Hoofdstuk
2
–
Bezinking
van
erytrocyten
Omdat
de
soortelijke
massa
van
erytrocyten
hoger
is
dan
die
van
plasma,
zullen
erytrocyten
in
onstolbaar
gemaakt
bloed
onder
invloed
van
de
zwaartekracht
sedimenteren
(bezinken).
Het
bepalen
van
de
erytrocytenbezinking
staat
bekend
als
“bezinkingssnelheid
der
erytrocyten”,
afgekort
tot
BSE.
In
het
dagelijks
spraakgebruik
wordt
‘de
bezinking’
gebruikt,
omdat
het
bezinken
van
de
erytrocyten
niet
verloopt
met
een
constante
snelheid,
dat
de
BSE
wel
suggereert.
De
bezinking
is
gedefinieerd
als
de
mate
van
spontane
sedimentatie
(in
mm)
van
erytrocyten
in
verdund
citraatbloed,
in
een
gestandaardiseerde
glazen
pipet
en
gedurende
een
bepaalde
tijd.
Bezinking
volgens
Westergren
De
originele
bepaling
van
de
bezinking,
beschreven
door
Westergren,
maakt
gebruik
van
bloed
dat
onstolbaar
gemaakt
is
met
natriumcitraat
(4
delen
bloed
+
1
deel
citraat).
Dit
verdunde
bloed
wordt
opgezogen
in
een
pipet
met
een
vastgestelde
binnendiameter
en
maatverdeling.
Het
bloed
wordt
opgezogen
tot
0mm,
waarna
de
erytrocyten
beginnen
te
sedimenteren.
De
bovenzijde
van
de
erytrocytenkolom
wordt
gebruikt
om
de
waarde
van
de
bezinking
af
te
lezen
op
de
schaalverdeling.
In
eerste
instantie
bezinken
de
erytrocyten
vrij
snel
op
basis
van
hun
eigen
soortelijke
massa.
Dan
gaan
erytrocyten
‘geldrollen’
vormen,
die
groter
worden
en
ook
sneller
gaan
bezinken.
De
erytrocyten
raken
steeds
meer
opeengepakt
in
het
onderste
deel
en
de
bezinkingssnelheid
neemt
weer
af.
Wanneer
de
erytrocyten
ten
slotte
vast
tegen
elkaar
gestapeld
liggen,
neemt
de
waarde
van
bezinking
niet
meer
toe,
dit
tijdstip
ligt
na
een
afleestijd
van
1
uur.
Bezinkingsapparaten
Het
is
mogelijk
geworden
om
de
bezinking
automatisch
te
laten
uitvoeren.
Hiervoor
zijn
er
verschillende
typen:
• type
1;
bloed,
dat
met
EDTA
onstolbaar
is
gemaakt,
wordt
verdund
met
een
NaCl
oplossing
(4
delen
bloed
+
1
deel
NaCl).
Het
verdunde
bloed
wordt
daarna
automatisch
opgezogen
in
een
pipet.
Een
fotometrische
detector
meet
de
bovenkant
van
de
kolom
bloed
en
na
30
minuten
of
1
uur
de
bovenkant
van
de
erytrocytenkolom.
Het
verschil
tussen
beide
waarden
(in
mm)
wordt
rechtstreeks
gerapporteerd
als
het
resultaat
van
de
bezinking
• type
2;
bloed
wordt
afgenomen
in
een
vacuüm
buis
waarin
zich
zoveel
citraatoplossing
bevindt
dat
de
juiste
verdunning
wordt
bereikt.
Na
het
mengen
van
de
buis,
wordt
deze
in
het
apparaat
gezet
en
wordt
het
niveau
van
de
bloedkolom
optisch
gemeten.
Na
1
uur
wordt
opnieuw
gemeten
en
het
verschil
(in
mm)
wordt
elektronisch
via
een
empirische
formule
omgerekend
in
‘echte’
mm.
• type
3;
een
variatie
op
type
2,
alleen
wordt
de
buis
niet
verticaal,
maar
in
een
bepaalde
hoek
geplaatst,
hierdoor
bezinken
de
erytrocyten
sneller
en
de
uitslag
kan
na
20
minuten
gemeten
worden,
ook
hier
wordt
de
waarde
dan
omgerekend.
• type
4;
een
geheel
andere,
nieuwe
manier
met
behulp
van
infrarood
meting
van
bloed
dat
in
een
micro-‐capillair
langzaam
gecentrifugeerd
wordt;
uit
de
gemeten
curve
wordt
na
3
minuten
een
waarde
berekend
die
overeenkomt
met
mm
volgens
Westergren,
2
–
Bezinking
van
erytrocyten
Omdat
de
soortelijke
massa
van
erytrocyten
hoger
is
dan
die
van
plasma,
zullen
erytrocyten
in
onstolbaar
gemaakt
bloed
onder
invloed
van
de
zwaartekracht
sedimenteren
(bezinken).
