Vertaal- en tolkwetenschap
Vertaalwetenschap
Inhoudstafel
Hoofdstuk 1 – Grenzeloze communicatie
1. Inleiding
2. Wat is vertalen?
3. Soorten vertalingen
3.1 Volgens Jakobson
Interlinguale vertaling
Intralinguale vertaling
Intersemiotische vertaling
3.2 Volgens Modus
Geschreven vertaling
Gesproken vertaling
Monomodaal/Intermodaal/Multimodaal
3.3 Volgens hulpmiddelen
Menselijke vertaling
Machinevertaling
Computer assisted translation
4 Vertalen, tolken en wetenschap
Hoofdstuk 2 – Over equivalentie en verschillen in vertaling
1. Inleiding
2. Basisbetekenissen van het begrip equivalentie
Aequi-valere
Gelijkwaardigheid vs. gelijkheid
3. Vertaalequivalentie
Lexicale equivalentie
Morfosyntactische equivalentie
Lexicale en morfosyntactische leemtes
4. Tertium comparationis
5. Equivalentietaxonomieën
● Nida&Taber : 3 soorten betekenissen
Linguïstische betekenis
Referentiële betekenis
Connotatieve betekenis
1
, - Formele correspondentie
- Dynamische equivalentie
● Werner Koller : 5 soorten equivalentie
Denotatieve equivalentie
Connotatieve equivalentie
Tekstnormatieve equivalentie
Pragmatische equivalentie
Formeel-esthetische equivalentie
6. Equivalentie als prescriptief en descriptief begrip
Prescriptieve equivalentieanalyse
Descriptieve equivalentieanalyse
7. Vertaalverschuivingen
8. Soorten verschillen en verschiltaxonomieën (classificaties)
Syntactische strategieën
Semantische strategieën
Pragmatische strategieën
Hoofdstuk 3 – Over functie en context van een vertaling
1. Inleiding
2. De drieslag van het vertaalproces
2.1 Preliminaire methoden en technieken
2.2 Operationele methoden en technieken
2.3 Evaluatieve methoden en technieken
3. Functionalistische theorieën
Skopostheorie
Descriptieve vertaalwetenschap
3.1 Vertaalrelevante tekstanalyse
Christiane Nord : 2 stappen
3.2 Vertaalproblemen en –fouten
Linguïstische vertaaleenheden
Functionele vertaaleenheden
4. Opvattingen, technieken en verschuivingen
Antoine Berman
5. Evaluatie, revisie en kritiek
Anthony Pim
2
,Hoofdstuk 5 – Twintig eeuwen nadenken over vertalen
Van Marcus Tullius Cicero tot Walter Benjamin
1. Vooraf: historisch vertaaldiscours
− Historisch vertaaldiscours: normatief
− Wetenschappelijk vertaaldiscours: beschrijvend
− kritische bedenkingen
2. Vertaalmythologie I
= mythe ligt ten grondslag aan bepaalde ideeën over vertalen
− Toren van Babel
3. Vertaalfilosofie avant la lettre: Plato
= ten grondslag aan denken over vertalen (origineel en nabootsing)
− Hellenisme
− Septuagint
− Cruciale rol Plato
− Basis Westerse denken
4. Vertaalmythologie II
− Mythe van de Septuagint
o Wettelijke equivalentie
o Equivalentie als goddelijke interventie
− EU: 24 officiële talen
5. Normatieve vertaaldiscours: Cicero, Horatius, Hieronymus
− Cicero
o 46 v. Chr: De Optime genere Oratorum
o impact immens: ut orator (zoals een redenaar)
o vrij vertalen
− Hiëronymus
o 4e – 5e eeuw
o Vertaalde bijbel in Latijn
o Geautoriseerd als brontekst
o Heilige teksten vs andere teksten
6. Vroege middeleeuwen
− Stagnatie vertaaldiscours
− School van Toledo: reddingsoperatie Klassieke Oudheid
3
, − Opkomst volkstalen
7. Renaissance en humanisme 16e – 17e
− Imitatio
− Hoger niveau alfabetisme
− Druktechnologie
− Estienne Dolet
o 5 regels hoe je het best vertaald
o Brandstapel
− Joachim Du Bellay
o Pleit voor vrije imitatie om het Frans tot zijn recht te laten komen
o Taalpolitiek
− Aphre Behn
o Zet zichzelf op voorgrond, spreekt als subject
− Protestantisme – Maarten Luther
o Sola fide: alleen door het geloof word je zalig
o Gebruik de volkstaal
8. Nationale vertaalstijlen 18e – 19e
− Frankrijk
o Les belles infidèles
o Hoe zou de schrijver vh origineel dat gedaan hebben als hij onder ons
zou leven?
