Hoofdstuk 1: Personen met een visuele beperking
1.1 Terminologie
De ‘persoon’ staat voorop en de beperkingen zijn één van de velen onderdelen van
de persoon zijn identiteit.
Het brengt ons bij het kruispuntdenken, door de meervoudige identiteit en het
gegeven dat een beperking verwijst naar het ontbreken van iets.
In de realiteit is de diversiteit heel groot, het hebben van een beperking die visueel
is zorgt voor een extra beperking als je al onderaan aan de samenleving zit.
Persoon met een beperking: een zeer verscheiden populatie waarbij het belangrijk
is naar ieder afzonderlijk individu en systeem te kijken waarin de persoon zich
bevindt.
Orthopedagogisch grondplan is verdeeld in 3 groepen
- oftalmologische indeling
- etiologische indeling
- functionele indeling
Een goede visuele waarneming leunt op uiteenlopende visuele functies
- Licht zien: licht gevoeligheid
- Vorm zien: waarnemen van vormen en details, gemeten met gezichtsscherpte
- Kleuren zien
- Gezichtsveld: in één oogopslag gezien kan worden van een visuele scéne
- Accommoderen: scherpstellen op objecten dichtbij of veraf
- Licht-donker adaptatie
- Contrastgevoeligheid
- Binoculair zien: fuseren van de beelden van beide ogen samen en diepte zien
- Oogbewegingen: volgen bewegende objecten en gericht verleggen van de focus
- Gezichtsscherpte en gezichtsveld
Gezichtsscherpte en gezichtsveld zijn heel belangrijke functies in de etiologische
indeling, want ze zijn gebaseerd op lokalisatie en aard van de visuele
aandoeningen.
,1.2 Oftalmologische indeling
Oftalmologisch: oogheelkundig, het vaststellen of meten van de visuele
waarnemingsvermogen
Bij de officiële definitie van slechtziend of blindheid, zijn de gezichtsscherpte en
gezichtsveld heel belangrijk.
Een persoon met visuele beperking: stoornissen bij de gezichtsscherpte en
gezichtsveld.
Beperkingen van visuele functies hebben belangrijke gevolgen voor de ontwikkeling
en beleving van de persoon.
licht-donker adaptie
verminderend dieptezicht
oogbewegingsstoornissen
Deze beperkingen kunnen in combinatie met een verminderde gezichtsscherpte en
of verminderd gezichtsveld.
1.2.1 Gezichtsscherpte of visus
Gezichtsscherpte/visus: zorgt ervoor dat je bijzonderheden en vormen van
voorwerpen kan onderscheiden, het zorgt ervoor dat je 2 dicht bij elkaar gelegen
punten op een bepaalde afstand nog kan onderscheiden. Het is de maat voor de
kleinste details die iemand nog kan onderscheiden.
De gezichtsscherpte word bepaald door
- de grootte van het kleinste voorwerp dat op een afstand duidelijk gezien kan
worden
- de afstand waarop het zich bevindt bepaald de grootte van het netvliesbeeld.
Meten dat wordt gedaan door
- veraf zien
- dichtbij zien
De ogen worden afzonderlijk en samen getest, het word concreet onderzocht door
middel van letters of figuren van verschillende grootte.
Screeninginstrument voor het veraf zien: E-figuren
E-figuren: onderbroken cirkels die in alle richtingen gedraaid zijn en waarbij de
persoon wordt gevraagd met de hand de stand aan te geven van de figuur.
