Samenvatting Klassieke sociologische theorie

KLASSIEKE SOCIOLOGISCHE THEORIE

Inhoudsopgave
Klassieke Sociologische Theorie..................................................................................................................... 1

H0. Inleiding.................................................................................................................................................. 4

H0.1. Algemene info cursus...................................................................................................................................4

H0.2. Inleidende leerstof:......................................................................................................................................4

Hoofdstuk 1: Saint-Simon en Comte - Sociologie als een positieve wetenschap...............................................7

H1.1. Waar is Comte?...........................................................................................................................................7

H1.2. Saint-Simon (1760-1825).............................................................................................................................9

H1.3. Comte (1798-1857)....................................................................................................................................11

H2: Karl Marx............................................................................................................................................... 15

H2.1. Inleiding Karl Marx....................................................................................................................................15
H2.1.1. Karl Marx ziet zichzelf niet als socioloog............................................................................................15
H2.1.2. Wat doe je met Marx? Wat betekent hij?..........................................................................................16
H2.1.3. Leven van Marx...................................................................................................................................16

H2.2. Marx als journalist.....................................................................................................................................19
H2.2.1. Parijse tijd...........................................................................................................................................19
H2.2.2. Vriendschap met Friedrich Engels......................................................................................................20
H2.2.3. Brussel.................................................................................................................................................20
H2.2.4. Opnieuw in Parijs................................................................................................................................20
H2.3. Het Communistisch Manifest (1848).....................................................................................................21
H2.4. Wetenschappelijk socialisme.....................................................................................................................25

H2.5. Historisch materialisme: MOGELIJKE EXAMENVRAAG (= leg uit).............................................................26

H2.6. Emigré in Londen (1849-1883)..................................................................................................................28

H2.7. Naar Das Kapital (=Hoofdwerk Marx).......................................................................................................28
H2.7.1. De Eerste Internationale.....................................................................................................................28
H2.7.2. These van Althusser: de late Marx is de echte...................................................................................29
H2.7.3. Das Kapital..........................................................................................................................................30

H2.8. Dovemansgesprek tussen Marx en ‘burgerlijke’ economen......................................................................35

H2.9. Kritiek op Marx’ voorspellingen: allemaal historisch weerlegd................................................................36

H3. Durkheim............................................................................................................................................... 37

H3.1. Sociologie: vooral geassocieerd in tijd van Durkheim met positivisme en Comte....................................37



1

, H3.2 Sociologische verbeelding van Emile Durkheim.........................................................................................37

H3.3. Leven van Durkheim: 2de helft 19de eeuw...................................................................................................37

H3.4. Het dubbele gelaat van de maatschappij: streng en verheffend..............................................................38

H3.5. Homo duplex..............................................................................................................................................39

H3.6. Discussie over individualisme....................................................................................................................39

H3.7. Dreyfus-affaire...........................................................................................................................................41

H3.8. Laboratorium van Wilhelm Wundt............................................................................................................42

H3.9. Hoofdwerken:............................................................................................................................................43

H3.10. De la division du travail social.................................................................................................................43

H3.11. Les règles de la méthode sociologique....................................................................................................50

H3.12. Le suicide.................................................................................................................................................54

H3.13. Les Formes élémentaires de la vie religieuse..........................................................................................55

H4: Max Weber............................................................................................................................................ 57

H4.1. Het tragisch verstehen van Max Weber....................................................................................................57

H4.2. Hermeneutiek: Schleiermacher.................................................................................................................61

H4.3. Verstehen: het leven volgens Dilthey........................................................................................................62

H4.4. Moet je Caesar worden om Caesar te begrijpen?.....................................................................................63

H4.5. Weber en het ideaaltype als methode – een lastige kwestie....................................................................63

H4.6. Sociologie als wetenschap van sociaal handelen......................................................................................67

H4.7. De sociologie als handelingswetenschap: vier handelingstypes...............................................................68

H4.8. De collectiviteit - bestaat die?...................................................................................................................69

H4.9. Weber als ‘atoomfysicus van de sociologie’..............................................................................................70

H4.10. Weber over modernisering: rationalisering en onttovering....................................................................70

H4.11. Webers protestantismethese..................................................................................................................71

