Samenvatting geneeskunde: celbiologie 2 H6

H6: SIGNAALTRANSDUCTIE
SIGNAALMOLECULEN EN RECEPTOREN

INLEIDING

 Cellulaire communicatie
- Informatie-uitwisseling multicellulair organisme
 Cel-cel
 Cel-buitenwereld
 Cel-interne omgeving
 Intercellulaire communicatie
- Signaalcel
 Aanmaak en opslag van signaalmolecule
 Afgave van signaalmolecule door stimulus
- Transport van signaalmolecule
- Doelwitcel
 Binding van signaalmolecule door receptor
 Activeren signaaltransductie
 Cellulaire respons
- Beëindigen van signaal

SIGNAALMOLECULEN

 Chemische identiteit
- Eiwitten en peptiden
 Insuline, groeifactoren
- Aminozuren of derivaten
 Glutamaat, GABA, glycerine
- Biogene amines
 Acetylcholine
 Adrenaline
 Dopamine
 Serotonine
 Histamine
- Nucleotiden
 ATP, ADP
- Nucleosiden
 adenosine
- Steroïden
 Glycocorticoïden
 Oestrogeen, testosteron, progesteron
- Eicosanoïden
 Prostaglandines, leukotriënen
- Gassen
 NO, CO
 Synthese van signaalmoleculen
- Via algemene metabole paden
 Eiwitten, peptiden, az, atp

, - Via specifieke set van enzymatische reacties
 Steroidhormonen (vaak uit cholesterol)
 Eicosanoïden
 Biosynthese eicosanoïden
- Voorloper arachidonzuur
 Prostaglandine
 Aspirine, iboprofen zijn inhibitoren voor prostaglandine (remt signaalmolecule)
 Uit prostaglandine wordt thromboxaan gevormd -> veroorzaakt samenklontering
bloedplaatjes (aspirine -> bloedverdunner)
 Afgave van signaalmoleculen
- Geregelde exocytose
 Vereist opslag van signaalmolecule in vesikel
 Stimulus (ca) voor afgifte
- Diffusie uit cel
 NO, steroïden en eicosanoïden (geen vesiculari opslag mogelijk)
 Regeling op niveau van synthese

VORMEN VAN COMMUNICATIE


ENDOCRIENE INTERACTIE




PARACRIENE INTERACTIE

, AUTOCRIENE INTERACTIE




JUXTACRIENE INTERACTIE




MEMBRAANRECEPTOREN VS INTRACELLULAIRE RECEPTOREN
- Hydrofiel signaalmolecule
 Extracellulaire binding aan receptor in PM
 Nood aan intracellulaire signalen -> second messenger
- Hydrofoob signaalmolecule
 Diffusie door PM
 Binding aan intracellulaire receptor
 Intracellulaire receptoren
- Steroïdhormonen
 Afgeleid van cholesterol
 Hydrofoob (Diffusie door PM)
 Binding aan intracellulaire receptor
 Translocatie naar kern
 Activering of inhibitie genexpressie
 Membraanreceptoren
- Binding aan membraanreceptor (extracellulair)
- Signaaltransductie
 Extracellulair naar intracellulair signaal
 Second messengers
- Cellulaire respons
 Second messengers