Samenvatting Groot worden, ISBN: 9789401470278 + Klasmanagement (Ontwikkelen 2, AP Hogeschool)

ONTWIKKELEN 2
INLEIDING
baby: 0 – 18 maanden schoolgaand kind: 6 – 12 jaar
peuter: 18 maanden – 3 jaar adolescent: 12 – 18 jaar
kleuter: 3 – 6 jaar
ontwikkeling = aanwezige structuur (aangeboren), verwerven of verliezen, levenslange
verandering, geleidelijk, voortbouwend, vooruitgang
ontwikkelingsfactoren:
de natuur (nature) ontwikkeling door nature, aanleg, erfelijk
milieu (nurture) ontwikkeling door nurture, omgeving, milieu
zelfbepaling zelf richting geven en omgeving scheppen
 de Gulden middenweg
stromingen in de ontwikkelingspsychologie:
 psychodynamisch perspectief: behoeften en driften
 behaviorisme: straffen en belonen
 cognitivisme: denkstrategieën
 evolutionair of ethologisch perspectief: evolutietheorie, Darwin
 contextueel of ecologisch perspectief: sociale en culturele context van het kind




zone van naaste
ontwikkeling




welbevinden en betrokkenheid:
 voorwaarden om te leren
 observeren van welbevinden (verveling, …), betrokkenheid (inspanning, actieve
deelname, …)
 in de zone van naaste ontwikkeling werken
 vragen (uitdagingen) stellen die tot leren aanzetten
 de weg van de minimale hulp
 materiaalaanbod in de klas verrijken en gericht activiteiten plannen
(exploratieactiviteiten, werkvormen, zelfstandigheid variëren, …)



1

,DE ONGEBOREN BABY, DE GEBOORTE EN DE PASGEBORENE

1) conceptie (bevruchte eicel/zygote)
2) germinale fase (3 – 4 weken):
zygote + placenta
3) embryonale fase (5 – 10 weken):
groei organen en lichaamsdelen
4) foetale fase (11 – 40 weken)


zwangerschap met hindernissen:
 miskraam (spontane abortus):
o vroege miskraam = voor de 16de week
o late miskraam = tussen de 16de en de 24ste week
 buitenbaarmoederlijke zwangerschap
 genetische risico’s:
o chromosomale afwijking
o Trisomie 21 (syndroom van Down: 3 x chromosoom 21)
o prenatale diagnostiek: kan tijdens zwangerschap misvormingen, genetische
aandoeningen of chromosoomafwijkingen worden onderkend
 schadelijke omgevingsfactoren
bevalling:
 thuis/ziekenhuis, keizersnede, (geen) verdoving
 prematuur = <38 weken matuur = 38-42 weken postmatuur = >42 weken
hechting door verzorging:
 voeding (borstvoeding of flessen)
 slaap (onregelmatig, 2u – 10 u)
 lichamelijk contact
babyreflexen bij de pasgeborene:




2

,DE BABY
MOTORISCHE ONTWIKKELING
reflexen:
1) bestendige reflexen: permanente reflexen
 bv. hoesten, braken, slikken, etc.
2) archaïsche reflexen
 primitieve reflexen: rond 6 maanden
bv. grijpreflex, zuigreflex, mororeflex, babyskyreflex, etc.
 posturale reflexen: rond 6 maanden en blijven
bv. hoofdrechtigingsreflex, evenwicht, lopen, gaan, staan, praten, etc.

stadia motorische ontwikkeling:
kijkstadium 0-3 maanden
grijpstadium 3-6 maanden
zitstadium 6-9 maanden
kruipstadium 9-12 maanden
loopstadium 12-15 maanden
spontane bewegingen  reflexen  gecoördineerde bewegingen
motorische ontwikkeling volgens Gessel:
1. kop  voet (evenwicht)
2. binnen  buiten (fijne motoriek)
3. enkelvoudig  samengesteld
4. totaal  lokaal
PERCEPTUELE ONTWIKKELING
oriënterende en defensieve respons:
 oriënterende respons: baby richt zich naar de bron van stimulatie
 defensieve respons: baby trekt zich terug van de stimulatiebron
 novelty preference: prikkels die net even anders zijn dan datgene wat de baby
kent, zijn het meest stimuleren
 gewenning/habituatie: prikkel is niet meer ‘nieuw’, baby reageert niet meer op
prikkel die wordt waargenomen
 herkenning: na lang afwezigheid aandacht, maar minder intens




3

, SEKSUELE ONTWIKKELING
stadia in de psychoseksuele ontwikkelingstheorie van Freud:
gemiddelde centraal
stadia/fasen kenmerken van Freuds stadia
leeftijd lichaamsdeel
interesse in orale bevrediging door zuigen,
baby (0-18 m) oraal mond
eten, bewegen van de lippen, bijten
bevrediging door uitwerpselen op te houden
peuter en zich te ontlasten; wennen aan de
anaal anus
(18-30/36 m) controlemechanismen van de maatschappij
m.b.t. de zindelijkheidstraining
interesse in de genitaliën, weten om te gaan
kleuter met het oedipus- of elektracomplex, wat
fallisch geslachtsdelen
(3-5/6 jaar) leidt tot identificatie met de ouder van
dezelfde sekse
schoolkind
latentie verstand seksualiteit grotendeels op achtergrond
(6-12 jaar)
adolescent opnieuw ontluiken van seksuele interesses
genitaal geslachtscontact
(12-18/25 jaar) en aangaan van volwassen seksuele relaties

SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING
gehechtheidstheorie volgens Bowlby:
 moeder als uitvalsbasis
mama 😊
veilige hechting  kind onrustig bij vreemden, niet huilen
vreemde ☹
 moeder en kind in harmonie
 afstand van moeder in vreemde situatie
vermijdende mama ☹  emotioneel contact uit de weg
gehechtheid vreemde 😊  moeder: ongevoelig voor uitdrukkingen kind
 weren lichamelijke aanhankelijkheid af
 ambivalent gedrag: aanhalerig en onhandelbaar
afwerende mama 😐  moeder weg = paniek
gehechtheid vreemde ☹  moeder terug = ontroostbaar
 moeder niet consistent
gedesoriënteerde  door stressvolle situatie in de war
☹?
gehechtheid  loopt ongelukkig weg van ouders
 levenslange invloed!




4