,Contents
Celleer – deel 1 – cel: situering en metabolisme, plasmamembraan en
celorganellen.......................................................................................................... 3
1.Verschillende niveaus van structurele organisatie en complexiteit:....................3
2.Milieu intérieur en homeostase...........................................................................3
2.1.De externe omgeving:................................................................................... 3
2.2.Het interne milieu:........................................................................................ 3
2.3.Homeostase:................................................................................................. 4
2.3.1.Beïnvloedende factoren van homeostase (variabele factor):..................4
2.3.2.3 basiscomponenten van regulatiesysteem:...........................................4
2.3.3.Negatieve feedbackmechanismen: (neuronaal (reflectoir) of hormonaal
van aard).......................................................................................................... 4
2.3.3.Positieve feedbackmechanismen: (neuronaal (reflectoir) of hormonaal
van aard).......................................................................................................... 4
3.Hiërarchische opbouw van het menselijk lichaam:..............................................5
4.Moleculaire samenstelling van de mens..............................................................6
4.1.Macro-elementen:......................................................................................... 6
4.2.Micro- of oligo- of spore-elementen:..............................................................7
4.3.Vitaminen...................................................................................................... 7
5.Scheikundige reacties, enzymen, ATP.................................................................7
5.1.Activeringswarmte: reactie-energie..............................................................8
......................................................................................................................... 8
5.2.Enzymes........................................................................................................ 8
5.3.Afbraak- en synthesereacties: Kata- en anabolisme......................................9
5.3.1.Spontane scheikundige reacties (= katabole reacties).........................10
5.3.2.Energievereisende (niet-spontane) reacties (= anabole reacties).........10
5.3.3.Niet-spontane reacties: hoe toch mogelijk?..........................................11
6.Cellen................................................................................................................ 12
6.1.Overzicht van de cel.................................................................................... 12
6.2.Onderverdeling van eukaryote cel..............................................................12
6.2.1.Het celmembraan................................................................................. 12
1.1. Oefent een vitale (selectieve barrièrefunctie uit)..............................13
1.2. Laat selectief transport van wateropgeloste moleculen toe op
verschillende manieren............................................................................... 14
Micro-transport: = transport van molecule per molecule....................14
, - passief transport............................................................................ 14
Actief macro-transport (blaasjestransport): = transport van zeer
veel moleculen in 1 beweging.................................................................15
- inwaarts = endocytose: fago- en pinocytose.................................15
- uitwaarts = exocytose....................................................................15
Fago- en pinocytose.............................................................................. 17
Membraanpotentiaal................................................................................ 18
1.3. zorgt voor de communicatie tussen de cel en het organisme waar het
deel van uitmaakt....................................................................................... 19
1.4. Zorgt voor een goede verankering aan naburige cellen en aan het
cytoskelet (zie verder)................................................................................ 20
1.5. Herkenningsfunctie............................................................................21
2. Het cytoplasma en diens organellen........................................................21
Celsap of cytosol:........................................................................................ 21
Celorganellen:............................................................................................. 21
Mitochondriën:......................................................................................... 22
Ruw en glad (‘smooth’) endo-plasmatisch reticulum...............................23
Golgi-apparaat......................................................................................... 24
Lysosomen............................................................................................... 25
Peroxisomen............................................................................................ 26
Het cytoskelet.......................................................................................... 26
Overige celinsluitsels............................................................................... 28
3. Celkern..................................................................................................... 28
, Celleer – deel 1 – cel: situering en metabolisme,
plasmamembraan en celorganellen
(H 1,2,3 (D plasmamembraan’ en organellen’, 11 (niet deel ‘evenw. Voeding, vit
en NSP’), 12 (D metabolisme))
1.Verschillende niveaus van structurele organisatie en
complexiteit:
1. Scheikundige processen. Atomen vormen moleculen
2. Cellen zijn de kleinste onafhankelijke eenheden van de levende materie
(elk celtype= gespecialiseerd
3. Cellen die overeenkomen in vorm en functie vormen weefsels vb
bindweefsel, zenuwweefsel
4. Organen bestaan uit verschillende soorten weefsels met als doel een
specifieke functie uit te oefenen
5. Orgaanstelsels/systemen bestaan uit een aantal organen en weefsels
die tezamen bijdragen aan een of meel vitale functies van het lichaam
- Vermogen zichzelf in stand te houden: door stofwisseling/ celmetabolisme,
prikkelings- en reactievermogen
- Werking van de cellen: berust op scheikundige reacties,
gestuurd door specifieke eiwitten (enzymen), waarvan de
codes (‘recepten’) in de genen vastliggen in het DNA.
- Celtype: Iedere menselijke cel heeft zelfde DNA, maar gebruikt
slechts een beperkt deel ervan naargelang het celtype. =>
selectie van genen maakt differentiatie mogelijk: de set van
geselecteerde genen bepaalt de vorm en werking van de cel
(= celtype)
Enkele voorbeelden van
menselijke celtypes
2.Milieu intérieur en homeostase
2.1.De externe omgeving:
- Omringt het lichaam en voorziet het van zuurstof en voedingsstoffen.