− Engeland
o John Dryden
Metaphrase: letterlijke vertaling
Paraphrase, vrijere vertaling
Imitation : adaptatie, je zin doen
o Vertaler is negatief
− Duitsland
o Denken over vertalen later dan Fr, De
o Thematiseren van zelfnegatie
o Friedrich Schleiermacher: Uber die verschiedene Methoden des
Ubersetzens (Dolmetscher <--> Ubersetzens)
o 2 aspecten:
hermeneutiek
taaltheoriek
o 2 mogelijkheden :
toe-eigenend vertalen
vervreemdend vertalen
− Walter Benjamin
4
Vertaalwetenschap
Inhoudstafel
Hoofdstuk 1 – Grenzeloze communicatie
1. Inleiding
2. Wat is vertalen?
3. Soorten vertalingen
3.1 Volgens Jakobson
Interlinguale vertaling
Intralinguale vertaling
Intersemiotische vertaling
3.2 Volgens Modus
Geschreven vertaling
Gesproken vertaling
Monomodaal/Intermodaal/Multimodaal
3.3 Volgens hulpmiddelen
Menselijke vertaling
Machinevertaling
Computer assisted translation
4 Vertalen, tolken en wetenschap
Hoofdstuk 2 – Over equivalentie en verschillen in vertaling
1. Inleiding
2. Basisbetekenissen van het begrip equivalentie
Aequi-valere
Gelijkwaardigheid vs. gelijkheid
3. Vertaalequivalentie
Lexicale equivalentie
Morfosyntactische equivalentie
Lexicale en morfosyntactische leemtes
4. Tertium comparationis
5. Equivalentietaxonomieën
● Nida&Taber : 3 soorten betekenissen
Linguïstische betekenis
Referentiële betekenis
Connotatieve betekenis
1
, - Formele correspondentie
- Dynamische equivalentie
● Werner Koller : 5 soorten equivalentie
Denotatieve equivalentie
Connotatieve equivalentie
Tekstnormatieve equivalentie
Pragmatische equivalentie
Formeel-esthetische equivalentie
6. Equivalentie als prescriptief en descriptief begrip
Prescriptieve equivalentieanalyse
Descriptieve equivalentieanalyse
7. Vertaalverschuivingen
8. Soorten verschillen en verschiltaxonomieën (classificaties)
Syntactische strategieën
Semantische strategieën
Pragmatische strategieën
Hoofdstuk 3 – Over functie en context van een vertaling
1. Inleiding
2. De drieslag van het vertaalproces
2.1 Preliminaire methoden en technieken
2.2 Operationele methoden en technieken
2.3 Evaluatieve methoden en technieken
3. Functionalistische theorieën
Skopostheorie
Descriptieve vertaalwetenschap
3.1 Vertaalrelevante tekstanalyse
Christiane Nord : 2 stappen
3.2 Vertaalproblemen en –fouten
Linguïstische vertaaleenheden
Functionele vertaaleenheden
4. Opvattingen, technieken en verschuivingen
Antoine Berman
5. Evaluatie, revisie en kritiek
Anthony Pim
2
,Hoofdstuk 5 – Twintig eeuwen nadenken over vertalen
Van Marcus Tullius Cicero tot Walter Benjamin
1. Vooraf: historisch vertaaldiscours
− Historisch vertaaldiscours: normatief
− Wetenschappelijk vertaaldiscours: beschrijvend
− kritische bedenkingen
2. Vertaalmythologie I
= mythe ligt ten grondslag aan bepaalde ideeën over vertalen
− Toren van Babel
3. Vertaalfilosofie avant la lettre: Plato
= ten grondslag aan denken over vertalen (origineel en nabootsing)
− Hellenisme
− Septuagint
− Cruciale rol Plato
− Basis Westerse denken
4. Vertaalmythologie II
− Mythe van de Septuagint
o Wettelijke equivalentie
o Equivalentie als goddelijke interventie
− EU: 24 officiële talen
5. Normatieve vertaaldiscours: Cicero, Horatius, Hieronymus
− Cicero
o 46 v. Chr: De Optime genere Oratorum
o impact immens: ut orator (zoals een redenaar)
o vrij vertalen
− Hiëronymus
o 4e – 5e eeuw
o Vertaalde bijbel in Latijn
o Geautoriseerd als brontekst
o Heilige teksten vs andere teksten
6. Vroege middeleeuwen
− Stagnatie vertaaldiscours
− School van Toledo: reddingsoperatie Klassieke Oudheid
3
, − Opkomst volkstalen
7. Renaissance en humanisme 16e – 17e
− Imitatio
− Hoger niveau alfabetisme
− Druktechnologie
− Estienne Dolet
o 5 regels hoe je het best vertaald
o Brandstapel
− Joachim Du Bellay
o Pleit voor vrije imitatie om het Frans tot zijn recht te laten komen
o Taalpolitiek
− Aphre Behn
o Zet zichzelf op voorgrond, spreekt als subject
− Protestantisme – Maarten Luther
o Sola fide: alleen door het geloof word je zalig
o Gebruik de volkstaal
8. Nationale vertaalstijlen 18e – 19e
− Frankrijk
o Les belles infidèles
o Hoe zou de schrijver vh origineel dat gedaan hebben als hij onder ons
zou leven?
− Engeland
o John Dryden
Metaphrase: letterlijke vertaling
Paraphrase, vrijere vertaling
Imitation : adaptatie, je zin doen
o Vertaler is negatief
− Duitsland
o Denken over vertalen later dan Fr, De
o Thematiseren van zelfnegatie
o Friedrich Schleiermacher: Uber die verschiedene Methoden des
Ubersetzens (Dolmetscher <--> Ubersetzens)
o 2 aspecten:
hermeneutiek
taaltheoriek
o 2 mogelijkheden :
toe-eigenend vertalen
vervreemdend vertalen
− Walter Benjamin
4
