie: 90% dekkingsgraad nodig

3

, Individuele preventie: vraag-gestuurd
Collectieve: aanbod-gestuurd
Preventie: minimaal programma voor iedereen, bijkomend voor sommigen (~ risicoprofiel)

Individueel aanbod

Supplementair
aanbod
Basisaanbod



To screen or not to screen: als je maar genoeg mensen die gezond zijn neemt bereik je ook een
outcome = 1e wet van de kwakzalverij

Interventie = preventie + zorg

3) Palliatieve zorg
Voorwaarden: patiënt
1. die lijdt aan één of meerdere irreversibele aandoeningen;
2. die ongunstig evolueert, met een ernstige algemene verslechtering van zijn
fysieke/psychische toestand;
3. bij wie therapeutische ingrepen en revaliderende therapie geen invloed meer hebben op die
ongunstige evolutie;
4. bij wie de prognose van de aandoening(en) slecht is en het overlijden op relatief korte
termijn verwacht wordt (levensverwachting meer dan 24 uur en minder dan drie maand);
5. met ernstige fysieke, psychische, sociale en geestelijke noden die een belangrijke
tijdsintensieve en volgehouden inzet vergen; indien nodig wordt een beroep gedaan op
hulpverleners met een specifieke bekwaming en op aangepaste technische middelen;
6. met een intentie om thuis te sterven;

Hangt niet alleen af van de ziekte maar ook van de context
Palliatieve zorg: doel optimale levenskwaliteit ↔ Terminale zorg: doel waardig sterven

Zorgniveaus
1ste lijn; 2de en 3de lijn; De nulde lijn?

- “0”de lijn: mantelzorgers, zelfhulpgroepen en vrijwilligers, scholen of bv. Kind & Gezin.
- 1e lijn: huisarts, CLB, wit-geel-kruis
- 2e lijn: zorg- en hulpverleners die na verwijzing kunnen worden geconsulteerd
- 3de lijn: De derdelijns-gezondheidszorg omvat de gespecialiseerde en intramurale zorg zoals
de psychiatrische ziekenhuizen en psychiatrische verzorgingstehuizen.
- (4de lijn: expertisecentra)

Zorgvisie, zorgbeleid
1) Triple aim
- Verbeteren van zorg ervaren door individu
- Verbeteren van gezondheidstoestand op populatieniveau
- Reduceren van de kostprijs van zorg per individu
- Joy in work en gelijkwaardigheid
Vb. Zorgzaam Leuven

4