Samenvatting thema 3_politionele veiligheid

THEMA 3: POLITIONELE VEILIGHEID

POLITIEHERVORMING VANUIT EEN HISTORISCH PERSPECTIEF

- Historiek is belangrijk om politie van vandaag te begrijpen
- De maatschappelijke context vormt steeds de politiedienst


STRUCTUUR POLITIE VOOR DE HERVORMING VAN 1998
- Drie politiediensten:
o Gemeentepolitie onder het gezag van de burgemeesters
 1977: 589 gemeenten hebben eigen korps
 Nu: ongeveer 158 politiezones (gemeentefusies + zonale werking)
o Rijkswacht onder het gezag van de ministers van Defensie, Justitie en Binnenlandse Zaken
 Overname vanuit Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1785)
 1957: rijkswacht wordt onafhankelijk van het leger
o Gerechtelijke politie onder het gezag van de minister van Justitie & BiZa (= parket)
 Van 1919-2000 o.l.v. minister van Justitie
- Conclusie: versnippering van takenpakket over 3 diensten (Wie doet nu eigenlijk wat?)
- Geïntegreerd sinds 07/12/1998 in een Geïntegreerde Politie


WAAROM HERVORMING NODIG?
- Zogenaamde “Politieoorlog” of de “Guerre des flics”
o Grote coördinatieproblemen door versnippering v bevoegdheden
o Samenwerking tussen 3 delen ging niet: veel onduidelijkheid naar burger toe
 Wie mag/moet wat doen?
- Politie verloor legitimiteit: Heizeldrama, CCC, Bende van Nijvel, …
o Heizeldrama: Finale Europabeker Liverpool – Juventus  39 doden
 Oorzaak: gebrek aan coördinatie tussen rijkswacht en gemeentepolitie
 Vakken supporters waren niet gescheiden
o CCC: linkse actie leidt tot 14 aanslagen die vooraf aangekondigd werden
o Bende van Nijvel: reeks inbraken en moorden (28 doden)
- Opeenvolgende parlementaire onderzoeks- commissies (POC)
o Federale bevoegdheid
o Kamer heeft “recht v onderzoek” en controleert (voormalige) regering(en)
o Bevoegdheden (beetje zoals onderzoeksrechter)
 Getuigen oproepen en onder ede verhoren
 Getuigen met elkaar confronteren
 Documenten opvragen en in beslag laten nemen
 Huiszoekingen laten uitvoeren
 Plaatsbezoeken organiseren enz.
o Naar aanleiding van rampen w POC opgericht om oorzaken te achterhalen
o 1980 Commissie private milities
 Problemen inzake ordehandhaving en private milities
 De burger mag zichzelf niet bewapenen
o 1985 Heizelcommissie
 Onderzoek naar de oorzaken en de omstandigheden van het Heizeldrama
 Eerste audit van de Politiediensten door Team Consult (interne audit)

, o 1988 Bendecommissie I
 De bestrijding van het banditisme en het terrorisme
 Eerste aanzet tot hervorming politiediensten
 Demilitarisering Rijkswacht 1991: bij optreden vaak fors en hardhandig
 Wet op politieambt 1992: wat mag en kan de politie doen
o Genegotieerd beheer (vb. staking mag zolang geregulariseerd)
o Sterke controle door ministerie BiZa en Justitie
 Oprichting comité P:
o Parlementaire controle + controle individueel politiegedrag
o 1992 Commissie mensenhandel
 Onderzoek naar structureel beleid inzake mensenhandel
 Nood: geïntegreerde en integrale aanpak, meer vrouwen bij politie, deontologische code
o 1995 Bendecommissie II
 Aanleiding: dossiers Bende van Nijvel en CCC raken niet opgelost
 Vraag naar verdere nodige aanpassingen
 Aanpassingen aan politie- en justitiewezen
 Nood aan integratie RW en GPP  gerechtelijke capaciteit
 Aanpassing tuchtprocedure
 Aanpassing BOM (Bijzonder opsporingsmethoden)
 Verhogen van mogelijkheden tegen georganiseerde misdaad
 Vb. telefoontap, registratie van informanten
o 1996 Commissie Dutroux
 Onderzoek naar het onderzoek ter zake door politie en gerecht
 Noodzaak tot samensmelten drie politiediensten
 !! Duidelijke aanjager hervorming 1998
o 1996 Commissie georganiseerde criminaliteit
 Onderzoek naar de georganiseerde criminaliteit in België
 Aanpassing BOM wetgeving), integratie en centralisatie van diverse databanken, regeling
van getuigenbescherming,…

o 2016 Commissie aanslagen
 ! Na de politiehervorming
 Onderzoek naar de terroristische aanslagen in Brussel op 22 maart
 Nieuwe politiestructuur niet in vraag gesteld, wel wijze v aansluiting op andere delen van
nieuwe veiligheidsarchitectuur
- Conclusies POC’s (voor 1998)
o Gebrek aan coördinatie
o Verticale taakverdeling
o Gebrekkige verantwoordelijkheid v overheden
o Onvoldoende overleg tussen overheden
o  onvoldoende sturing van politie + competitie tussen politiediensten