Leerdoelen deeltoets 2
Hormonale regulatie
De definities van endocriene, paracriene en autocriene regulatie en van regulatie via
neurohormonen en feromonen kennen
Endocriene signalering: moleculen worden uitgescheiden en komen door diffusie in de bloedsomloop.
Ze triggeren reacties in target cellen door het hele lichaam.
Paracriene signalering: moleculen worden uitgescheiden en komen door diffusie bij buurcellen waar ze
een reactie veroorzaken.
Autocriene signalering: moleculen worden uitgescheiden en veroorzaken een reactie in de cel waar ze
uitkomen.
Neuro-endocriene signalering: neurohormonen diffunderen uit zenuwuiteinden in de bloedsomloop. Ze
kunnen zorgen voor reacties door het hele lichaam.
Feromonen: kleine moleculen worden in de omgeving losgelaten en functioneren in de communicatie
tussen soortgenoten.
Weten hoe de groep van de eiwit- en peptidehormonen zijn invloed uitoefent op de doelwitcellen
Eiwithormonen zijn wateroplosbare, hydrofiele hormonen. Peptidehormonen zijn ook goed oplosbaar in
water, maar kunnen hierdoor niet door de celmembraan van de doelwitcellen heen diffunderen. Eerst
worden ze door exocytose uitgescheiden en kunnen ze zich vrij laten vervoeren in de bloedsomloop. Ze
moeten zich binden op receptoren op de membraan van de doelwitcellen.
Weten hoe de groep van de steroidhormonen en schildklierhormonen zijn invloed uitoefent op de
doelwitcellen
Steroidhormonen hebben vetachtige eigenschappen. Ze verlaten endocriene cellen via diffusie. Daarna
binden ze aan transporteiwitten die ervoor zorgen dat ze kunnen oplossen in bloed. Ze kunnen door de
membraan van de doelwitcellen heen. Ze komen terecht in het cytoplasma van de cel, waar de
receptoren van deze hormonen zich bevinden. Wanneer de hormonen binden aan de receptoren zorgt
dat voor een respons (gen transcriptie).
De stelling dat het effect van een hormoon/lokale regulator bepaald wordt door de aard en
eigenschappen van de doelwitcellen en van de receptoren op of in deze doelwitcellen kunnen
illustreren met het hormoon epinefrine
Het effect van een hormoon is afhankelijk van de eigenschappen van de doelwitcellen. Een doelwitcel
kan verschillende soorten receptoren hebben of intercellulaire eiwitten. De reactie van de cel op het
hormoon is hiervan afhankelijk.
, De neurale en hormonale regulatie van de ontwikkeling en metamorfose van een insect kunnen
uitleggen
1. Neurosecretie cellen in de hersenen produceren PTTH, wat wordt opgeslagen in de corpora
cardiaca tot het vrijkomt
2. PTTH signaleert zijn main target orgaan, de prothoracale klier, om het hormoon ecdysteroïde te
produceren
3. De secretie van ecdysteroïde van de prothoracale klier stimuleert elke keer een vervelling
(/transformatie)
4. JH is een hormoon dat vrijkomt door de corpora allatum. De concentratie JH bepaalt het
resultaat van de vervelling
Hoge concentraties JH --> onderdrukt metamorfose
Lage concentratie JH --> cocon vormt
, Inzicht hebben in de structuur en de werking van (neuro)hormonale regelkringen en de betekenis
van positieve en negatieve terugkoppeling hierbij, en dit kunnen toelichten met enkele voorbeelden
Voorbeeld van een negatieve terugkoppeling:
1. Deels verteerd voedsel komt in het duodenum aan met een laag pH
2. Het lage pH wordt gedetecteerd dor S-cellen (endocriene cellen in de binnenlaag van het
duodenum)
3. S-cellen scheidt het hormoon secretine uit, wat het bloed in diffundeert
4. Secretine bereikt de pancreas
5. Target cellen in de pancreas hebben receptoren voor secretine en reageren door bicarbonaat
los te laten wat naar het duodenum gaat
6. Bicarbonaat neutraliseert de pH in het duodenum
Voorbeeld van een positieve terugkoppeling:
1. Kind zuigt aan borst
2. Sensorische neuronen worden gestimuleerd, impulsen worden gestuurd naar de hypothalamus
3. Triggert de secretie van het neurohormoon oxytocine
4. Oxytocine zorgt voor samentrekking van melkklieren waardoor meer melk vrijkomt
Hormonale regulatie
De definities van endocriene, paracriene en autocriene regulatie en van regulatie via
neurohormonen en feromonen kennen
Endocriene signalering: moleculen worden uitgescheiden en komen door diffusie in de bloedsomloop.
