samenvatting recht en onderneming deel 1

Recht en onderneming: inleiding tot het recht

deel 1: inleiding

HOOFDSTUK 1 : WAT IS RECHT ?

1. Definitie van het recht
= is een geheel van bindende regels tot ordening van samenleving in beginsel opgelegd,
bekrachtigd door maatschappij en afdwingbaar gesteld
 Rechtsregels= regels die afdwingbaar met maatschappelijk geweld
- Kunnen afgedwongen worden met behulp van politionele macht
- Garandeert effectieve naleving
- Sancties  burgerlijke gevolgen of strafsancties
- Zijn onvermijdelijk en fundamenteel  staat trekt zo monopolie van geweld naar
zich toe
 Objectief recht – subjectief recht
- Objectief= geheel van rechtsregels ( recht zoals het bestaat )
- Subjectief= concretisering en individualisering van objectief recht
- Objectiefrecht bepaald subjectief recht  aanspraken die individuen kunnen laten
gelden ten opzichten van anderen
 Gevolgen voor sociaal en economisch leven

Recht:

1) Ordenen van samenleving
2) Eerste categorie afdwingen
3) Bestaande eerste en tweede categorie wijzigen of afschaffen



HOODSTUK 2 : INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT

We kunnen het recht indelen in nationaal en internationaal recht

PARAGRAAF 1: onderscheid privaat-publiek

1. Belang van onderscheid
 Privaat recht= relaties tussen bruggers onderling
- Gekenmerkt door traditie en vrijheid ( op voet van gelijkheid )
 Publiek recht= relaties tussen burger en overheid en tussen overheden onderling
- Gekenmerkt door eenzijdig dwingende overheidsbeslissingen
- Onderscheid = fundamenteel



2. Privaatrecht
1) Burgerlijk recht= fundamentele regels alle burgers  gecodificeerd in burgerlijk wetboek
(BW)
- Regels omtrent geboren worden en overlijden
- Huwelijkscontracten, gezin en familie
- BW erg verouderd  wet 13 april 2019 nieuw burgerlijk wetboek (NWB) 
stagewijs inhoudelijk opgevuld



1

, - Nog vele afzonderlijke wetten die niet in oud of nieuw wetboek staan waarin we
burgerlijk recht terugvinden
2) Ondernemingsrecht= recht van bijzondere categorie van personen  ondernemingen
behoefte aan soepeler recht.
- Regels in wetboek van economisch recht (WER)  groot handboek waar
ondernemingsrecht en economisch recht wordt ondergebracht
- Plus afzonderlijke wetten
- Bv: technieken om u te helpen bij faillissement, aparte regels om handel te drijven
- Waarom bestaat dit recht: reilen en zeilen tussen ondernemingen moeten soepel
verlopen.

3) Privaatrechtelijk procesrecht= recht hebben volstaat niet  moet kunnen
effecturen/afdwingen = regels om recht af te dwingen
- Gerechtelijk wetboek regelt inrichting en bevoegdheid van privaatrechtelijke
rechtscolleges (rechtbank eerste aanleg of vredegerecht) en verloop procedures.
- = gerechtelijk recht= regels gerechtelijke zaken
- Plus afzonderlijke wetten



3. Publiek recht
1) Grondwettelijk recht= grondwet regelt:
- fundamentele inrichting van de staat (staatsstructuur, gemeenschappen, gewesten,
…)
- Basisstructuren van machtsuitoefening en scheiding der machten
- Bevat fundamentele rechten en vrijheden van de mens
 In democratische rechtsstaat  macht overheid MOET wijken voor
fundamentele rechten
 Zo niet: DICTATUUR

2) Bestuursrecht= regelt inrichting en werking van uitvoerende macht
- Bv: statuut ambtenaren, werking ministers, gemeente en provincies en bovendien
ruimtelijke ordening
- Heeft niet echt een wetboek

3) Fiscaal recht= regelt staatsinkomen: inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, BTW,
registratierechten, accijnzen,…
- Overheid en burger
- BTW wetboek en wetboek inkomstenbelasting

4) Strafrecht= geheel van normen die tot het behoud van de openbare orde en veiligheid
worden uitgevaardigd, bepaald misdrijven en straffen.
- Gecodificeerd in strafwetboek ( SW)
- Vertelt ons welke straffen we kunnen krijgen voor bepaalde misdrijven
- Plus talrijke bijzondere wetten bepalen andere misdrijven en straffen

5) Strafprocesrecht= stelt dader tegenover de gemeenschap (vertegenwoordigd door OM)
- Wijze van procederen fundamenteel ander tegenover privaatrechtelijk procesrecht.
- Wetboek van strafvordering