H5: George Herbert Mead (1863 – 1931)...................................................................................................... 75

H5.1. Leven van Mead.........................................................................................................................................75

H5.2. Een korte situering.....................................................................................................................................75

H5.3. Mead en het probleem van ‘het nieuwe’ – de idee van evolutie...............................................................77

H5.4. Mead en het probleem van ‘het nieuwe’: determinisme of vrijheid? Beide!............................................77

H5.5. Socialiteit als het nieuwe...........................................................................................................................78

H5.6. Mind, self en society: (bundel van gepolijste collegenotities)...................................................................79


2

, H5.7. Gebarencommunicatie..............................................................................................................................80

H5.8. Mind...........................................................................................................................................................82

H5.9. Wereld als symbolisch geconstrueerd ‘multiversum’................................................................................83

H5.10. Radicaal ‘sociaal’.....................................................................................................................................83

H5.11. Sociale structuur......................................................................................................................................84
H5.11.1. Self....................................................................................................................................................84
H5.11.2. Play & game......................................................................................................................................85
H5.11.3. Generalized other.............................................................................................................................85
H5.11.4. Maatschappij oefent morele kracht op leden:.................................................................................86

H5.12. Basisideeën van symbolisch interactionisme..........................................................................................86
H5.12.1. Algemeen..........................................................................................................................................86
H5.12.2. Mens- en maatschappijmodel van symbolisch interactionisme......................................................87
H5.12.3. Samenleving als 'samenhandeling’...................................................................................................87
H5.12.4. Wereld als sociale constructie..........................................................................................................87




3

, H0. INLEIDING

H0.1. ALGEMENE INFO CURSUS
 Boek over de grondleggers (founding fathers) van de sociologie: Comte, Marx, Durkheim en Weber
 De grondleggers hebben bepaalde theoriën ontwikkeld:
- Sociologie wil een wetenschap zijn die zich niet moet bezig houden met oude teksten,
maar is ook een traditie.
 Hebben nog steeds invloed!  Blijven relevant.
- Onderzoeken hen, beseffen dat we veel niet kunnen verklaren.
 Bestemd voor de studerende lezer, met ruimte voor sociologische verbeelding
 Leesopdracht = Leesverslag
 Marx, Weber en Durkheim
 Volg het sjabloon van BB.  Verslag (SV), vraag auteur, bedenkingen/toepassingen.
 Staat NIET op punten, maar je moet het wel maken/indienen.  Zo niet, probleem!!


H0.2. INLEIDENDE LEERSTOF:
 Wat is een theorie?
 Theorie = aanschouwen  heeft meerdere betekenissen:
- Theorie en model
 Theorie: Algemene verklaring van welomschreven verzameling, feiten of
gebeurtenissen, zo mogelijk bevestigd door consistente dataverzameling of
experimenten.
 Algemene verklaring, gaat in principe over een verzameling van feiten of
gebeurtenissen (dus niet 1 individueel/uniek getal).  Algemene
wetmatigheden.  Doet voorspellingen.
 In principe is er reeds een theorie, ook al zijn er nog geen experimenten gedaan
of waarnemingen gebeurt die dit weerleggen/bevestigen.
 Inductie  Deductie
 Model: Visuele, verbale of wiskundige representatie van een wetenschappelijk idee of
theorie.
 Model = visuele voorstelling van de theorie.
 Kan dus niet waar/onwaar zijn, maar de theorie er achter wel!
- Theorie en paradigma
 Theorie: kijk hierboven
 Theorie: het geheel van verklarende uitspraken dat ontsproten zijn aan het
paradigma.
 Paradigma: Betekent letterlijk ‘voorbeeld’.
 Didactische zin: als je enkele voorbeelden leert, kun je die uiteindelijk toepassen
op allerlei casussen.
 Indien basisvormen geleerd  alles vervoegen
 Paradigma omsluit een hele verzameling
 Een sociologisch paradigma is een basisvoorbeeld dat sociale fenomenen helpt
te begrijpen en verklaren.
 Bekende sociologische paradigma’s: ruil, conflict, samenwerking,
‘betekenis’.
 Paradigma is uitgangspunt waaruit je rest begrijpt en verklaart




4