samenvatting fiscaliteit

Samenvatting fiscaliteit
Deel 1: basisprincipes van het Belgisch fiscaal recht
Het begrip ‘belasting’
 5 bestanddelen
o Een door de overheid
o Eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage die
o Volgens regels van recht
o Opgelegd wordt aan personen/ feiten die een band hebben met het territorium
o En bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren
 Ontleding
o Een bijdrage opgelegd door en betaald aan de overheid
 FOD financiën
 Niet door/ aan particulieren
 Federale staat, gewest, gemeenschap, provincies, gemeenten
 Grondwet en bijzondere Fin wetten en Gem en Prov-wetten bepalen welke
overheid kan heffen
o Verplichte bijdrage
 Geen keuzemogelijkheid indien men zich in geviseerde situatie bevindt
 Sancties en dwangmaatregelen mogelijk
o Geheven volgens wettelijke bepalingen goedgekeurd door bevoegde “parlement”
 Democratische controle
 Mensen die door ons verkozen zijn
 Art 170 GW à legaliteitsbeginsel
 Jaarlijkse toestemming tot heffen van belastingen en doen van uitgaven
 Art 171 GW à rijksmiddelenbegroting
 Fiscale wetgeving
 Diverse nationale rechtsbronnen
 Meer en meer impact internationale en supranationale normen
o Vaak opgelegd door EU
o Opgelegd op grond van band met grondgebied: territorialiteit
 Vb: inwoner schap, inkomsten met Belgische bron
o Niet specifiek bestemd voor bepaalde uitgave: politiek discretionair
 Gebruik voor algemeen nut à verplicht om belasting te betalen ongeacht
gebruik openbare goederen/ diensten, dus afwezigheid aanwijsbare of
individuele tegenprestatie

Andere verplichte bijdragen en heffingen (die geen belasting zijn)
 Sociale zekerheidsbijdragen
o Verplicht maar specifiek
 Komen niet in 1 grote pot, maar worden gebruikt voor specifieke dingen
 Vb: werkloosheidsuitkering
 Gesteund op het verzekeringsbeginsel à viseren specifieke aanwending
o Sociale zekerheidsbijdrage is dus geen belasting
 Algemene beginselen van belastingrecht zijn niet van toepassing
 Geen jaarlijkse wettelijke controle

,  Retributies
o Vergoeding voor tegenprestatie door overheid in rechtstreeks en onmiddellijk belang
begunstigde
 Om een specifiek goed/ dienst te krijgen van overheid à vb: tolgeld voor
tunnel
o Beroep op dienst uit eigen belang
o Gevolg: specifiek en niet verplicht
 Verhaalbelasting
o Verplichte heffing door overheid n.a.v. specifieke prestatie, ook wanneer
belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt
o Maar geen individueel beslissingsmoment voor de betaler
o à overheid legt nieuw wegdek aan in uw straat en vraagt aan u om een bepaalde
bijdrage à verplicht en specifiek
 Bestemmingsheffing
o Dienen om welbepaalde overheidsuitgaven te dekken à specifiek
 De voorgaande zijn allemaal soorten bestemmingsheffingen

Andere belangrijke begrippen
 Directe <-> indirecte belastingen
o Directe
 Raakt een voortdurende toestand en wordt periodiek geïnd via aanslag
lastens diegene die zich in belastbare toestand bevindt
 Vb: personenbelasting, vennootschapsbelasting
o Indirecte
 Treft een voorbijgaand feit of rechtshandeling en wordt afzonderlijk per
transactie geïnd
 Vb erfbelasting, BTW (reeds in de prijs van producten)
 Afwentelbare <-> niet-afwentelbare
o Afwentelbare : u als belastingplichtige kan deze doorrekenen aan iemand anders
 Juridische dubbele belasting
o Dezelfde belastbare basis wordt in hoofde van dezelfde persoon tweemaal aan
dezelfde belasting onderworpen
 Doet zich vooral voor bij grensoverschrijdende investeringen/ activiteiten
o Vb: belg koopt een vakantiewoning in Spanje à verhuurd à 2 keer belast op
huurgelden ( België en Spanje)
 Economische dubbele belasting
o Dezelfde belastbare basis wordt in hoofde van twee verschillende personen
tweemaal aan belasting onderworpen
o Belg koopt aandelen NV à recht op winst à NV 25% van belasting op haar winst
 à 30% RV op dividend aandelen NV

Functies van de fiscaliteit
 Financieel
o De belasting is een bijdrage waarmee de overheid haar uitgaven financiert. De
hoeveelheid belastingen die geïnd moeten worden is afhankelijk van de taken die de
staat op haar neemt. Directe belastingen ca. 35% vs. 44% indirecte belastingen
 Herverdeling

