Politieke en sociale leerstelsels
Inleiding
Onderwerp boek: geschiedenis van de politieke ideologiën, geschiedenis denken over emancipatie in moderne
tijden
Emancipatie: nood om volwaardige plaats in de samenleving te krijgen
Optimismekloof: idee dat het niet goed gaat met ons
Hans Rosling: drama-instincten
= overdramatisch wereldbeeld
Klassenongelijkheid (Therborn): daling ongelijkheid tussen landen, stijging binnen landen
➔ Ongelijkheid
Verhelpen of in stand houden
= politiek
Emancipatiestrijd
- Tss klassen = machtsconflict
➔ Ideologie
Een ideologie is een geheel van ideeën en opvattingen dat aan de sociaal-politieke verhoudingen vorm
wenst te geven. Het omvat dus opvattingen (positieve en negatieve) die zowel descriptief als normatief
zijn: het is een poging om vat te krijgen op de sociopolitieke omgeving zoals die is en zoals deze hoort te
zijn.
Doet uitspraak over grenzen & grenzen
Descriptief = grip krijgen op maatschappij zoals die is
Normatief = zoals zou moeten zijn
Louis destutt de Tracy
- Idéologie
= menselijk handelen en denken in rationele wetten vatten = verklaring maatschappij
Ideologische strijd
‐ Verschillende centrale concepten
‐ Verschillende interpretaties van dezelfde concepten
David scott
- Probleemruimte
= context waarin geheel van vragen & antwoorden w benoemd
➔ Dynamiek van de ideologische verandering
Niet aanwezig = doctrine
= gecodificieerd geheel v opvattingen dt soc.-pol. verh w vormgeven
W afgekondigd door officieel orgaan of instelling
1
,Bv. Paus doctrine = onfeilbaarheid vd paus
Freeden
= moderne visie op ideologieën
= analyse, verklaring en interpratoe v historische vormen v. pol. Argumentatie
Marx
- Ideologie
Doel v wetensch. = werkelijkheid begrijpen (nt zomaar zichtbaar)
Sociale wetenschap = zoektocht nr kennis over verborgen aard vd maatschappij
➔ !verschijningsvorm!
= maatschappij komt nt overeen met ware aard
Ideologie vlgns Marx = wt tegenstrijdigheden vd maarschappelijke werkelijkheid verbergt.
Socialisme = enige juiste ideologie
Gramsci
= nadenken over alternatieve ideologische ideeën
Wetenschappelijke theorie en ideologie
*opzet vh boek
Centrale ideeën pol. Moderniteit = vrijheid, gelijkheid, sol. En broederlijkheid
En hoe gepresenteerd binnen ideologie
Praktische afwegingen:
1. Hoeveel feiten? Welke selectiecriteria?
2
,2. Welke denkers en ideologen?
3. Waar te beginnen? (pg. 20-21)
4. Voorbij eurocentrisme en patriarchie?
Losurdo: paradox vh liberalisme
= vrijheid in Eu en Usa, kolonialisme in Afrika etc.
Is geen Accident de parcours= ontsporing vd werkelijkheid
*ideologieën: terug v weggeweest (pg. 24-25)
Postpol. Situatie
Algemeen akkoord dt kapitalisme en vrije markt basis v pol. Zn
Revel en Negri: the common in revolt
= bewegingen v pure weigering
1. Ontrafeling vd middeleeuwse orde (1450-1650)
Renaissance = wedergeboorte
= veranderingen in pol. Eco. & plaats christendom
Dood v feodaal systeem + nieuwe eco. Verhoudingen
!individu!
- 1ste periode renaissance
Herontdekking vd oudheid
!platoons idealisme! (= basis voor verlichting)
- Later: empirisch en toekomstgericht
!Geloof in toekomst! Ipv idealisering v vroegr
Losmaking van de kerk
!mens + wetenschap!
(zie pp)
1.1 Wetenschappelijke vooruitgang en de geleidelijke emancipatie vd pol.
- Leonardo da vinci
- Nicollo Machiavelli
- Thomas More
- Leonardo Da Vinci
Op traditie gerichte houding -> empirische houding
Italië = verdeelde stadstaten met + handel
Geleid door aristocratie (meest aanzienlijken)
Geld = kern vd macht -> verandert visie v Kerk op rijkdom & eco. Act.
