Samenvatting strafrecht

Strafrecht
Inleiding
Subtakken
 Materieel strafrecht (strafrecht in strikte zin van het woord)
o Geheel van de rechtsregels die bepalen welke gedragingen strafbaar worden
gesteld (en dus als misdrijven kunnen worden beschouwd) en met welke
strafrechtelijke sancties daarop kan worden gereageerd
o Tov burger
 Formeel strafrecht (strafprocesrecht)
o Bepaalt hoe daders van misdrijven worden opgespoord, vervolgd en berecht
o Procedurele regels tov overheid

Wie bevoegd
 Federaal
o Strafbepalingen: openbaar ministerie en rechterlijke macht
 Gemeenschappen en gewesten
o Bestuurlijke handhaving (vb GAS-sancties)
 Gemeenschappen
o Justitiehuizen, elektronisch toezicht en jeugddeliquentierecht
o Hulp en dienstverlening
 Internationaalrechtelijk en Europees recht

, DEEL 1: STRAFPROCESRECHT
1 Doelstellingen van het strafprocesrecht
 Dubbele bedoeling
o Waarheid ontdekken
o Individuele grondrechten beschermen
 Twee belangen staan soms diametraal tegenover elkaar
o Waarheid <-> grondrechten
 Vb huiszoeking <-> recht op privacy
o Wat meer doorweegt, veranderd doorheen tijd

2 De twee fasen van een strafproces
Het vooronderzoek De terechtzitting
(fase vh onderzoek ten gronde)
Wie Openbaar ministerie of Vonnisrechter
onderzoeksrechter
Doelstellingen - Verdachte identificeren Uitspraak over 2 vragen
- Nagaan of er voldoende bezwaren - Heeft verdachte het misdrijf
zijn om voor vonnisrechter te inderdaad gepleegd?
brengen - Zo ja, welke straf?
Kenmerken - Geheim - Openbaar
- Niet tegensprekelijk - Tegensprekelijk
 Inquisitoir  Accusatoir
Vonnisrechter: politierechtbank, correctionele rechtbank, Hof van Assisen

3 De hoofdrolspelers in het strafprocesrecht
3.1 De verdachte
 Verdachte in ruime zin van het woord
o Verzamelnaam voor alle personen tegen wie een strafzaak in de brede
betekenis van het woord loopt
o Verschillende statuten  hangt af van fase vh strafproces

Tijdens de fase van het vooronderzoek
 Verdachte in de strikte zin van het woord
o Persoon tegen wie een vooronderzoek loopt
 Inverdenkinggestelde
o Een verdachte aan wie officieel is meegedeeld dat hij wordt verdacht van een
misdrijf
 Enkel mogelijk binnen gerechtelijk vooronderzoek
 ≠ Inbeschuldigingstelling ( = verdachten die worden verwezen naar
Hof van Assisen)

Tijdens de fase van de terechtzitting
 Beklaagde
o De verdachte die voor politierechtbank of correctionele rechtbank moet
verschijnen

,  Beschuldigde
o Verdachte die voor het Hof van Assisen moet verschijnen
 Is in beschuldiging gesteld door de Kamer van inbeschuldigingstelling
 Veroordeelde
o Persoon die door vonnisgerecht uiteindelijk schuldig werd bevonden en
veroordeeld werd tot een straf

Verschil belangrijk voor rechten waarop verdachten aanspraak kan maken
 Inverdenkinggestelde
o Inzage in strafdossier in een opsporingsonderzoek
o Bijkomende onderzoekshandelingen vragen aan onderzoeksrechter
 Verdachte (beklaagde/beschuldigde)
o Heeft tijdens fase terechtzitting alle rechten van volwaardige procespartij
 Inzage in dossier

3.2 Het Openbaar Ministerie
3.2.1 Structuur
 Synoniem : het parket
 Hiërarchisch
Parket-Generaal Parket Federaal Parket
Hoofd Procureur-Generaal Procureur des Konings, Federale procureur
met substituten
Bevoegdhei - Assisenzaken Alle misdrijven die niet - Beperkt aantal
d - Beroep tegen tot bevoegdheid parket misdrijven die
correctionele generaal horen grondgebied gewoon
parket overschrijden /
internationaal zijn
- subsidiair
Regio Rechtsgebied Gerechtelijk België
arrondissement

3.2.2 De rol van het OM in strafzaken
 Het OM is geen rechter, maar partij
o Maken geen deel uit van rechterlijke macht
 Geen rechter, dus geen straffen
 Wel buitengerechtelijk afhandelen (vb geldsom in ruil voor geen
verdere vervolging)
o Partij: vertolkt standpunt van gemeenschap, treedt in haar naam op
 Het OM stelt (al dan niet) de strafvordering in
o Bevoegd om een strafzaak voor de rechter te brengen, met het oog op
bestraffing
 Niet verplicht om voor rechter te brengen
 Andere opties
 Seponeren
 Buitengerechtelijk afhandelen

, o Synoniemen:
 Aanhanging maken
 Instellen van de strafvordering
 Strafvervolging
o Cruciale rol: enige instantie die hiervoor bevoegd is
 Uitzondering: slachtoffer kan dit ook
 Door klacht met burgerlijke partijstelling in te dienen en op die
manier de (onderzoeks)rechter te dwingen een vooronderzoek
op te stellen
 Gericht op het bekomen van een schadevergoeding
 Het OM draagt bewijslast
o Vermoeden van onschuld (tot schuld wordt bewezen)
o OM moet schuld van verdachte aantonen/onschuld weerleggen
 Het OM neemt initiatief tot uitvoering van een (door rechter) uitgesproken straf
o Uitgesproken straf uitvoeren

3.3 Het slachtoffer
 Slachtoffers zijn geen noodzakelijke partij

Meerdere statuten
 Slachtoffer in het algemeen
o Ieder persoon en zijn nabestaanden aan wie materiële, morele en/of
lichamelijke schade is toegebracht ten gevolge van een misdrijf
 Burgerlijke partij
o Slachtoffer dat zich ‘inschrijft’ in een strafproces, met de bedoeling
vergoeding te bekomen voor de geleden schade
 Wijze om burgerlijke vordering in te stellen
 Via verklaring voor onderzoeksrechter of raadkamer
 Of wanneer fase terechtzitting is gestart, voor vonnisrechter
 Benadeelde
o Slachtoffer die zich niet burgerlijke partij stelt en dus geen partij is in het
proces, maar wel verklaart schade te hebben geleden door het misdrijf
 Verklaring afleggen bij het parket (OM)

Verschil statuut belangrijk voor rechten
 Slachtoffer die zich burgerlijke partij stelt (partij in proces)
o Recht op schadevergoeding (bij aantonen schade door fout verdachte)
 Benadeelde
o Geen recht op schadevergoeding
o Recht op krijgen en geven van informatie
 Documenten toevoegen aan strafdossier, inlichting verloop zaak,
seponeringreden, datum zaak…




3.4 De rechters in een strafproces