Zorg en taal
Hoe vaak komen spraak- en
taalontwikkelingsstoornissen voor?
5% - 10%
2 keer zoveel bij jongens dan bij meisjes.
Verhoogd risico op latere lees en schrijfproblemen.
Soorten spraak- en taalontwikkelingsproblemen
Primaire spraak en
taalontwikkelingsproblemen
o Vertraagde spraak- en taalontwikkeling
o Verstoorde spraak- en taalontwikkeling
Kinderafasie: aantoonbaar hersenletsel
Ontwikkelingsdysfasie: geen aantoonbaar hersenletsel
o Verschillende termen ontwikkelingsdysfasie =
Specifieke of primaire taalontwikkelingsstoornis SLI
TOS taalontwikkelingsstoornis
ESM ernstige spraak- en taalmoeilijkheden
Wat is ontwikkelingsdysfasie?
- Grilliger taalprofiel
- Hardnekkigheid: minstens 1 jaar logo 2-3 keer per week
- Kenmerken
o Weinig of niet gevarieerd brabbelen
o Beperkte woordenschat
o Minder goed begrijpen
o Woordvindings problemen
o Moeite met luisteren, klanken horen, onthouden
o Telegramstijl korte onvolledige zinnen
o Haperen in de spraak, versprekingen
o Niet/ moeilijk kunnen vertellen
o Moeite met taaldenken, leren lezen en schrijven, abstracte taal
Tos en meertaligheid
• Hoe vaak komt een TOS bij meertalige kinderen?
• Komt niet meer frequent voor bij meertaligen
• Beide talen moeten ‘ gestoord’ zijn
• Informeren naar taalvaardigheid in eigen thuisstaal
TOS en Gedrag:
- Weinig vriendschappen
- Weinig sociale interactie met klasgenoten
minder kans om taal te horen, gebruiken en verwerven.
, negatieve invloed op de verdere taalontwikkeling
Tips leerkracht:
- Oefen de gespreksvaardigheden
- Laat kleuters met TOS samenspelen en oefen talige communicatieve en sociale vaardigheden
- Rijk en begrijpelijk taalaanbod
- Taalruimte
- Feedback
o Vat samen en parafraseer
o Vraag door
o Verbeter impliciet
Aanpassen context:
- Omgevingslawaai vermijden
- Geen gesprekken door elkaar
- Tijd nemen om te luisteren
- Ik-boodschap: ik heb het niet begrepen
- Non-verbale comm:
o Oogcontact
o Gebaren
o Expressie
o Mimiek
o Intonatie
- Ondersteunende communicatie SMOG Gebaren
Kringgesprek organiseren
- Duidelijke structuur, routine en regels
- Plaats in de kring veilig bij juf of vriendje
- Niet op commando en tijd geven om te antwoorden
- Heen en weerschrift: wat is er gebeurd in het weekend?
- Als 2de laten vertellen
- Logisch verhaal opbouwen: vat samen en parafraseer
- Verhalen van anderen: auditieve verwerking + verhaalbegrip
- Oefen gespreksvaardigheden
Hoe vaak komen spraak- en
taalontwikkelingsstoornissen voor?
5% - 10%
2 keer zoveel bij jongens dan bij meisjes.
Verhoogd risico op latere lees en schrijfproblemen.
Soorten spraak- en taalontwikkelingsproblemen
Primaire spraak en
taalontwikkelingsproblemen
o Vertraagde spraak- en taalontwikkeling
o Verstoorde spraak- en taalontwikkeling
Kinderafasie: aantoonbaar hersenletsel
Ontwikkelingsdysfasie: geen aantoonbaar hersenletsel
o Verschillende termen ontwikkelingsdysfasie =
Specifieke of primaire taalontwikkelingsstoornis SLI
TOS taalontwikkelingsstoornis
ESM ernstige spraak- en taalmoeilijkheden
Wat is ontwikkelingsdysfasie?
- Grilliger taalprofiel
- Hardnekkigheid: minstens 1 jaar logo 2-3 keer per week
- Kenmerken
o Weinig of niet gevarieerd brabbelen
o Beperkte woordenschat
o Minder goed begrijpen
o Woordvindings problemen
o Moeite met luisteren, klanken horen, onthouden
o Telegramstijl korte onvolledige zinnen
o Haperen in de spraak, versprekingen
o Niet/ moeilijk kunnen vertellen
o Moeite met taaldenken, leren lezen en schrijven, abstracte taal
Tos en meertaligheid
• Hoe vaak komt een TOS bij meertalige kinderen?
• Komt niet meer frequent voor bij meertaligen
• Beide talen moeten ‘ gestoord’ zijn
• Informeren naar taalvaardigheid in eigen thuisstaal
TOS en Gedrag:
- Weinig vriendschappen
- Weinig sociale interactie met klasgenoten
minder kans om taal te horen, gebruiken en verwerven.
, negatieve invloed op de verdere taalontwikkeling
Tips leerkracht:
- Oefen de gespreksvaardigheden
- Laat kleuters met TOS samenspelen en oefen talige communicatieve en sociale vaardigheden
- Rijk en begrijpelijk taalaanbod
- Taalruimte
- Feedback
o Vat samen en parafraseer
o Vraag door
o Verbeter impliciet
Aanpassen context:
- Omgevingslawaai vermijden
- Geen gesprekken door elkaar
- Tijd nemen om te luisteren
- Ik-boodschap: ik heb het niet begrepen
- Non-verbale comm:
o Oogcontact
o Gebaren
o Expressie
o Mimiek
o Intonatie
- Ondersteunende communicatie SMOG Gebaren
Kringgesprek organiseren
- Duidelijke structuur, routine en regels
- Plaats in de kring veilig bij juf of vriendje
- Niet op commando en tijd geven om te antwoorden
- Heen en weerschrift: wat is er gebeurd in het weekend?
- Als 2de laten vertellen
- Logisch verhaal opbouwen: vat samen en parafraseer
- Verhalen van anderen: auditieve verwerking + verhaalbegrip
- Oefen gespreksvaardigheden