Interest niet meer verboden = leningen nodig = bankier is respectabel
Mercantilisme (= export maximaliseren, import minimaliseren)
Vorst = inkomen v natie ontwikkelen + eigen macht
Eco. + pol .sferen = secularisering (= Kerk verliest greep op maatschappij)
3
, Stadstaten = nt geleid dr traditie, geestelijken of kerk
MAAR: mannen met visie en creativiteit
Machiavelli (il principe)
Brak met vorstenspiegels (= beschrijft hoe vorst zich moest gedragen)
MAAR: beschrijft hoe maatschappij w geregeerd & gedrag v mensen in echt
Verwerpt moraal = eerste wetenschappelijke blik op menselijk maatschappelijk gedrag
Gebaseerd op empirisme (= ervaring)
!MENSELIJKE NATUUR ALTIJD & OVERAL HETZELFDE!
Goed en slecht MAAR: pol. = van nature slecht
!focus op essentie v pol. In praktijk
Loskomen pol. V religieuze = secularisering (godsdienst verliest macht) v leven en denken
2 kritieken op kerk
1. Houdt eenwording v Italië tegen + slecht gedrag
2. Hoe dichter bij Rome hoe minder religieus
!Antiklerikaal antireligieus!
Il principe = geen moraal en religie
Ging ervanuit : heerser = staat (wenste sterke eenheidsstaat)
La raison d’état (staatsrede)
= alle middelen zijn heilig om doel te bereiken
!volksleger! (= vechten vanuit zichzelf, geen huurlingen)
Vrijheid = zekerheid = orde
= onaantastbaarheid privé bezit
Politiek vs moraal
Thomas more (utopia)= diepchristelijk
1ste deel utopia: soc. & eco. Verwoesting Brit.
= start enclosurebewegingen (gronden bezetten)
DUS: traditionele landbouw (gemeenschappelijk)-> particulier grondbezit
°KAPITALISME + MODERNE ARMOEDE
2de deel: beschrijven v. ideale maatschappij = gemeenschappelijk bezit productiemiddelen
Christelijke leer en harmonie met natuur en Gods wil
!AANDAHT VOOR ONGELIJKHEID! + vroegkapitalistische ordening
Nooit begrepen
4
Inleiding
Onderwerp boek: geschiedenis van de politieke ideologiën, geschiedenis denken over emancipatie in moderne
tijden
Emancipatie: nood om volwaardige plaats in de samenleving te krijgen
Optimismekloof: idee dat het niet goed gaat met ons
Hans Rosling: drama-instincten
= overdramatisch wereldbeeld
Klassenongelijkheid (Therborn): daling ongelijkheid tussen landen, stijging binnen landen
➔ Ongelijkheid
Verhelpen of in stand houden
= politiek
Emancipatiestrijd
- Tss klassen = machtsconflict
➔ Ideologie
Een ideologie is een geheel van ideeën en opvattingen dat aan de sociaal-politieke verhoudingen vorm
wenst te geven. Het omvat dus opvattingen (positieve en negatieve) die zowel descriptief als normatief
zijn: het is een poging om vat te krijgen op de sociopolitieke omgeving zoals die is en zoals deze hoort te
zijn.
Doet uitspraak over grenzen & grenzen
Descriptief = grip krijgen op maatschappij zoals die is
Normatief = zoals zou moeten zijn
Louis destutt de Tracy
- Idéologie
= menselijk handelen en denken in rationele wetten vatten = verklaring maatschappij
Ideologische strijd
‐ Verschillende centrale concepten
‐ Verschillende interpretaties van dezelfde concepten
David scott
- Probleemruimte
= context waarin geheel van vragen & antwoorden w benoemd
➔ Dynamiek van de ideologische verandering
Niet aanwezig = doctrine
= gecodificieerd geheel v opvattingen dt soc.-pol. verh w vormgeven
W afgekondigd door officieel orgaan of instelling
1
,Bv. Paus doctrine = onfeilbaarheid vd paus
Freeden
= moderne visie op ideologieën
= analyse, verklaring en interpratoe v historische vormen v. pol. Argumentatie
Marx
- Ideologie
Doel v wetensch. = werkelijkheid begrijpen (nt zomaar zichtbaar)
Sociale wetenschap = zoektocht nr kennis over verborgen aard vd maatschappij
➔ !verschijningsvorm!
