Les 9: Neoclassicisme in de Oostenrijkse Nederlanden
- Zuidelijke Nederlanden komen onder Oostenrijkse heerschappij in 1715
- Zuidelijke provinciën worden bestuurd door de Oostenrijke tak van het huis Habsburg tussen
1715 en 1795
- De Franse smaak (en taal) verovert heel Europa
o Blik op Franse architectuur
o Niet enkel een kwestie van stijlkeuze maar het ging over een hele leefcultuur
- Blondel De la distribution des maisons de plaisance, publicaties, Parijs (1737)
o Architecten geraakten hierdoor vertrouwd met de regels voor planaanleg en decoratie
met het oog op harmonie en schoonheid
o Men ging op zoek naar een evenwicht (juste milieu) tussen comfort, functionaliteit, de
regels en etiquette in acht nemen (bienséance)
1. Toonbeelden van burgerlijke architectuur in het teken van de
verlichting “streven naar het sublieme”
Laurent Benoit DEWEZ (1731-1812)
- Studeerde in Luik en in Wenen
- Heeft in Rome geleefd van 1754-1756
- Maakt er kennis met Piranesi en Winckelmann
o Piranesi maakt tekeningen van het antieke Rome
§ Boek uitgegeven met tekeningen in 1756
- Ook met Robert ADAM, een schotse architect
o Adam moet tekeningen van Rome werken
o Laurent werkt voor hem tot 1758
o Brengt een belangrijke doorbraak in de interieurdecoratie
§ The ADAM style”
o Adam style representatief voor neoclassicistische interieurdecoratie
§ Zie ontwerp voor een plafond, V&A Londen
- Laurent gaat terugkeren naar de Oostenrijkse Nederlanden in 1759 en gaat daar belangrijke
opdrachten geven
230
,Kasteel, Seneffe, 1762-1770
- Architect: Laurent Benoit DEWEZ
o Woonde in Brussel
o Vanaf de Franse periode minder actief, vluchtte naar Praag en werd een beetje
vergeten
- In opdracht van Julien Depestre, graaf van Seneffe
- Tuinaanleg architect: Charles DE WAILLY in samenwerking met Augustin PAJOU
- Tegenwoordig eigendom van de Waalse gemeenschap
- Vandaag is het een museum
- Een van de meest zuivere neoclassicistische creaties in België
- Plan van park en inplanting tuinaanleg
o In het midden kasteel
o Recht voor het kasteel een lange baan die het kasteel verbindt met de dorpskerk
o Oorspronkelijk in een ommuurd park van 20 hectaren
o Depestre was heel actief in de handel waardoor hij ook de mogelijkheden had om dat
kasteel te bouwen
o Lange bouwcampagne, vanaf 1764 al bewoonbaar maar de afwerkingen hebben
geduurd tot het einde van de 18e eeuw
- Luchtfoto en plan
o Rechthoekig bouwvolume
o Links en rechts twee lange galerijen die het voorkoer omarmen
231
, § Zodat je meteen in die architectuur wordt opgenomen wanneer je het land
betreedt
o Het gebouw heeft een rechthoek van 40 op 21 meter
o Grote tuin met een geometrische aanleg
- Voorgevel
o Duidelijke neoclassicistische architectuur
o Symmetrie
o Afgewogen compositie
o Soberheid
o Weinig decoratie
§ Eerder in de architectuur geïntegreerd
§ In het fronton is er een gekleurd wapenschild van de familie
o Heeft 4 bouwlagen
§ Je ziet er maar twee, verhoogde gelijkvloerse verdieping en een tweede
verdieping
§ Er is nog een kelder en een dakvolume
• Wordt aan het oog onttrokken want wordt verstopt door het
entablement
o Dat is een combinatie van een fries, een kroonlijst en
daarboven nog een attiek die samen een entablement
vormen en het volume van het dak verbergen
o 11 traveeën breed (steeds onpaar)
§ Modulaire opbouw
§ 3 traveeën breed middenrisaliet
§ Zijrisaliet van 1 travé
§ Daartussen telkens 3 traveeën
§ Risalieten zijn zeer sober, zuiver neoklassiek
• Geen decoratie, decoratie vooral op midden en zijrisalieten die door
pilasters worden afgebakend met Korintische kapitelen
§ Harmonische opbouw door een waaier aan structurerende elementen
o Soberheid is treffend en daardoor gaat alle aandacht naar de schaarse ornamentiek,
naar de Korintische kapitelen.
§ Met een beperkt vormenalfabet komt de architect tot een subtiele ritmering
en variatie.