, o Het fiscaal systeem kan gebruikt worden om de kosten te spreiden van de uitgaven
over de bevolking en hierdoor ook de inkomsten van de burgers te herverdelen. Dit
heeft voornamelijk een effect op de structuur van de heffing.
 Regulering
o Staten kunnen via het fiscaal systeem het gedrag beïnvloeden van haar
rechtsonderhorigen. Dit kan zowel in positieve zin als door bestraffend te werken
 Positief: aanmoedigen om te investeren
 Negatief: afraden/ bestraffen bepaald gedrag : accijnzen op tabak
 Soorten heffing
o Herverdeling is niet noodzakelijk sociaal
o Belastingen moeten fair zijn
o Kernbegrip: draagkrachtbeginsel (ability-to-pay) à de sterkste schouders moeten de
zwaarste lasten dragen
 Gelijkwaardige bijdrage van alle burgers
 Dalend marginaal nut van geld
o Proportionele heffing
 In een proportionele structuur blijft het tarief ongewijzigd bij stijgende
inkomsten
 Vb: vennootschapsbelasting
o Progressieve heffing
 In een progressieve structuur stijgt het tarief bij stijgende inkomsten =
sociale heffing
 Vb: personenbelasting
o = max 50%
o Regressieve heffing
 In een regressieve structuur neemt de heffing een kleiner deel in van het
inkomen bij stijgende inkomsten
 Vaak een onbedoeld effect
 Vb: BTW
o Ongeacht je loon hetzelfde bedrag à hoog loon: kleiner
aandeel van het loon
o Meeste pijn aan de armen
 Fiscaal beleid
o = keuze waaraan de overheid haar geld uitgeeft
o België
 Zeer grootte kost om het land draaiende te houden à 17,1 mld aan
overheidsbestuur
o De uitgavenposten ‘sociale bescherming’ en ‘gezondheid’ vertegenwoordigen
ongeveer 1 euro op 2
o België bevindt zich daarmee in de Europese middenmoot
o Relatief grote ‘overhead’-kosten in vergelijking met buurlanden
o Er wordt weinig besteed aan kerntaken van de staat
 Functies fiscaal beleid
o Financieel
o Herverdelend
o Gedragsturend
 Streefdoelen fiscaal beleid

, o Bilijkheid = fair
o Rechtszekerheid
 Mogen regels niet te vaak aanpassen
o Efficiëntie
 Economie niet te hard verstoren
o Praktische uitvoerbaarheid
 Regels moeten in praktijk toegepast kunnen worden
o à kunnen nooit aan alle voorwaarden tegelijk voldoen
 Vb gezinslasten (bilijk, rechtszeker): maar moeilijker om de aangifte in te
vullen à efficiëntie

Grondregels belastingheffing
 Klassieke structuur van een belasting
o Toepassingsbeied
 Personele
 Bepaalt wie onderworpen is aan de belasting
 materieel
 bepaalt welke situaties of handelingen aanleiding geven tot de
belasting
 temporeel
o Grondslag van de belasting
 Welke waarde?
 = bedrag waarop het tarief berekend wordt
 Vb € 1000 (grondslag) x 50% (tarief) = €500 (belasting)
o Tarief
 Welk percentage?
o Moment van betaling van de belasting
o Procedure
 Hoe geïnd?
o Sancties
 Administratieve en strafrechtelijke sancties

Grondregels belastingheffing
 Grondwet : legaliteitsbeginsel
o Art 170 GW “geen belasting t.b.v. de Staat kan worden ingevoerd dan door een wet “
 Democratische controle
o Gevolg: essentiële elementen van belasting moeten in “wet geregeld worden
 = toepassingsgebeid, grondslag, tarief
 Delegatie aan uitvoerende macht enkel voor andere elementen mogelijk
o Niets is belastbaar tenzij dit in de wet wordt bepaald
o Bewijslast dat iets belastbaar is rust op de fiscus
 Annualiteitsbeginsel
o Art 171 GW “over de belasting t.b.v. de Stat wordt jaarlijks gestemd. Regelen de zij
invoeren zijn slechts voor een jaar van kracht indien zij niet worden vernieuwd”
o jaarlijkse goedkeuring van de belastingwetten door Parlement
o in inkomstenbelasting
 inkomsten zijn belastbaar wanner ze in belastbaar tijdperk zijn verwezenlijkt
+ aftrek kosten voor jaar waarin ze gedaan zijn