2

, - Procedure met betrekking tot strafrechtelijke feiten
- Procedure die men volgt als strafrecht van toepassing is geweest

PARAGRAAF 2 : onderscheid en relativering

1. Relevantie van onderscheid
1) Privaatrecht
 In beginsel regels van burgerlijk recht slechts aanvullend recht of supletief recht
= burgers mogen zelf hiervan afwijken en andere regels bepalen
- Bv: huwelijkscontract met gemeenschap van aanwinsten  je kan in je huwelijk zelf
beslissen wat je ermee doet als beide partijen er akkoord mee zijn of niet gehuwd
zijn en ook samenlevingscontract sluiten.
2) Publiek recht
 Contractuele vrijheid heeft grenzen
= regels van dwingend recht (normaal niet van afwijken)  private belangen veilig te
stellen (consumenten bescherming)
- Als afwijking mogelijk is  strikt geïnterpreteerd
- Bv: partner mag u keuze van beroep niet beperken enkel als het affectieve en
financiële relatie kan schade  geschil vrederechter
- Partijen kunnen dading sluiten nar geschil ontstaat
 Akkoord vooraleer geschil ontstaat is niet mogelijk
 Regels openbare orde  kan je niet afwijken !!
Doel: belang maatschappij veilig te stellen
- Bv: regels strafrecht, regels inzake huwelijk, faillissement
 Publiek recht vaak veel meer regels van openbare orde dan privaatrecht
 Overheid oefent gezag uit dat niet volgens contractuele basis verloopt



2. Relativiteit
= relativeren onderscheid privaat en publiek recht
- Verstrekt door actieve rol overheid en verschillende lage in recht
1) Economisch recht
 Ondernemingsrecht is onderdeel economisch recht (overkoepeld recht dat eco leven
regelt)
- Economische recht gekenmerkt door veel overheidsinterventies (markt regulerend
recht, hoe gedragen op markt  geen machtpositie misbruiken)
- Bv: prijscontrole, veiligheidsnormen, …
- Behoord dus eerder bij publiek recht (het marktrecht)

2) Sociaal recht
 Moeilijk te plaatsen in schema
 bestaat uit drie delen
1) Individueel arbeidsrecht = regelt verhouding individuele WN met WG
(=arbeidscontract)
- Dus mogelijk privaat recht
2) Collectief arbeidsrecht = regelt relatie tussen werknemers als groep
(vakorganisaties) en WG of werkgeversorganisatie
- CAO’s  moeilijk als zuiver privaatrechtelijk beschouwen


3

, 3) Socialezekerheidsrecht= regelt relatie tussen verzekerden en instelling sociale
zekerheid.
- Verplicht voor iedere burger  overheidsreglementering overheerst = publiek recht
3. Overlapping in concrete praktische problemen
1) De praktijk laat zich niet altijd indelen
 Onderscheid tussen rechtstakken in praktijk niet heel belangrijk
 Moeilijk om problemen die zich interdisciplinair afspelen in stukjes te knippen
 Vaak problemen die oplossing bieden in zowel privé als publiek recht  regels
beide domeinen toepassen
 Bv: werking familievennootschap  raakt meerdere aspecten
- Vennootschapsrecht: welke en welk bestuursorgaan
- Fiscaal recht: hoe inkomsten belast
- Sociaal recht: gevolgen voor jobs en lonen WN
- Erfrecht: wat met aandelen na overlijden
- Zakenrecht:
- Verbintenissenrecht: talrijke overeenkomsten met leveranciers en klanten
 Als jurist thuis zijn in deelaspecten van juridische takken
2) Europees recht maakt onderscheid vaak niet
 Eu recht relativeert onderscheid want indeling rechtstakken in alle landen anders
 Hecht weinig belang aan formele indeling  focust meer op reële situatie
 Bv: onderneming in Europese regelgeving kan zowel privaatrechtelijke als overheid
onderneming zijn



4. Privaatrechtelijke technieken
 Overheid maakt vaker gebruik van privaatrechtelijke technieken zoals
- Werking vrije markt zo weinig mogelijk te verstoren
 Doet afstand van bevoorrechte marktpositie om zoals andere particulieren
contracten af te sluiten
 Vb:
- Onteigenen, onderhands kopen van particulieren
 Vroeger grond onteigenen (publiek recht) nu gronden aangekocht (privaat recht)
- Geen overheidsonderneming oprichten MAAR aandelen in grote private
ondernemingen nemen
- Minimum richtlijnen aan private ondernemingen geven
- Geen ambtenaren aanstellen maar contractuele werknemers in dienst nemen



WAAROM RELATIVEREN ?

1) Economisch en sociaal recht
2) Praktijk moeilijk indelen
3) Europees recht maakt geen onderscheid
4) Privaatrechtelijke technieken




4