De tekens hebben bepaalde groottes die theoretisch door een normaal
functionerend oog herkend moeten worden.
een grootte bepaald voor: 60 m, 36m, 24m, 12m, 9m, 6m
Waarde 6 op 6 meter afstand -> visus van 6/6 of 1
Waarde 36 op 6 meter aftstand -> visus 6/36
, De gezichtsscherpte/visus: uitgedrukt door een breuk
Breuk:
de afstand waarop iemand een voorwerp kan zien
__________________________________________________________________
de afstand waarop iemand met een normaal gezichtsvermogen voorwerp kan zien
Voorbeelden:
- iemand met een normale gezichtsscherpte heeft 6/6 of 1
- de breuk 1/6 betekend dat de persoon pas op 1 meter afstand ziet wat een
normaal ziende op 6 meter kan zien
Gezichtsscherpte word gemeten door voorzichtige interpretaties, en dan word
alleen de resultaten op de test voor veraf zien gebruikt om de visus formeel uit te
drukken.
Geautomatiseerd auto en photorefractometer: word gebruikt voor het meten van
visus van heel jonge kinderen (12m) of kinderen met meervoudige beperkingen.
Geautomatiseerd auto en photorefractometer: deze testing leidt tot een
benaderende waarde die een aanduiding geeft van de ernst van het probleem. Het
moer meerdere keren herhaal worden om zekerheid te bekomen.
Bij kleuters gebruikt men ook leeskaarten, met figuurtjes in plaats van letters.
België
Een persoon word als blind beschouwd als gezichtsscherpte van het best oog
- met correctie door bril of lenzen
- hoger dan 1/20
- lager of gelijk aan 3/10
Matig tot slechtziend: en persoon met meer dan 3/10 ziet maar minder dan het
‘gewone’ gezichtsvermogen met correctie van bril of lenzen.
Dat betekend niet dat als iemand met een correctie van bril of lenzen optimaal ziet,
niet slechtziend is.
De grens op basis van de gezichtsscherpte tussen blindheid en slechtziendheid is in
de praktijk niet altijd duidelijk en zorgt voor heel wat meningsverschillen.
Niet alle visuele beperkingen kunnen via het meten van de gezichtsscherpte
vastgesteld worden door bijvoorbeeld een blinde vlek in het gezichtsveld of
kokervorming blikveld.
Waardoor het heel belangrijk is om het gezichtsveld te bepalen.
1.1 Terminologie
De ‘persoon’ staat voorop en de beperkingen zijn één van de velen onderdelen van
de persoon zijn identiteit.
Het brengt ons bij het kruispuntdenken, door de meervoudige identiteit en het
gegeven dat een beperking verwijst naar het ontbreken van iets.
In de realiteit is de diversiteit heel groot, het hebben van een beperking die visueel
is zorgt voor een extra beperking als je al onderaan aan de samenleving zit.
Persoon met een beperking: een zeer verscheiden populatie waarbij het belangrijk
is naar ieder afzonderlijk individu en systeem te kijken waarin de persoon zich
bevindt.
Orthopedagogisch grondplan is verdeeld in 3 groepen
- oftalmologische indeling
- etiologische indeling
- functionele indeling
Een goede visuele waarneming leunt op uiteenlopende visuele functies
- Licht zien: licht gevoeligheid
- Vorm zien: waarnemen van vormen en details, gemeten met gezichtsscherpte
- Kleuren zien
- Gezichtsveld: in één oogopslag gezien kan worden van een visuele scéne
- Accommoderen: scherpstellen op objecten dichtbij of veraf
- Licht-donker adaptatie
- Contrastgevoeligheid
- Binoculair zien: fuseren van de beelden van beide ogen samen en diepte zien
- Oogbewegingen: volgen bewegende objecten en gericht verleggen van de focus
- Gezichtsscherpte en gezichtsveld
Gezichtsscherpte en gezichtsveld zijn heel belangrijke functies in de etiologische
indeling, want ze zijn gebaseerd op lokalisatie en aard van de visuele
aandoeningen.
,1.2 Oftalmologische indeling
Oftalmologisch: oogheelkundig, het vaststellen of meten van de visuele
waarnemingsvermogen
Bij de officiële definitie van slechtziend of blindheid, zijn de gezichtsscherpte en
gezichtsveld heel belangrijk.