Het
bepalen
van
de
erytrocytenbezinking
staat
bekend
als
“bezinkingssnelheid
der
erytrocyten”,
afgekort
tot
BSE.
In
het
dagelijks
spraakgebruik
wordt
‘de
bezinking’
gebruikt,
omdat
het
bezinken
van
de
erytrocyten
niet
verloopt
met
een
constante
snelheid,
dat
de
BSE
wel
suggereert.
De
bezinking
is
gedefinieerd
als
de
mate
van
spontane
sedimentatie
(in
mm)
van
erytrocyten
in
verdund
citraatbloed,
in
een
gestandaardiseerde
glazen
pipet
en
gedurende
een
bepaalde
tijd.
Bezinking
volgens
Westergren
De
originele
bepaling
van
de
bezinking,
beschreven
door
Westergren,
maakt
gebruik
van
bloed
dat
onstolbaar
gemaakt
is
met
natriumcitraat
(4
delen
bloed
+
1
deel
citraat).
Dit
verdunde
bloed
wordt
opgezogen
in
een
pipet
met
een
vastgestelde
binnendiameter
en
maatverdeling.
Het
bloed
wordt
opgezogen
tot
0mm,
waarna
de
erytrocyten
beginnen
te
sedimenteren.
De
bovenzijde
van
de
erytrocytenkolom
wordt
gebruikt
om
de
waarde
van
de
bezinking
af
te
lezen
op
de
schaalverdeling.
In
eerste
instantie
bezinken
de
erytrocyten
vrij
snel
op
basis
van
hun
eigen
soortelijke
massa.
Dan
gaan
erytrocyten
‘geldrollen’
vormen,
die
groter
worden
en
ook
sneller
gaan
bezinken.
De
erytrocyten
raken
steeds
meer
opeengepakt
in
het
onderste
deel
en
de
bezinkingssnelheid
neemt
weer
af.
Wanneer
de
erytrocyten
ten
slotte
vast
tegen
elkaar
gestapeld
liggen,
neemt
de
waarde
van
bezinking
niet
meer
toe,
dit
tijdstip
ligt
na
een
afleestijd
van
1
uur.
Bezinkingsapparaten
Het
is
mogelijk
geworden
om
de
bezinking
automatisch
te
laten
uitvoeren.
Hiervoor
zijn
er
verschillende
typen:
• type
1;
bloed,
dat
met
EDTA
onstolbaar
is
gemaakt,
wordt
verdund
met
een
NaCl
oplossing
(4
delen
bloed
+
1
deel
NaCl).
Het
verdunde
bloed
wordt
daarna
automatisch
opgezogen
in
een
pipet.
Een
fotometrische
detector
meet
de
bovenkant
van
de
kolom
bloed
en
na
30
minuten
of
1
uur
de
bovenkant
van
de
erytrocytenkolom.
Het
verschil
tussen
beide
waarden
(in
mm)
wordt
rechtstreeks
gerapporteerd
als
het
resultaat
van
de
bezinking
• type
2;
bloed
wordt
afgenomen
in
een
vacuüm
buis
waarin
zich
zoveel
citraatoplossing
bevindt
dat
de
juiste
verdunning
wordt
bereikt.
Na
het
mengen
van
de
buis,
wordt
deze
in
het
apparaat
gezet
en
wordt
het
niveau
van
de
bloedkolom
optisch
gemeten.
Na
1
uur
wordt
opnieuw
gemeten
en
het
verschil
(in
mm)
wordt
elektronisch
via
een
empirische
formule
omgerekend
in
‘echte’
mm.
• type
3;
een
variatie
op
type
2,
alleen
wordt
de
buis
niet
verticaal,
maar
in
een
bepaalde
hoek
geplaatst,
hierdoor
bezinken
de
erytrocyten
sneller
en
de
uitslag
kan
na
20
minuten
gemeten
worden,
ook
hier
wordt
de
waarde
dan
omgerekend.
• type
4;
een
geheel
andere,
nieuwe
manier
met
behulp
van
infrarood
meting
van
bloed
dat
in
een
micro-‐capillair
langzaam
gecentrifugeerd
wordt;
uit
de
gemeten
curve
wordt
na
3
minuten
een
waarde
berekend
die
overeenkomt
met
mm
volgens
Westergren,
