BIOLOGIE
Thema 3: Orde scheppen in een
verscheidenheid aan soorten
1) Leven op aarde
LEVENLOZE MATERIE
LEVENDE ORGANISMEN
Water
Beschermende atmosfeer
Ideale temperatuur
(sommige organismen kunnen in extreme levensomstandigheden voortplanten)
2) Tree of life
2.1) Ontstaan van soorten
Huidige biodiversiteit evolutie van meer dan 3.5 miljard jaar
1.75 miljoen ‘soorten’ bekend
Per jaar ong. 15 000 nieuwe soorten ontdekt zitten meestal in ontoegankelijke gebieden of zijn moeilijk
te zien.
Natuurlijke selectie volgens Darwin
Natuurlijke selectie:
De natuur selecteert welke varianten binnen een soort kunnen voorbestaan. De best aangepaste variant
heeft de grootste overlevingskansen.
Vaststellingen revolutionaire inzicht van Darwin:
VASTSTELLING 1: Alle organismen binnen één soort zijn lichtjes verschillend
Binnen een soort bestaat er heel wat variatie
, VASTSTELLING 2: Kinderen gelijken op hun ouders
Erfelijke kenmerken:
Kenmerken van ouders die worden overgeërfd door nakomelingen
Doorgeven van erfelijke kenmerken = overerving
Erfelijk kenmerk erfelijk materiaal DNA in celkern (GEN)
In DNA-molecule zit een code bepaalt hoe en wat er in ons lichaam gemaakt moet worden, hoe we eruit
zien en hoe ons lichaam werkt. GENETISCHE CODE = lange opeenvolging van chemische stoffen
(Guanine, thymine, adenine, cytosine)
Volgorde bepaalt aard van de erfelijke informatie
GENEN BEPALEN HOE WE ERUIT ZIEN EN FUNCTIONEREN
VASTSTELLING 3: In de natuur is er voortdurend strijd en een tekort aan middelen
o Roofdieren
o Beschikbaarheid van water en voedsel
o Omgeving
= OMGEVINGSDRUK
Na vele generaties variatie, overerving en omgevingsdruk (ook geografische isolatie zie pp met die
schildpadden) kunnen de individuen zo erg veranderd zijn, dat er een nieuwe soort ontstaat.
(van zodra een groep organismen zich enkel nog met elkaar kan voortplanten spreken we van een nieuwe
soort)
Verwantschappen
DNA stamt af van dezelfde voorouder verwant aan elkaar
STAMBOOM:
Hoe dichter twee organismen verbonden zijn in de stamboom, hoe meer hun erfelijk materiaal op elkaar
lijkt
98 % van ons erfelijk materiaal komt overeen met die van een chimpansee en een bonobo
Thema 3: Orde scheppen in een
verscheidenheid aan soorten
1) Leven op aarde
LEVENLOZE MATERIE
LEVENDE ORGANISMEN
Water
Beschermende atmosfeer
Ideale temperatuur
(sommige organismen kunnen in extreme levensomstandigheden voortplanten)
2) Tree of life
2.1) Ontstaan van soorten
Huidige biodiversiteit evolutie van meer dan 3.5 miljard jaar
1.75 miljoen ‘soorten’ bekend
Per jaar ong. 15 000 nieuwe soorten ontdekt zitten meestal in ontoegankelijke gebieden of zijn moeilijk
te zien.
Natuurlijke selectie volgens Darwin
Natuurlijke selectie:
De natuur selecteert welke varianten binnen een soort kunnen voorbestaan. De best aangepaste variant
heeft de grootste overlevingskansen.
Vaststellingen revolutionaire inzicht van Darwin:
VASTSTELLING 1: Alle organismen binnen één soort zijn lichtjes verschillend
Binnen een soort bestaat er heel wat variatie
, VASTSTELLING 2: Kinderen gelijken op hun ouders
Erfelijke kenmerken:
Kenmerken van ouders die worden overgeërfd door nakomelingen
Doorgeven van erfelijke kenmerken = overerving
Erfelijk kenmerk erfelijk materiaal DNA in celkern (GEN)
In DNA-molecule zit een code bepaalt hoe en wat er in ons lichaam gemaakt moet worden, hoe we eruit
zien en hoe ons lichaam werkt. GENETISCHE CODE = lange opeenvolging van chemische stoffen
(Guanine, thymine, adenine, cytosine)
Volgorde bepaalt aard van de erfelijke informatie
GENEN BEPALEN HOE WE ERUIT ZIEN EN FUNCTIONEREN
VASTSTELLING 3: In de natuur is er voortdurend strijd en een tekort aan middelen
o Roofdieren
o Beschikbaarheid van water en voedsel
o Omgeving
= OMGEVINGSDRUK
Na vele generaties variatie, overerving en omgevingsdruk (ook geografische isolatie zie pp met die
schildpadden) kunnen de individuen zo erg veranderd zijn, dat er een nieuwe soort ontstaat.
(van zodra een groep organismen zich enkel nog met elkaar kan voortplanten spreken we van een nieuwe
soort)
Verwantschappen
DNA stamt af van dezelfde voorouder verwant aan elkaar
STAMBOOM:
Hoe dichter twee organismen verbonden zijn in de stamboom, hoe meer hun erfelijk materiaal op elkaar
lijkt
98 % van ons erfelijk materiaal komt overeen met die van een chimpansee en een bonobo