Ze triggeren reacties in target cellen door het hele lichaam.
Paracriene signalering: moleculen worden uitgescheiden en komen door diffusie bij buurcellen waar ze
een reactie veroorzaken.
Autocriene signalering: moleculen worden uitgescheiden en veroorzaken een reactie in de cel waar ze
uitkomen.
Neuro-endocriene signalering: neurohormonen diffunderen uit zenuwuiteinden in de bloedsomloop. Ze
kunnen zorgen voor reacties door het hele lichaam.
Feromonen: kleine moleculen worden in de omgeving losgelaten en functioneren in de communicatie
tussen soortgenoten.
Weten hoe de groep van de eiwit- en peptidehormonen zijn invloed uitoefent op de doelwitcellen
Eiwithormonen zijn wateroplosbare, hydrofiele hormonen. Peptidehormonen zijn ook goed oplosbaar in
water, maar kunnen hierdoor niet door de celmembraan van de doelwitcellen heen diffunderen. Eerst
worden ze door exocytose uitgescheiden en kunnen ze zich vrij laten vervoeren in de bloedsomloop. Ze
moeten zich binden op receptoren op de membraan van de doelwitcellen.
Weten hoe de groep van de steroidhormonen en schildklierhormonen zijn invloed uitoefent op de
doelwitcellen
Steroidhormonen hebben vetachtige eigenschappen. Ze verlaten endocriene cellen via diffusie. Daarna
binden ze aan transporteiwitten die ervoor zorgen dat ze kunnen oplossen in bloed. Ze kunnen door de
membraan van de doelwitcellen heen. Ze komen terecht in het cytoplasma van de cel, waar de
receptoren van deze hormonen zich bevinden. Wanneer de hormonen binden aan de receptoren zorgt
dat voor een respons (gen transcriptie).
De stelling dat het effect van een hormoon/lokale regulator bepaald wordt door de aard en
eigenschappen van de doelwitcellen en van de receptoren op of in deze doelwitcellen kunnen
illustreren met het hormoon epinefrine
Het effect van een hormoon is afhankelijk van de eigenschappen van de doelwitcellen. Een doelwitcel
kan verschillende soorten receptoren hebben of intercellulaire eiwitten. De reactie van de cel op het
hormoon is hiervan afhankelijk.
, De neurale en hormonale regulatie van de ontwikkeling en metamorfose van een insect kunnen
uitleggen
1. Neurosecretie cellen in de hersenen produceren PTTH, wat wordt opgeslagen in de corpora
cardiaca tot het vrijkomt
2. PTTH signaleert zijn main target orgaan, de prothoracale klier, om het hormoon ecdysteroïde te
produceren
3. De secretie van ecdysteroïde van de prothoracale klier stimuleert elke keer een vervelling
(/transformatie)
4. JH is een hormoon dat vrijkomt door de corpora allatum. De concentratie JH bepaalt het
resultaat van de vervelling
Hoge concentraties JH --> onderdrukt metamorfose
Lage concentratie JH --> cocon vormt
, Inzicht hebben in de structuur en de werking van (neuro)hormonale regelkringen en de betekenis
van positieve en negatieve terugkoppeling hierbij, en dit kunnen toelichten met enkele voorbeelden
Voorbeeld van een negatieve terugkoppeling:
1. Deels verteerd voedsel komt in het duodenum aan met een laag pH
2. Het lage pH wordt gedetecteerd dor S-cellen (endocriene cellen in de binnenlaag van het
duodenum)
3. S-cellen scheidt het hormoon secretine uit, wat het bloed in diffundeert
4. Secretine bereikt de pancreas
5. Target cellen in de pancreas hebben receptoren voor secretine en reageren door bicarbonaat
los te laten wat naar het duodenum gaat
6. Bicarbonaat neutraliseert de pH in het duodenum
Voorbeeld van een positieve terugkoppeling:
1. Kind zuigt aan borst
2. Sensorische neuronen worden gestimuleerd, impulsen worden gestuurd naar de hypothalamus
3. Triggert de secretie van het neurohormoon oxytocine
4. Oxytocine zorgt voor samentrekking van melkklieren waardoor meer melk vrijkomt
