Hoofdstuk 4: Overheidsinterventies op competitieve markten
● Inleiding
⇒ Volgens Pareto leidt een competitieve markt automatisch tot een welvaartsoptimum.
⇒ Als de overheid echter vindt dat de marktprijs of de verhandelde hoeveelheid niet
⇒ wenselijk zijn, kan ze ingrijpen.
⇒ • Marktconform overheidsoptreden
⇒ • Niet-marktconform overheidsoptreden
● 1. Marktconform overheidsoptreden
⇒ Marktconform ingrijpen leidt tot een bijgestuurd marktevenwicht.
⇒ Door het marktconform ingrijpen van de overheid blijft de vrije prijsvorming behouden
⇒ en komt er een marktevenwicht tot stand.
⇒ De overheidsmaatregelen dienen om het evenwicht te verschuiven in door de
⇒ overheid gewenste richting.
⇒ Voorbeelden
⇒ • Het heffen van belastingen.
⇒ • Het geven van een subsidie.
○ 1.1 Accijnsbelastingen
⇒ Bij een accijnsbelasting heft de overheid een vast bedrag (accijns) bovenop de prijs
⇒ van het product.
○ 1.2 Waardebelasting
⇒ Een belasting als percentage bovenop de prijs is een waardebelasting.
Accijnsbelasting Waardebelasting
, ○ Subsidies
⇒ De overheid kan ondernemingen
⇒ financieel steunen door het
⇒ toekennen van subsidies.
⇒ Subsidies zijn eigenlijk negatieve
⇒ accijnsbelastingen.
● 2. Niet-marktconform overheidsoptreden
⇒ Bij niet-marktconform ingrijpen wordt de vrije marktwerking geblokkeerd en komt er
⇒ geen marktevenwicht tot stand. Hierdoor ontstaan er vraag- en aanbodoverschotten.
⇒ Voorbeelden
⇒ • Prijsreglementeringen
⇒ • Productiequota
○ 2.1 Prijsreglementering
⇒ Prijsreglementering houdt in dat de overheid de prijs op de markt beïnvloedt.
⇒ Mogelijke overheidsmaatregelen inzake prijsreglementering zijn
⇒ • Instellen van minimum- en maximumprijzen.
⇒ • Uitwerken van een programmaovereenkomst.
⇒ • Verplichten tot prijsverhogingsaanvragen en -aangiften.
◆ 2.1.1 Effect van maximum- en minimum prijszetting
⇒ Een maximumprijs is lager dan de evenwichtsprijs.
⇒ Wordt ingevoerd als men vindt dat de prijs voor de
⇒ consument te hoog is.
⇒ Levensnoodzakelijke goederen en goederen die de
⇒ consument verplicht is te kopen moeten tegen een
⇒ redelijke prijs aangekocht kunnen worden.
⇒ Bedoeling maximumprijs: Beschermen van de
⇒ koopkracht van de consument.
● Inleiding
⇒ Volgens Pareto leidt een competitieve markt automatisch tot een welvaartsoptimum.
⇒ Als de overheid echter vindt dat de marktprijs of de verhandelde hoeveelheid niet
⇒ wenselijk zijn, kan ze ingrijpen.
⇒ • Marktconform overheidsoptreden
⇒ • Niet-marktconform overheidsoptreden
● 1. Marktconform overheidsoptreden
⇒ Marktconform ingrijpen leidt tot een bijgestuurd marktevenwicht.
⇒ Door het marktconform ingrijpen van de overheid blijft de vrije prijsvorming behouden
⇒ en komt er een marktevenwicht tot stand.
⇒ De overheidsmaatregelen dienen om het evenwicht te verschuiven in door de
⇒ overheid gewenste richting.
⇒ Voorbeelden
⇒ • Het heffen van belastingen.
⇒ • Het geven van een subsidie.
○ 1.1 Accijnsbelastingen
⇒ Bij een accijnsbelasting heft de overheid een vast bedrag (accijns) bovenop de prijs
⇒ van het product.
○ 1.2 Waardebelasting
⇒ Een belasting als percentage bovenop de prijs is een waardebelasting.
Accijnsbelasting Waardebelasting
, ○ Subsidies
⇒ De overheid kan ondernemingen
⇒ financieel steunen door het
⇒ toekennen van subsidies.
⇒ Subsidies zijn eigenlijk negatieve
⇒ accijnsbelastingen.
● 2. Niet-marktconform overheidsoptreden
⇒ Bij niet-marktconform ingrijpen wordt de vrije marktwerking geblokkeerd en komt er
⇒ geen marktevenwicht tot stand. Hierdoor ontstaan er vraag- en aanbodoverschotten.
⇒ Voorbeelden
⇒ • Prijsreglementeringen
⇒ • Productiequota
○ 2.1 Prijsreglementering
⇒ Prijsreglementering houdt in dat de overheid de prijs op de markt beïnvloedt.
⇒ Mogelijke overheidsmaatregelen inzake prijsreglementering zijn
⇒ • Instellen van minimum- en maximumprijzen.
⇒ • Uitwerken van een programmaovereenkomst.
⇒ • Verplichten tot prijsverhogingsaanvragen en -aangiften.
◆ 2.1.1 Effect van maximum- en minimum prijszetting
⇒ Een maximumprijs is lager dan de evenwichtsprijs.
⇒ Wordt ingevoerd als men vindt dat de prijs voor de
⇒ consument te hoog is.
⇒ Levensnoodzakelijke goederen en goederen die de
⇒ consument verplicht is te kopen moeten tegen een
⇒ redelijke prijs aangekocht kunnen worden.
⇒ Bedoeling maximumprijs: Beschermen van de
⇒ koopkracht van de consument.
