Samenvatting: De voorstelling van de aarde op kaart

Hoofdstuk 3 – De voorstelling van de aarde op kaart.
Aardrijkskunde houdt zich bezig met:
 Ruimte
 Niet levende natuur
 Ruimtelijke verspreiding van verschijnselen op aarde
 Afbeeldingen (plattegronden, kaarten)

Kaartlezen is zeer essentieel voor de aardrijkskundige ontwikkeling van kinderen.


De betrokken eindtermen en leerlijn

Eindtermen binnen de belangrijkste leerlijnen binnen WO  ruimtebeleving-
kaartvaardigheid.

Vier stappen in de leerlijn:
 Opnemen van kaartbegrip
o De evolutie v/d werkelijkheid
 Van werkelijkheid naar plattegrond, maquette, luchtfoto, …
 Lezen van kaartinformatie
o Leerling let op volgende dingen bij het vastnemen van een kaart:
 De richting
 De legenda: betekenis van de symbolen
 De schaal: hoeveel x werkelijkheid verkleind + afstanden meten
 Het raster: plaatsaanduidingen of coördinaten
 Interpreteren van kaartinformatie
o Afleiden van informatie uit een thematische kaart van de schoolatlas.
 Visualiseren van kaartinformatie
o De weg van werkelijkheid naar abstracte beelden ook omgekeerd
gevolgd moet kunnen worden.
 Link landschap en legenda wordt ingeoefend.


Wegwijs in de atlas

Atlas = naslagwerk:
 Bladwijzer = handig hulpmiddel  nog enkel de juiste kaart. (achteraan op de
harde kaft)
 Algemene inhoudstafel: handig om thematische kaarten te vinden.
 Alfabetisch register  geen idee van de ligging.

De bespreking v/e kaart in stappen  Geografische kubus:
 Titel v/d kaart voorgestelde gebied
 Voorstellingswijze  wat betekenen de kleuren?
 Welke verschillen zijn er zichtbaar?
 Wat kan je besluiten: tendens, uiterste waarden?



1

, Het maken van kaarten: een taak voor de cartografie

Een boeiende geschiedenis

Oudheid:
 Babyloniërs
 op kleitabletten

Oude Griekenland:
 1ste wetenschappelijke basis!
 Hoogtepunt = Geographia  Claudius Ptolemaeus (2de eeuw na Chr.)
 Kaarten + methoden om ze te vervaardigen.
 Aarde = bolvormig.
 40% kleiner ingeschat

Middeleeuwen:
 weinig vooruitgang
 aarde = platte schijf
 Jeruzalem werd centraal afgebeeld

Portolanen (kaarten voor scheepvaart) mogelijk gemaakt door gebruik van
magnetisch kompas.

16de eeuw:
 Doorbraak in de cartografie
 Galileï
 Mercator
o Mercatorprojectie
o Voor het 1st woord ‘atlas’  verzameling kaarten in boekvorm.
 Zuidelijke Nederlanden: Antwerpen  centra v/d cartografie.


Terreinmeting (geodesie) + kaarttechnieken:
 Steeds beter verfijnd

Ferraris (18de E):
 terreinmeting
 in kaartbrengen van Zuidelijke Nederlanden
o Vrij nauwkeurig
o Eerder panoramisch <> abstract

Van der Maelen (19de E):
 Eerste topografische kaart van België (1/20.000)

Sinds 1976 Nationaal Geografisch Instituut:
 maakt alle topografische kaarten
 Kaarten = product van hoogtechnologie



2