KU Leuven
Samenvatting
Diagnostiek –
Grondslagen
Methodieken
P0W96A
Chantal Michels
AJ 2022-2023
,Diagnostiek en interventies in de orthopedagogische hulpverlening - AJ 2022-2023
Prof. Dieter Baeyens, Sien Vandesande & Liesl Geeraert
Doelstellingen:
- De studenten kennen algemene methoden in orthopedagogische diagnostiek en kunnen
deze toepassen en kritisch bespreken
Pagina | 1
,Diagnostiek en interventies in de orthopedagogische hulpverlening - AJ 2022-2023
Prof. Dieter Baeyens, Sien Vandesande & Liesl Geeraert
VRAGENLIJSTEN EN
INTERVIEWS
Beoordeling instrumenten
Inzicht in hoe een instrument beoordeeld wordt
Bronnen waarin instrumenten beoordeeld worden
- Kwaliteitscentrum voor Diagnostiek (KcD)
- Belgische Federatie van Psychologen (Testcommissie)
- Coördinatie Antwerpen Psychodiagnostiek (CAPvzw)
o Gestopt per april 2022, activiteiten worden overgenomen door het
Psychodiagnostisch Centrum Thomas More
- Prodia
o Overkoepelend over CLB’s Kun je veel informatie vinden voor onderwijs en
overkoepelende zaken
- Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN)
o Als je de COTAN gebruikt moet je altijd goed nakijken of deze zaken ook gelden
voor België Nederlandse normen zijn niet altijd toepasbaar in België
Parameters waarop instrumenten beoordeeld moeten worden Internationale richtlijnen
- Kwaliteit van de uitleg
o Degelijke handleiding, goede uitleg, geen dubieuze zinnen
- Kwaliteit van testmateriaal
- Normen
o Niet elk instrument is normgestuurd, maar als ze wel normgestuurd zijn: Zijn de
normen nog recent en representatief? Wat zeggen de normen precies?
De normgroep moet bovendien ook groot genoeg zijn (de COTAN heeft
hier ook richtlijnen over)
- Betrouwbaarheid
o Meten we op een zuivere en nauwkeurige manier, resultaten van de vragenlijsten
mogen niet op toevaligheden berusten
Voorbeeld: Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid
- Validiteit
o Meet je wat je beoogt te meten?
Voorbeeld: Criteriumvaliditeit, begripsvaliditeit
- Computergegenereerde rapporten
o Er wordt door de computer soms automatisch een rapport uit de gegevens
getrokken, maar zijn die even kwaliteitsvol als degene die wij zelf met pen en
papier zouden maken?
Vragenlijsten
- Items
o We verwachten dat er bij de items onderliggende factoren zijn
Op welk niveau mag ik uitspraken doen? Hangt ook af van welke normen
er voorhanden zijn!
o Je kunt op het itemniveau niet gaan kijken naar de normgroep, maar alertheid op
sleutelitems (voorbeeld: items die peilen naar suïcide) is wel essentieel
Pagina | 2
, Diagnostiek en interventies in de orthopedagogische hulpverlening - AJ 2022-2023
Prof. Dieter Baeyens, Sien Vandesande & Liesl Geeraert
- Informanten
o Leerling, leerkracht,
ouders, …
o Hoeveel gewicht geef
je aan de informanten
als er verschillen uit de
vragenlijsten komen?
Waar hecht je de
meeste waarde aan?
- Factoren
- Normen
o Er zijn verschillende
soorten normen
- Betrouwbaarheid
- Validiteit
Screeningsinstrumenten: gebruik
- Klinisch
o Begin hulpverleningsproces: probleemanalyse
Focus in deze les
o Follow-up
Om de zoveel weken/maanden afnemen om een eventuele evolutie waar
te nemen
o Evaluatie interventie
Weten of je interventie effect heeft
- Onderzoek
o Voorbeeld: Kan ik een homogene groep samenstellen binnen mijn
onderzoeksgroep?
- Beleid en organisatie
o Voorbeeld: Je werkt in een residentiële opvang en ziet veel gedragsproblemen en
je wilt hier een beleid voor opstellen. Dan kunnen vragenlijsten gebruikt worden
om te zien waar je op kunt focussen
Probleemanalyse met screeningsinstrumenten
Wat kan wel?
- Informatie over aard en ernst van problemen
- Problemen ordenen
o Voorbeeld: Classificatie stellen
- Problemen benoemen
- Eventueel visie van verschillende betrokkenen inventariseren en vergelijken
Voordelen:
- Objectieve, kwantificeerbare manier om zicht te krijgen op problemen
- Tijdsefficiënt
o Op korte tijd veel informatie verzamelen
- Classificatie kan toegang bieden tot bepaalde hulpverlening
- Er zijn veel brede screeningsinstrumenten waardoor je heel breed kunt kijken naar
iemand
- Gestandaardiseerd, je kunt vergelijken met cliënten/cliëntsystemen en met de
normgroepen
Wat kan er niet met screeningsinstrumenten?