- Afvalproducten van cellulaire activiteiten worden eventueel afgevoerd naar
de externe omgeving
- De huid vormt de barrière tussen het droge milieu exterieur (de
dampkring) en de vochtige omgeving van de lichaamscellen
2.2.Het interne milieu:
- = het vocht dat de lichaamscellen omspoelt (= interstitiële of
weefselvloeistof)
Celleer – deel 1 – cel: situering en metabolisme, plasmamembraan en
celorganellen.......................................................................................................... 3
1.Verschillende niveaus van structurele organisatie en complexiteit:....................3
2.Milieu intérieur en homeostase...........................................................................3
2.1.De externe omgeving:................................................................................... 3
2.2.Het interne milieu:........................................................................................ 3
2.3.Homeostase:................................................................................................. 4
2.3.1.Beïnvloedende factoren van homeostase (variabele factor):..................4
2.3.2.3 basiscomponenten van regulatiesysteem:...........................................4
2.3.3.Negatieve feedbackmechanismen: (neuronaal (reflectoir) of hormonaal
van aard).......................................................................................................... 4
2.3.3.Positieve feedbackmechanismen: (neuronaal (reflectoir) of hormonaal
van aard).......................................................................................................... 4
3.Hiërarchische opbouw van het menselijk lichaam:..............................................5
4.Moleculaire samenstelling van de mens..............................................................6
4.1.Macro-elementen:......................................................................................... 6
4.2.Micro- of oligo- of spore-elementen:..............................................................7
4.3.Vitaminen...................................................................................................... 7
5.Scheikundige reacties, enzymen, ATP.................................................................7
5.1.Activeringswarmte: reactie-energie..............................................................8
......................................................................................................................... 8
5.2.Enzymes........................................................................................................ 8
5.3.Afbraak- en synthesereacties: Kata- en anabolisme......................................9
5.3.1.Spontane scheikundige reacties (= katabole reacties).........................10
5.3.2.Energievereisende (niet-spontane) reacties (= anabole reacties).........10
5.3.3.Niet-spontane reacties: hoe toch mogelijk?..........................................11
6.Cellen................................................................................................................ 12
6.1.Overzicht van de cel.................................................................................... 12
6.2.Onderverdeling van eukaryote cel..............................................................12
6.2.1.Het celmembraan................................................................................. 12
1.1. Oefent een vitale (selectieve barrièrefunctie uit)..............................13
1.2. Laat selectief transport van wateropgeloste moleculen toe op
verschillende manieren............................................................................... 14
Micro-transport: = transport van molecule per molecule....................14
, - passief transport............................................................................ 14
Actief macro-transport (blaasjestransport): = transport van zeer
veel moleculen in 1 beweging.................................................................15
- inwaarts = endocytose: fago- en pinocytose.................................15
- uitwaarts = exocytose....................................................................15
Fago- en pinocytose.............................................................................. 17
Membraanpotentiaal................................................................................ 18
1.3. zorgt voor de communicatie tussen de cel en het organisme waar het
deel van uitmaakt....................................................................................... 19
1.4. Zorgt voor een goede verankering aan naburige cellen en aan het
cytoskelet (zie verder)................................................................................ 20
1.5. Herkenningsfunctie............................................................................21
2. Het cytoplasma en diens organellen........................................................21
Celsap of cytosol:........................................................................................ 21
Celorganellen:............................................................................................. 21
Mitochondriën:......................................................................................... 22
Ruw en glad (‘smooth’) endo-plasmatisch reticulum...............................23
Golgi-apparaat......................................................................................... 24
Lysosomen............................................................................................... 25
Peroxisomen............................................................................................ 26
Het cytoskelet.......................................................................................... 26
Overige celinsluitsels............................................................................... 28
3. Celkern..................................................................................................... 28
, Celleer – deel 1 – cel: situering en metabolisme,
plasmamembraan en celorganellen
(H 1,2,3 (D plasmamembraan’ en organellen’, 11 (niet deel ‘evenw. Voeding, vit
en NSP’), 12 (D metabolisme))
1.Verschillende niveaus van structurele organisatie en
complexiteit:
1. Scheikundige processen. Atomen vormen moleculen
2. Cellen zijn de kleinste onafhankelijke eenheden van de levende materie
(elk celtype= gespecialiseerd
3. Cellen die overeenkomen in vorm en functie vormen weefsels vb
bindweefsel, zenuwweefsel
4. Organen bestaan uit verschillende soorten weefsels met als doel een
specifieke functie uit te oefenen
5. Orgaanstelsels/systemen bestaan uit een aantal organen en weefsels
die tezamen bijdragen aan een of meel vitale functies van het lichaam
- Vermogen zichzelf in stand te houden: door stofwisseling/ celmetabolisme,
prikkelings- en reactievermogen
- Werking van de cellen: berust op scheikundige reacties,
gestuurd door specifieke eiwitten (enzymen), waarvan de
codes (‘recepten’) in de genen vastliggen in het DNA.
- Celtype: Iedere menselijke cel heeft zelfde DNA, maar gebruikt
slechts een beperkt deel ervan naargelang het celtype. =>
selectie van genen maakt differentiatie mogelijk: de set van
geselecteerde genen bepaalt de vorm en werking van de cel
(= celtype)
Enkele voorbeelden van
menselijke celtypes
2.Milieu intérieur en homeostase
2.1.De externe omgeving:
- Omringt het lichaam en voorziet het van zuurstof en voedingsstoffen.
- Afvalproducten van cellulaire activiteiten worden eventueel afgevoerd naar
de externe omgeving
- De huid vormt de barrière tussen het droge milieu exterieur (de
dampkring) en de vochtige omgeving van de lichaamscellen
2.2.Het interne milieu:
- = het vocht dat de lichaamscellen omspoelt (= interstitiële of
weefselvloeistof)