= maatschappij komt nt overeen met ware aard
Ideologie vlgns Marx = wt tegenstrijdigheden vd maarschappelijke werkelijkheid verbergt.
Socialisme = enige juiste ideologie
Gramsci
= nadenken over alternatieve ideologische ideeën
Wetenschappelijke theorie en ideologie
*opzet vh boek
Centrale ideeën pol. Moderniteit = vrijheid, gelijkheid, sol. En broederlijkheid
En hoe gepresenteerd binnen ideologie
Praktische afwegingen:
1. Hoeveel feiten? Welke selectiecriteria?
2
,2. Welke denkers en ideologen?
3. Waar te beginnen? (pg. 20-21)
4. Voorbij eurocentrisme en patriarchie?
Losurdo: paradox vh liberalisme
= vrijheid in Eu en Usa, kolonialisme in Afrika etc.
Is geen Accident de parcours= ontsporing vd werkelijkheid
*ideologieën: terug v weggeweest (pg. 24-25)
Postpol. Situatie
Algemeen akkoord dt kapitalisme en vrije markt basis v pol. Zn
Revel en Negri: the common in revolt
= bewegingen v pure weigering
1. Ontrafeling vd middeleeuwse orde (1450-1650)
Renaissance = wedergeboorte
= veranderingen in pol. Eco. & plaats christendom
Dood v feodaal systeem + nieuwe eco. Verhoudingen
!individu!
- 1ste periode renaissance
Herontdekking vd oudheid
!platoons idealisme! (= basis voor verlichting)
- Later: empirisch en toekomstgericht
!Geloof in toekomst! Ipv idealisering v vroegr
Losmaking van de kerk
!mens + wetenschap!
(zie pp)
1.1 Wetenschappelijke vooruitgang en de geleidelijke emancipatie vd pol.
- Leonardo da vinci
- Nicollo Machiavelli
- Thomas More
- Leonardo Da Vinci
Op traditie gerichte houding -> empirische houding
Italië = verdeelde stadstaten met + handel
Geleid door aristocratie (meest aanzienlijken)
Geld = kern vd macht -> verandert visie v Kerk op rijkdom & eco. Act.
Interest niet meer verboden = leningen nodig = bankier is respectabel
Mercantilisme (= export maximaliseren, import minimaliseren)
Vorst = inkomen v natie ontwikkelen + eigen macht
Eco. + pol .sferen = secularisering (= Kerk verliest greep op maatschappij)
3
, Stadstaten = nt geleid dr traditie, geestelijken of kerk
MAAR: mannen met visie en creativiteit
Machiavelli (il principe)
Brak met vorstenspiegels (= beschrijft hoe vorst zich moest gedragen)
MAAR: beschrijft hoe maatschappij w geregeerd & gedrag v mensen in echt
Verwerpt moraal = eerste wetenschappelijke blik op menselijk maatschappelijk gedrag
Gebaseerd op empirisme (= ervaring)
!MENSELIJKE NATUUR ALTIJD & OVERAL HETZELFDE!
Goed en slecht MAAR: pol. = van nature slecht
!focus op essentie v pol. In praktijk
Loskomen pol. V religieuze = secularisering (godsdienst verliest macht) v leven en denken
2 kritieken op kerk
1. Houdt eenwording v Italië tegen + slecht gedrag
2. Hoe dichter bij Rome hoe minder religieus
!Antiklerikaal antireligieus!
Il principe = geen moraal en religie
Ging ervanuit : heerser = staat (wenste sterke eenheidsstaat)
La raison d’état (staatsrede)
= alle middelen zijn heilig om doel te bereiken
!volksleger! (= vechten vanuit zichzelf, geen huurlingen)
Vrijheid = zekerheid = orde
= onaantastbaarheid privé bezit
Politiek vs moraal
Thomas more (utopia)= diepchristelijk
1ste deel utopia: soc. & eco. Verwoesting Brit.
= start enclosurebewegingen (gronden bezetten)
DUS: traditionele landbouw (gemeenschappelijk)-> particulier grondbezit
°KAPITALISME + MODERNE ARMOEDE
2de deel: beschrijven v. ideale maatschappij = gemeenschappelijk bezit productiemiddelen
Christelijke leer en harmonie met natuur en Gods wil
!AANDAHT VOOR ONGELIJKHEID! + vroegkapitalistische ordening
Nooit begrepen
4
