Samenvatting Politiek en Politicologie Hoofdstuk 5, Edwin Woerdman & Erwin Krol, 5e druk

4.10 Nederland en de wereld

De Verenigde Naties (VN) is een intergouvernementele organisatie en heeft als doel de
handhaving van internationale vrede en de verwezenlijking van internationale
samenwerking, onder andere op het vlak van internationaal recht, mensenrechten en
economische ontwikkeling.

Naast de Verenigde Naties bestaan er nog meer invloedrijke internationale organisaties,
met name op het economische vlak, zoals:
o Het Internationale Monetaire Fonds (IMF) -> heeft als doel zowel het bevorderen van
internationale monetaire samenwerking en handel als het bestrijden van financiële
crisis. Het IMF verstrekt leningen aan staten met tijdelijke betalingsbalansproblemen
die daardoor geen leningen op de internationale kapitaalmarkt kunnen krijgen.
o De Wereldhandelsorganisatie (World Trade Organisation: WTO) -> ziet toe op de
naleving van handelsafspraken tussen landen en heeft de liberalisering van de
wereldhandel als doel.
o De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) -> heeft als
doel de evenwichtige economische ontwikkeling van haar lidstaten, maar ook die van
ontwikkelingslanden.

Hoofdstuk 5 I Politieke opvattingen, ideologieën en stromingen

5.1 Politieke opvattingen en politieke cultuur

Politieke opvattingen zijn opvattingen over situaties waarbij de overheid betrokken is of zou
moeten zijn. Naast opvattingen over actuele onderwerpen kijken politicologen naar de
dieperliggende overtuigingen van mensen. Deze overtuigingen worden oriëntaties genoemd.
Politieke oriëntaties zijn diep in de menselijke geest gewortelde overtuigingen die
voorafgaan aan politieke opvattingen. Het geheel van politieke oriëntaties in een land
behoort tot de politieke cultuur.

5.2 Politieke socialisatie

Zowel bewust als onbewust maken mensen zich bepaalde waarden eigen, zodanig dat deze
waarden een deel van hun persoonlijkheid worden. Dit wordt internalisatie genoemd. De
actoren die waarden overdragen worden socialitoren genoemd, zoals politici, ouders,
docenten, idolen, leeftijdsgenoten en de media. Veranderingen in politieke oriëntaties zijn
vaak het duidelijkst te zien bij jongeren. Hiervoor zijn verschillende verklaringen:
o Het cohorteffect -> volgens dit effect heeft iedere generatie bepaalde politieke
oriëntaties. Deze veranderen nauwelijks als mensen ouder worden. Zo zijn de
bejaarden van morgen de hippies van vroeger. Het effect verwacht dat deze mondige
burgers mondig zullen blijven.
o Het levenscycluseffect -> volgens dit effect veranderen politieke oriëntaties van mensen
naarmate zij ouder worden. Zo zouden de hippies van vroeger nu conservatiever zijn
geworden.
o Het periode-effect -> volgens dit effect veranderen politieke oriëntaties in een bepaalde
periode door een gebeurtenis.

, 5.3 Dimensies van politieke oriëntaties

Mensen maken een onderscheid tussen verschillende soorten politieke opvattingen. Zo
onderscheiden ze linkse en rechtse opvattingen en conservatieve en progressieve
opvattingen. Politieke oriëntaties vormen de basis van deze opvattingen. Er zijn
verschillende dimensies van politieke oriëntaties:
1) Links - rechts:
 Links -> In economisch opzicht: de beperking van vrijheid. In niet-economisch
opzicht: vrijheid. Progressief.
 Rechts -> In economisch opzicht: vrijheid. In niet-economisch opzicht: de beperking
van vrijheid. Conservatief.
Links legt de nadruk op het collectief en is voorstander van de sterke overheid. Linkse
politici willen in enige mate economische vrijheden inperken om sociale ongelijkheden
en grote verschillen tussen arm en rijk te voorkomen. Rechts wil mensen zoveel
mogelijk economische vrijheid geven en is voorstander van een kleine overheid.
Mensen moeten zelf bepalen hoe ze hun verdiende geld willen besteden. Hierdoor
worden zij geprikkeld hard te werken.
2) Materialisme - postmaterialisme:
 Materialisme -> verzamelnaam voor opvattingen waarin veiligheid en welvaart op
de voorgrond staan.
 Postmaterialisme -> verzamelnaam voor opvattingen waarin veel waarde wordt
gehecht aan zaken als democratisering, zelfontplooiing en -expressie en gelijke
rechten voor bijvoorbeeld vrouwen en mannen en voor homoseksuelen en
heteroseksuelen.
West-Europese landen zijn de afgelopen jaren postmaterialistischer geworden. Dit is te
verklaren met het cohorteffect: iedere generatie heeft haar eigen oriëntaties, die zij
nooit meer verliest. Er ontstaat een postmaterialistische cultuur, omdat de oudere
materialistische generatie langzaam uitsterft en vervangen wordt door een
postmaterialistische generatie. Dit wordt ook wel ‘Silent Revolution’ genoemd.
3) Confessioneel - niet-confessioneel:
 Confessioneel -> geloof dient het uitgangspunt te zijn voor het politiek handelen.
 Niet-confessioneel -> geloof dient niet het uitgangspunt te zijn voor het politiek
handelen.
Het aantal kerklidmaatschappen daalt en volgens kiezersonderzoek neemt de
confessionele houding van burgers af. Dit wordt de deconfessionalisering genoemd.
4) Kosmopolitisch - nationalistisch:
 Kosmopolitisch -> zijn voorstanders van open grenzen en globalisering, juichen
maatschappelijke pluriformiteit toe en accepteren een heterogene of gemengde
nationale identiteit. Maatschappelijke pluriformiteit betekent een samenleving
waarin mensen leven met verschillende achtergronden, culturen, religies en
levensstijlen.
 Nationalistisch -> zij vinden internationalisering te snel gaan en zijn tegenstander
van multiculturalisme en streven naar het behoud van een homogene, meer
traditionele nationale cultuur.
Hogeropgeleiden zijn vaak kosmopolitisch ingesteld, terwijl lageropgeleiden vaak
nationalistische opvattingen aanhangen.