Onze-Lieve-Vrouwebasiliek, Maastricht, ca. 1000
4. Romaanse architectuur
Het creëren van een goddelijke (wereld)orde
Wanneer Karel de Grote stierf in 814.
- Het rijk zal na een periode uiteenvallen en verdeeld over zijn kleinzonen.
- Dit zorgt voor politieke chaos
- Opdeling tussen west en oost
- Veel meer dreiging aan de grenzen van het Rijk
Opdeling van het Karolingische Rijk na de dood van Karel de Grote volgens het Verdrag van Ribemont,
ca. 880
à Periode van het Heilig Roomse Rijk 962-1806
- Voor het eerst in een halve eeuw is er eindelijk weer vrede en orde
- Rooms à Romaans
12e-eeuwse Renaissance:
- Er zijn nog andere Renaissances dan die van de 15e eeuw
- Doorbreken van de autarkie van het domaniale stelsel:
o Handel
o Drieslagstelsel
99
, o Keerploeg
o Stedelijke cultuur
o Kruistochten
o Pelgrimstochten
4.1 DE MODULAIRE TRAVÉ
Aantal belangrijke ontwikkelingen:
- Het basilikale grondplan blijft aanwezig
o Verdere ontwikkeling ervan
o Verdere uitbouw van koor (met kranskapellen) crypte voor de verering van relieken
§ Koor wordt belangrijker en vervangt de apsis
o Zal verder afgewerkt worden met het westwerk en de vieringtoren
- Het uitwerken en perfectioneren van maatvoering en proporties zowel in plan als in opstand
o We kunnen spreken van een Goddelijke orde d.m.v. alternerend stelsel,
diafragmabogen en module “ad quadratum” steunend op maat van de viering
o = Modulaire travé
§ In het begin was dat gewoon random gekozen maar later zal dat echt op maat
worden gekozen
- De evolutie van het westwerk naar de driedelige façade die kenmerkend zal zijn voor de Gotiek
o Minder imposant want het oostelijke deel wordt belangrijker
Sint-Pieterskerk, Gent
- Crypte
o Er ontstaat een zeer grote ruimte
o Er zou daar oorspronkelijk een apsis zijn en nu komt er een groot koor
o Deze zal bijna even groot of zelfs groter worden als het schip
o Het koor wordt dus veel belangrijker
- Kranskapellen rond het koor
- Een ambulatorium
o Gang rond het koor via het schip om alle kapellen te zien zonde rhet mis te moeten
storen
- Ad quadratum:
o Modulaire travé
o Alternerend stelsel
- Inkom aan het westwerk
- Schip met zijbeuken
- Transept met centraal de viering
- Het koor is veel groter dan de voormalige apsissen
- Opbouw van het schip is meer gereguleerd door een bepaalde maatvoering
o Het rechthoekje is de viering
§ Deze zal altijd gekopieerd worden doorheen het schip om een structurele
logica te creëren
100
4. Romaanse architectuur
Het creëren van een goddelijke (wereld)orde
Wanneer Karel de Grote stierf in 814.
- Het rijk zal na een periode uiteenvallen en verdeeld over zijn kleinzonen.
- Dit zorgt voor politieke chaos
- Opdeling tussen west en oost
- Veel meer dreiging aan de grenzen van het Rijk
Opdeling van het Karolingische Rijk na de dood van Karel de Grote volgens het Verdrag van Ribemont,
ca. 880
à Periode van het Heilig Roomse Rijk 962-1806
- Voor het eerst in een halve eeuw is er eindelijk weer vrede en orde
- Rooms à Romaans
12e-eeuwse Renaissance:
- Er zijn nog andere Renaissances dan die van de 15e eeuw
- Doorbreken van de autarkie van het domaniale stelsel:
o Handel
o Drieslagstelsel
99
, o Keerploeg
o Stedelijke cultuur
o Kruistochten
o Pelgrimstochten
4.1 DE MODULAIRE TRAVÉ
Aantal belangrijke ontwikkelingen:
- Het basilikale grondplan blijft aanwezig
o Verdere ontwikkeling ervan
o Verdere uitbouw van koor (met kranskapellen) crypte voor de verering van relieken
§ Koor wordt belangrijker en vervangt de apsis
o Zal verder afgewerkt worden met het westwerk en de vieringtoren
- Het uitwerken en perfectioneren van maatvoering en proporties zowel in plan als in opstand
o We kunnen spreken van een Goddelijke orde d.m.v. alternerend stelsel,
diafragmabogen en module “ad quadratum” steunend op maat van de viering
o = Modulaire travé
§ In het begin was dat gewoon random gekozen maar later zal dat echt op maat
worden gekozen
- De evolutie van het westwerk naar de driedelige façade die kenmerkend zal zijn voor de Gotiek
o Minder imposant want het oostelijke deel wordt belangrijker
Sint-Pieterskerk, Gent
- Crypte
o Er ontstaat een zeer grote ruimte
o Er zou daar oorspronkelijk een apsis zijn en nu komt er een groot koor
o Deze zal bijna even groot of zelfs groter worden als het schip
o Het koor wordt dus veel belangrijker
- Kranskapellen rond het koor
- Een ambulatorium
o Gang rond het koor via het schip om alle kapellen te zien zonde rhet mis te moeten
storen
- Ad quadratum:
o Modulaire travé
o Alternerend stelsel
- Inkom aan het westwerk
- Schip met zijbeuken
- Transept met centraal de viering
- Het koor is veel groter dan de voormalige apsissen
- Opbouw van het schip is meer gereguleerd door een bepaalde maatvoering
o Het rechthoekje is de viering
§ Deze zal altijd gekopieerd worden doorheen het schip om een structurele
logica te creëren
100
