Samenvatting Arbeid- en gezondheidspsychologie deel 2

Samenvatting Psychologie van arbeid en gezondheid
deeltentamen II

7. Counseling, coaching en online-interventiemethoden
7.2 Interventies op basis van zwaarte casuïstiek en inzet
begeleidingsprofessional
Twee dimensies: zwaarte casuïstiek en tijdsinvestering van de professional.

Zware casuïstiek = doorverwijzen naar zorg (bedrijfsarts of therapeut).

 Counseling = kortdurende individuele psychosociale begeleiding bij problemen.
 Coaching = cliënt uitgedaagd om tot maximale potentieel te komen.

7.3 Herkomst en werkende ingrediënten
Meer dan 500 therapievormen. Meest bekende:

 Gedragstherapie
 Cognitieve therapie
 Psychodynamische therapie ; zichtbaar maken van onbewuste
 Schematherapie ; oorsprong van gedragspatronen
 Interpersoonlijke therapie ; interacties met anderen
 Cliëntgerichte therapie ; persoonlijke kracht van cliënt
 Oplossingsgerichte therapie
 ACT.

Twee benaderingen voor bepalen van meest effectieve therapie:

- Specifieke factoren : effectiviteit van therapie bepaald door factoren die specifiek horen bij
desbetreffende therapie. Bijv. cognitieve therapie effectief in de mate waarin het gedachten
verandert.
- Generieke factoren : therapie effectief door factoren die in elke therapievorm terugkomen
(dodo-effect). Drie generieke factoren:
o Motivatie en hoop
o Therapeutische relatie
o Therapeutische ingrediënten: ingrediënten maken niet uit.

Conclusie onderzoek = precieze therapie maakt niet uit. Verbetering komt door therapeutische
relatie, gemotiveerde cliënt en empathische therapeut.

7.4 Counseling als interventie
7.4.1 Definitie en kenmerken
Counseling gestoeld op medisch model ; disfunctioneren verhelpen.

Kortdurend (1-8 sessies), individueel, psychosociaal en begeleiding.

Klachtenreductie middels gesprekken en oefeningen/huiswerk.

7.4.2 Bakermat van counseling: cliëntgerichte therapie
Carl Rogers grondlegger van counseling met cliëntgerichte therapie. Cliënt centraal en expert over
eigen leven. Behandelaar faciliteert slechts.

,
,7.4.3 De basishouding van de counselor
Drie basiselementen:

- Empathie
- Onvoorwaardelijke acceptatie
- Congruentie = counselor zelf congruent rolmodel zodat cliënt ook congruent wordt (niet
anders voordoen).

Counselor is geen gereguleerd beroep (geldt ook voor psycholoog, therapeut en coach).

7.5 Coaching als interventie
7.5.1 Definities
Gelijkwaardige relatie, gericht op potentieel.

7.5.2 Van probleemgericht naar ontwikkelingsgericht
Specialisaties:

 Executive coaching : leiderschap ontwikkelen
 Performance coaching
 Loopbaan coaching
 Teamcoaching
 Lifecoaching
 Lifestylecoaching.

Top vijf coachvragen:

1. Werk-privé balans
2. Zelfontplooiing
3. Stress en burn-out
4. Samenwerken met collega’s / functioneren team
5. Loopbaan.

7.5.3 Effectief inzetten van werkgerelateerde coaching
Coaching positief effect op:

 Versterken van copingtechnieken
 Streven naar behalen van doelen (doelgerichte zelfsturing)
 Werkattitude
 Motivatie
 Leren van vaardigheden
 Werkprestaties
 Welzijn.

Gesprekscompetenties:

 Creëren van een relatie
 Volledige aandacht
 Actief luisteren
 Effectieve vragen stellen
 Open communiceren.

, Hulpmiddelen:

 Oefeningen
 Registratieopdrachten
 Vragenlijsten / assessments
 Kennisdeling.

7.5.4 Vormgeving van een coachinngtraject
Drie fasen:

1. Voorfase: intake (klik-gesprek)
2. Hoofdfase: coachingsessies
a. GROW-model : Goal, Reality, Options, Wrap-up.
3. Afrondingsfase: afsluiten en evalueren.

7.6 Online-interventies
7.6.1 Digitalisering van het begeleidingproces
Vijf categorieën:

 Geen digitalisering : face-to-face
 Digitalisering van communicatie: beeldbellen (synchroon) of mail (asynchroon)
 Digitalisering van de coach: virtuele coach, apps/software
 Digitalisering van de cliënt: digitaal gegevens verzamelen van de cliënt
 Autonome e-coach: autonoom ICT-systeem, data automatisch verzameld en virtueel
gecoacht.

7.6.2 E-coaching en e-counseling
E-coaching = proces zowel analoog als digitaal en communicatie op afstand. Synchroon tegelijkertijd
(beeldbellen), asynchroon niet tegelijkertijd (mail).

Kenmerken geschreven berichten:

 Sociale anonimiteit : niet sociaal-wenselijk, maar sociaal vrij en anoniem
 Asynchroniciteit
 Schrijven: schrijven helpt structureren en verwerken.

7.3.6 Apps en andere online programma’s
 Vaardighedenprogramma’s : vervangen lichte coachingtrajecten middels online module
gericht op vaardigheden.
 Klachtenreductieprogramma’s: vervanging of ondersteuning van zwaardere trajecten gericht
op stress, vitaliteit, psychosociale problemen.

Therapeutische relatie ontbreekt. Oplossing is stepped care model ; lichte vraagstukken middels
apps, zwaardere met e-coaching of fysieke coaching.