Een persoon met visuele beperking: stoornissen bij de gezichtsscherpte en
gezichtsveld.
Beperkingen van visuele functies hebben belangrijke gevolgen voor de ontwikkeling
en beleving van de persoon.
licht-donker adaptie
verminderend dieptezicht
oogbewegingsstoornissen
Deze beperkingen kunnen in combinatie met een verminderde gezichtsscherpte en
of verminderd gezichtsveld.
1.2.1 Gezichtsscherpte of visus
Gezichtsscherpte/visus: zorgt ervoor dat je bijzonderheden en vormen van
voorwerpen kan onderscheiden, het zorgt ervoor dat je 2 dicht bij elkaar gelegen
punten op een bepaalde afstand nog kan onderscheiden. Het is de maat voor de
kleinste details die iemand nog kan onderscheiden.
De gezichtsscherpte word bepaald door
- de grootte van het kleinste voorwerp dat op een afstand duidelijk gezien kan
worden
- de afstand waarop het zich bevindt bepaald de grootte van het netvliesbeeld.
Meten dat wordt gedaan door
- veraf zien
- dichtbij zien
De ogen worden afzonderlijk en samen getest, het word concreet onderzocht door
middel van letters of figuren van verschillende grootte.
Screeninginstrument voor het veraf zien: E-figuren
E-figuren: onderbroken cirkels die in alle richtingen gedraaid zijn en waarbij de
persoon wordt gevraagd met de hand de stand aan te geven van de figuur.
De tekens hebben bepaalde groottes die theoretisch door een normaal
functionerend oog herkend moeten worden.
een grootte bepaald voor: 60 m, 36m, 24m, 12m, 9m, 6m
Waarde 6 op 6 meter afstand -> visus van 6/6 of 1
Waarde 36 op 6 meter aftstand -> visus 6/36
, De gezichtsscherpte/visus: uitgedrukt door een breuk
Breuk:
de afstand waarop iemand een voorwerp kan zien
__________________________________________________________________
de afstand waarop iemand met een normaal gezichtsvermogen voorwerp kan zien
Voorbeelden:
- iemand met een normale gezichtsscherpte heeft 6/6 of 1
- de breuk 1/6 betekend dat de persoon pas op 1 meter afstand ziet wat een
normaal ziende op 6 meter kan zien
Gezichtsscherpte word gemeten door voorzichtige interpretaties, en dan word
alleen de resultaten op de test voor veraf zien gebruikt om de visus formeel uit te
drukken.
Geautomatiseerd auto en photorefractometer: word gebruikt voor het meten van
visus van heel jonge kinderen (12m) of kinderen met meervoudige beperkingen.
Geautomatiseerd auto en photorefractometer: deze testing leidt tot een
benaderende waarde die een aanduiding geeft van de ernst van het probleem. Het
moer meerdere keren herhaal worden om zekerheid te bekomen.
Bij kleuters gebruikt men ook leeskaarten, met figuurtjes in plaats van letters.
België
Een persoon word als blind beschouwd als gezichtsscherpte van het best oog
- met correctie door bril of lenzen
- hoger dan 1/20
- lager of gelijk aan 3/10
Matig tot slechtziend: en persoon met meer dan 3/10 ziet maar minder dan het
‘gewone’ gezichtsvermogen met correctie van bril of lenzen.
Dat betekend niet dat als iemand met een correctie van bril of lenzen optimaal ziet,
niet slechtziend is.
De grens op basis van de gezichtsscherpte tussen blindheid en slechtziendheid is in
de praktijk niet altijd duidelijk en zorgt voor heel wat meningsverschillen.
Niet alle visuele beperkingen kunnen via het meten van de gezichtsscherpte
vastgesteld worden door bijvoorbeeld een blinde vlek in het gezichtsveld of
kokervorming blikveld.
Waardoor het heel belangrijk is om het gezichtsveld te bepalen.