- Middenrisaliet
o Decoratie beperkt zich tot de kapitelen
232
- Zuidelijke Nederlanden komen onder Oostenrijkse heerschappij in 1715
- Zuidelijke provinciën worden bestuurd door de Oostenrijke tak van het huis Habsburg tussen
1715 en 1795
- De Franse smaak (en taal) verovert heel Europa
o Blik op Franse architectuur
o Niet enkel een kwestie van stijlkeuze maar het ging over een hele leefcultuur
- Blondel De la distribution des maisons de plaisance, publicaties, Parijs (1737)
o Architecten geraakten hierdoor vertrouwd met de regels voor planaanleg en decoratie
met het oog op harmonie en schoonheid
o Men ging op zoek naar een evenwicht (juste milieu) tussen comfort, functionaliteit, de
regels en etiquette in acht nemen (bienséance)
1. Toonbeelden van burgerlijke architectuur in het teken van de
verlichting “streven naar het sublieme”
Laurent Benoit DEWEZ (1731-1812)
- Studeerde in Luik en in Wenen
- Heeft in Rome geleefd van 1754-1756
- Maakt er kennis met Piranesi en Winckelmann
o Piranesi maakt tekeningen van het antieke Rome
§ Boek uitgegeven met tekeningen in 1756
- Ook met Robert ADAM, een schotse architect
o Adam moet tekeningen van Rome werken
o Laurent werkt voor hem tot 1758
o Brengt een belangrijke doorbraak in de interieurdecoratie
§ The ADAM style”
o Adam style representatief voor neoclassicistische interieurdecoratie
§ Zie ontwerp voor een plafond, V&A Londen
- Laurent gaat terugkeren naar de Oostenrijkse Nederlanden in 1759 en gaat daar belangrijke
opdrachten geven
230
,Kasteel, Seneffe, 1762-1770
- Architect: Laurent Benoit DEWEZ
o Woonde in Brussel
o Vanaf de Franse periode minder actief, vluchtte naar Praag en werd een beetje
vergeten
- In opdracht van Julien Depestre, graaf van Seneffe
- Tuinaanleg architect: Charles DE WAILLY in samenwerking met Augustin PAJOU
- Tegenwoordig eigendom van de Waalse gemeenschap
- Vandaag is het een museum
- Een van de meest zuivere neoclassicistische creaties in België
- Plan van park en inplanting tuinaanleg
o In het midden kasteel
o Recht voor het kasteel een lange baan die het kasteel verbindt met de dorpskerk
o Oorspronkelijk in een ommuurd park van 20 hectaren
o Depestre was heel actief in de handel waardoor hij ook de mogelijkheden had om dat
kasteel te bouwen
o Lange bouwcampagne, vanaf 1764 al bewoonbaar maar de afwerkingen hebben
geduurd tot het einde van de 18e eeuw
- Luchtfoto en plan
o Rechthoekig bouwvolume
o Links en rechts twee lange galerijen die het voorkoer omarmen
231
, § Zodat je meteen in die architectuur wordt opgenomen wanneer je het land
betreedt
o Het gebouw heeft een rechthoek van 40 op 21 meter
o Grote tuin met een geometrische aanleg
- Voorgevel
o Duidelijke neoclassicistische architectuur
o Symmetrie
o Afgewogen compositie
o Soberheid
o Weinig decoratie
§ Eerder in de architectuur geïntegreerd
§ In het fronton is er een gekleurd wapenschild van de familie
o Heeft 4 bouwlagen
§ Je ziet er maar twee, verhoogde gelijkvloerse verdieping en een tweede
verdieping
§ Er is nog een kelder en een dakvolume
• Wordt aan het oog onttrokken want wordt verstopt door het
entablement
o Dat is een combinatie van een fries, een kroonlijst en
daarboven nog een attiek die samen een entablement
vormen en het volume van het dak verbergen
o 11 traveeën breed (steeds onpaar)
§ Modulaire opbouw
§ 3 traveeën breed middenrisaliet
§ Zijrisaliet van 1 travé
§ Daartussen telkens 3 traveeën
§ Risalieten zijn zeer sober, zuiver neoklassiek
• Geen decoratie, decoratie vooral op midden en zijrisalieten die door
pilasters worden afgebakend met Korintische kapitelen
§ Harmonische opbouw door een waaier aan structurerende elementen
o Soberheid is treffend en daardoor gaat alle aandacht naar de schaarse ornamentiek,
naar de Korintische kapitelen.
§ Met een beperkt vormenalfabet komt de architect tot een subtiele ritmering
en variatie.
- Middenrisaliet
o Decoratie beperkt zich tot de kapitelen
232
