Samenvatting Leverziekten en Pancreas

Leverziekten (en pancreas)
Inleiding
Anatomie:
- Lever: 1,5 kg
- kleine linkerlob links van porta hepatis/leverhilus
- Grote rechterlob
- Ligamentus falciforme -> ligamentum teres
Vascularisatie:
- Arterieel bloed -> truncus coeliacus (a. hepatica) en a. mesenterica superior
- Veneus bloed -> venae portae
- Afvoer: venae hepaticae -> VCI
- Portale hypertensie -> stase in v. porta, v. lienalis en v. mesenterica superior en
inferior -> v. umbilicalis gaat terug open
Biliair apparaat:
- Intrahepatische galkanaaltjes -> ducti hepaticae-> ductus choledochus
- Ductus cysticus -> ductus choledochus
- Ductus choledochus -> papil van Vater (ook pancreaskanaal mondt hier uit)

Functies:
- Leverparenchymcellen = hepatocyten
o Opbouw, afbraak, stapeling, metabolisatie en secretie -> gal en bloed
o Proteïnenmetabolisme
 Lokale structurele, bindende of enzymatische rol
 Ferritine
 Ligandine
 Cytochroom P450
 Exportproteïnen
 Albumine
 Bloedstollingsproteïnen
 Glyco- en lipoproteïnen
 Aminozuren -> ammonia -> ureum
 Nucleoproteïnen -> Ureum en urinezuur
o Koolhydraten metabolisme
 glycogenolyse
 Gluconeogenese
 Acuut leverfalen -> hypoglycemoie en melkzuuracidose
o Lipiden stofwisseling
 Triglyceridensynthese
 Te veel -> steatose
 Endogene cholesterolsynthese
 Cholesterol -> galzuren
o Vitaminen
 Stapelplaats voor ferritine-ijzer
 ADEK
 Vitamine B12
 Synthese protrombinecomplex (als vit K aanwezig is)

,Leverziekten (en pancreas)
o Metabolisme/detoxicatie
 Fase 1 reacties
 Oxidatie
 Reductie
 Hydroxylatie
 Fase 2 reacties
 conjugatie
- Cholangiocyten
o Water- en elektrolytensecretie en elektrolytenabsorptie
o Productie licht alkalisch bicarbonaatrijke vloeistof
o secretie
 Secretine
 Cholecystokinine
 Gastrine
 glucagon
- Sinusoïd-aflijnende cellen
o Kupffercellen
 Vorming bilirubine
 Fagocytose
 Immunologische remodeling antigenen
o Endotheelcellen
 Wandbekleding
 Filterfunctie
 endocytose
o Stellaatcellen
 Vetstapeling
 Vitamine A stapeling
 Fibrogenese
 Regeling leverperfusie
o Hematopoietische cellen


Acute en subacute leverziekten
Acute infectieuze hepatitis
“zeer sterke stijging van de transaminasen, gepaard met geelzucht, bij patiënten zonder
vooraf bestaand leverlijden”
- Geassocieerd aan HBV -> delta-virus
- Niet-specifieke levervirussen: EBV en CMV
- Microbiële oorzaken: Q-koorts, syfilis, spirochetosis ictero-hemorragica
- Kliniek:
o Icterus (1/3)
o Vermoeidheid
o Huiduitslag
o Gewrichtszwellingen
o GI-ongemakken (HAV)
o Herstel -> postvirale asthenie kan

,Leverziekten (en pancreas)
o Lever doet geen pijn!
- Labo:
o transaminasen (ALT/AST = GPT/GOT)
 ALT = alanineaminotransferasen
 AST = aspartaataminotransferasen
o  bilirubine (ernstig)
 Teken van ernstige cirrose
 Biliaire obstructie -> galwegenproblematiek
 Pancreascarcinoom
 Galstenen
 Cholangecarcinoom
o INR (ernstig) (>1,5!!)
- R/
o Antivirale therapie
o Bedrust
o Alle niet-levensnoodzakelijke medicatie stopzetten (ook oestrogenen)
o Corticosteroïden!!!

Acute hepatitis A (HAV)
- Feco-orale besmetting
- Incubatieduur: 2-6w
- Evolutie ~ leeftijd besmetting
o Kinderen: subklinisch
o > 45j: mortaliteit >2% (zeker indien veel medicatie)
- Oestrogenen -> cholestase
- Minderheid: bifasisch verloop
- Zelden -> chronische AIH
- S/ Vage klachten, misselijkheid, wat diarree
- Diagnose:
o  bilirubine
o transaminasen (ALT, nml <40)
o + anti-hepatitis A-IgM (IgG -> ooit in contact)
- P/
o Vaccin: Havrix ! endemische gebieden (14d voor vertrek)
 Schema: 0-6 maanden
- R/ dringende vaccinatie partner

Acute hepatitis B (HBV)
- Bloedcontact, seksueel contact, overdracht moeder -> kind (verticale transmissie,
niet transplacentair!)
- Vooral migranten, allochtonen
- Incubatieduur: 8-24w
- D/
o ALT/AST
o  bilirubine (eventueel)
o + hepatitis B surface antigeen

, Leverziekten (en pancreas)
o + hepatitis B-DNA
- Verloop ~leeftijd
o Pasgeboren: subklinisch -> chroniciteit 90%
o Kinderen: kans chroniciteit 20%
o Ouderen: eerder acuut, 1x goed ziek van, chronisch < 10%
o Zeldzame oorzaak acuut leverfalen
- P/
o Veralgemeende vaccinatie pasgeborenen en pubers (Engerix)
 Schema: 0-1-6 maanden
 Anti-HB surface antistoffen 1 maand na laatste inspuiting > 10IE/l ->
levenslange immuniteit
o Combinatievaccin tegen HAV en HBV: Twinrix (schema: 0-1-6 maand)
- R/
o Overdracht moeder op kind na bevalling
 Vaccin na bevalling!
 Immunoglobulines (in andere arm)
 Moeders met zeer hoge viremie (> 200 000IU/ml)
 3e trimester -> polymeraseremmer
o Geen antivirale therapie, tenzij na enkele weken serumhepatitis B-DNA ++

Acute hepatitic C (HCV)
- Besmet bloed (‘posttransfusie hepatitis’)
- Geen klassieke SOA (ruw anaal contact)
- Verticale besmetting < 5%
- D/
o ALT/AST
o  bilirubine (eventueel)
o + hepatitis C-RNA (via PCR-techniek)
o Antistoffen na 4-12w
- 75% chronisch
- Geen vaccin
- Antivirale R/ indien chronisch
- In België is bijna iedereen genezen

Acute hepatitis E (HEV)
- Verblijf endemisch gebied
- Zoönose, varkensvlees
- Bloedtransfusie
- 20% populatie IgG antistoffen
- D/
o ALST/AST
o bilirubine (eventueel)
o + anti-HEV-IgM antistoffen
o + HEV-RNA (PCR: genotype 3: Westen), 2-3w in bloed
- Meestal niet chronisch, ev. Na transplantatie
- Extrahepatische manifestaties