Samenvatting Nederlands Taalbeschouwing 2 deel 2

Samenvatting: Nederlands taalbeschouwing deel 2



SAMENVATTING: NEDERLANDS
TAALBESCHOUWING DEEL 2
DEEL 1: MORFOLOGIE

INLEIDING

Gelede woorden zijn het resultaat van

1. Flexie vervoeging & verbuiging semester 1
2. Woordvorming afleiding, samenstelling, samenstellende afleiding semester 2

Flexie (semester 1)

Vervoeging  werkwoord bv. hij bakt, we slapen

Verbuiging  zelfstandig naamwoord bv. twee harten, drie bevers

Lal  bijvoeglijk naamwoord bv. grote harten, groter dan

Lala  lidwoord bv. de vrouw des huizes, het einde der tijden

Lala  voornaamwoord bv. ik/mij, jij/jou, hij/hem, wij/ons

Woordvorming (semester 2)

Afleiding (syn: derivatie) bv. hartje, harteloos, hartig

Samenstelling (syn: compositie) bv. mannenhart, hartenwens

Samenstellende afleiding bv. driewieler, hooghartig, openhartig




1

, Samenvatting: Nederlands taalbeschouwing deel 2


WOORDVORMING: SAMENSTELLINGEN EN AFLEIDINGEN


3 TYPES

1. Afleiding

Principe: grondwoord + affix (prefix, suffix en infix)

 Prefix + grondwoord bv. ondiep, oerdom, hypersnel
 Grondwoord + suffix bv. diepte, snelheid, hartje
2. Samenstelling

Principe: grondwoord + grondwoord bv. zomerzon, kerstboom, moederhart

3. Samenstellende afleiding

Principe: samenstelling + suffix bv. driewieler, hooghartig, openhartig

(een niet bestaande samenstelling) bv. driewiel, hooghart, openhart


PRODUCTIEVE VS. NIET-PRODUCTIEVE PROCEDÉS

1. Vorming van vrouwelijke persoonsnamen

Productieve procedés

-e studente, docente, violiste, etc.

-in boerin, koningin, vriendin, etc.

-ster naaister, werkster, bewoonster, etc.

Onproductieve procedés

-egge dievegge




2

, Samenvatting: Nederlands taalbeschouwing deel 2




2. Vorming van verkleinwoorden (= diminutiefvorming)

Productieve procedés

Basisregels

-je na een plosief kopje, pakje, katje

-je na een fricatief snuifje, huisje, lachje




Na een syllabe met een korte klinker

-etje na een liquida balletje, sterretje

-etje na een nasaal ringetje, bommetje, tonnetje

-kje woninkje, koninkje, palinkje

Na een syllabe met een lange klinker

-pje na een [m] raampje, zoompje, pluimpje

-tje vlak achter een lange klinker strootje, spietje, eitje, touwtje

-tje na [n] traantje, lijntje

-tje na een liquida haartje, stuurtje, schooltje, uiltje

2 vormen mogelijk

Brug – brugje/bruggetje Vlag – vlagje/vlaggetje

Rug – rugje/ruggetje Weg – wegje/weggetje

Zoldering – soldering

Zoldering = klemtoon voor de voorlaatste Soldering = klemtoom op de voorlaatste
syllabe syllabe

DUS zolderingetje DUS solderinkje

 Tekening, ring, ding, etc.  Haring, vertaling, storing, etc.

3

, Samenvatting: Nederlands taalbeschouwing deel 2


Onproductieve procedés

Klinkerverandering

Schip – scheepje Lot – lootje

Vat – vaatje Pad – paadje

-el als diminutiefsuffix

Kruim – kruimel Stang – stengel Trom – trommel




3. Vorming van abstracta

Productieve procedés

Suffix Voorbeelden Grondwoord
-heid Schoonheid, goedheid, openheid, vrijheid, etc. Adjectief
-ing Kaping, ontmoeting, wandeling, scheiding, storting, etc. Stam van het werkwoord
-atie Confrontatie, evacuatie, installatie, felicitatie, etc. Werkwoord op -eren

Onproductieve procedés

Suffix Voorbeelden
-nis Geschiedenis, betekenis, kennis, duisternis, bemoeienis, etc.
-st Kunst, winst, gunst, komst, etc.


EEN TERMINOLOGISCHE KWESTIE

De term uitgang gebruiken we alleen bij grammaticaal noodzakelijke aanpassingen

 Vervoeging  Verbuiging

De term affix gebruiken we bij een verandering van betekenis van het grondwoord

 Afleiding

DEEL 2: SPELLING

AFLEIDINGEN




4