Pagina | 3
Samenvatting
Diagnostiek –
Grondslagen
Methodieken
P0W96A
Chantal Michels
AJ 2022-2023
,Diagnostiek en interventies in de orthopedagogische hulpverlening - AJ 2022-2023
Prof. Dieter Baeyens, Sien Vandesande & Liesl Geeraert
Doelstellingen:
- De studenten kennen algemene methoden in orthopedagogische diagnostiek en kunnen
deze toepassen en kritisch bespreken
Pagina | 1
,Diagnostiek en interventies in de orthopedagogische hulpverlening - AJ 2022-2023
Prof. Dieter Baeyens, Sien Vandesande & Liesl Geeraert
VRAGENLIJSTEN EN
INTERVIEWS
Beoordeling instrumenten
Inzicht in hoe een instrument beoordeeld wordt
Bronnen waarin instrumenten beoordeeld worden
- Kwaliteitscentrum voor Diagnostiek (KcD)
- Belgische Federatie van Psychologen (Testcommissie)
- Coördinatie Antwerpen Psychodiagnostiek (CAPvzw)
o Gestopt per april 2022, activiteiten worden overgenomen door het
Psychodiagnostisch Centrum Thomas More
- Prodia
o Overkoepelend over CLB’s Kun je veel informatie vinden voor onderwijs en
overkoepelende zaken
- Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN)
o Als je de COTAN gebruikt moet je altijd goed nakijken of deze zaken ook gelden
voor België Nederlandse normen zijn niet altijd toepasbaar in België
Parameters waarop instrumenten beoordeeld moeten worden Internationale richtlijnen
- Kwaliteit van de uitleg
o Degelijke handleiding, goede uitleg, geen dubieuze zinnen
- Kwaliteit van testmateriaal
- Normen
o Niet elk instrument is normgestuurd, maar als ze wel normgestuurd zijn: Zijn de
normen nog recent en representatief? Wat zeggen de normen precies?
De normgroep moet bovendien ook groot genoeg zijn (de COTAN heeft
hier ook richtlijnen over)
- Betrouwbaarheid
o Meten we op een zuivere en nauwkeurige manier, resultaten van de vragenlijsten
mogen niet op toevaligheden berusten
Voorbeeld: Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid
- Validiteit
o Meet je wat je beoogt te meten?
Voorbeeld: Criteriumvaliditeit, begripsvaliditeit
- Computergegenereerde rapporten
o Er wordt door de computer soms automatisch een rapport uit de gegevens
getrokken, maar zijn die even kwaliteitsvol als degene die wij zelf met pen en
papier zouden maken?
Vragenlijsten
- Items
o We verwachten dat er bij de items onderliggende factoren zijn
Op welk niveau mag ik uitspraken doen? Hangt ook af van welke normen
er voorhanden zijn!
o Je kunt op het itemniveau niet gaan kijken naar de normgroep, maar alertheid op
sleutelitems (voorbeeld: items die peilen naar suïcide) is wel essentieel
Pagina | 2
, Diagnostiek en interventies in de orthopedagogische hulpverlening - AJ 2022-2023
Prof. Dieter Baeyens, Sien Vandesande & Liesl Geeraert
- Informanten
o Leerling, leerkracht,
ouders, …
o Hoeveel gewicht geef
je aan de informanten
als er verschillen uit de
vragenlijsten komen?
Waar hecht je de
meeste waarde aan?
- Factoren
- Normen
o Er zijn verschillende
soorten normen
- Betrouwbaarheid
- Validiteit
Screeningsinstrumenten: gebruik
- Klinisch
o Begin hulpverleningsproces: probleemanalyse
Focus in deze les
o Follow-up
Om de zoveel weken/maanden afnemen om een eventuele evolutie waar
te nemen
o Evaluatie interventie
Weten of je interventie effect heeft
- Onderzoek
o Voorbeeld: Kan ik een homogene groep samenstellen binnen mijn
onderzoeksgroep?
- Beleid en organisatie
o Voorbeeld: Je werkt in een residentiële opvang en ziet veel gedragsproblemen en
je wilt hier een beleid voor opstellen. Dan kunnen vragenlijsten gebruikt worden
om te zien waar je op kunt focussen
Probleemanalyse met screeningsinstrumenten
Wat kan wel?
- Informatie over aard en ernst van problemen
- Problemen ordenen
o Voorbeeld: Classificatie stellen
- Problemen benoemen
- Eventueel visie van verschillende betrokkenen inventariseren en vergelijken
Voordelen:
- Objectieve, kwantificeerbare manier om zicht te krijgen op problemen
- Tijdsefficiënt
o Op korte tijd veel informatie verzamelen
- Classificatie kan toegang bieden tot bepaalde hulpverlening
- Er zijn veel brede screeningsinstrumenten waardoor je heel breed kunt kijken naar
iemand
- Gestandaardiseerd, je kunt vergelijken met cliënten/cliëntsystemen en met de
normgroepen
Wat kan er niet met screeningsinstrumenten?
Pagina | 3
