Orthopedie (4-5 MC vragen)
Propedeutica 2021-2022
Anamnese en algemene indruk
Het iatrotrope probleem
Waarmee kan een eigenaar naar jou toekomen? Denk aan manken, kreupelheid, standafwijking,
poot niet willen belasten. Het dier kan zich niet op een normale manier voortbewegen. Normaal
gesproken moet een beweging netjes symmetrisch zijn, bij alle gangpatronen.
Manken = klinisch teken/symptoom van een probleem in het bewegingsapparaat (inclusief zenuwen,
bloedvaten). Het is niet gelijk aan een aandoening of ziekte. Wanneer dit niet bij elke pas consequent
is, spreken we van een onregelmatigheid. Dan is het dier niet aan het manken, maar heeft hij een
onregelmatigheid (soms een keer, maar niet continue). Manken is echt elke stap abnormaal.
Een orthopedisch probleem kan te wijten zijn aan: beenderen, gewrichten, spieren of pezen. Probeer
direct bij je patiënt in te schatten of het een spoedgeval is. Zijn er direct foto’s nodig? Is er enorm
veel pijn bij het dier? Is er iets gebroken? Dan ga je natuurlijk anders te werk.
Lokaliseer het letsel en beschrijf dit zo correct mogelijk. Kies een zo correct mogelijk volgend
onderzoek om te gaan doen. Hierna ga je een differentiaaldiagnose opstellen en een waarschijnlijke
diagnose stellen. (Let op: het kan ook simpelweg een splinter zijn!)
Vergeet niet dat manken ook een neurologische oorzaak kan hebben. Als het probleem neurologisch
is, ga je een neurologisch onderzoek moeten starten. Bepaalde klachten kunnen zijn: ataxie (slechte
coördinatie van gangpatroon), slepen met een lidmaat. Stel de goede vragen in
de anamnese! Kleine huisdieren met neurologische problemen willen nog wel
eens gaan janken af en toe (denk aan een discus hernia die ook erg pijnlijk is).
Mechanisch manken: geen goede biomechanica van de gewrichten (geen
duidelijk orthopedisch probleem). Dit hoeft niet altijd een probleem te geven,
maar kan zeker wel. Denk aan een patellafixatie bijvoorbeeld. Het loopt net niet
lekker. Dit kan heel soms zijn, maar als het vaker is kan het wel degelijk
problemen geven, ook bij het slijten van bepaalde gewrichten. Het kan
aangeboren of verworven zijn (gebroken groeiplaat en abnormale groei van een
bot, X- of O-benen bijvoorbeeld = varus en valgus).
Signalement
De klacht zal manken zijn, maar bij GHD zal er ook sprake zijn van een prestatievermindering. Dit
kunnen vage klachten zijn die stiekem gewoon te wijten zijn aan een orthopedisch probleem.
Let goed op de leeftijd en het ras van dieren. Vraag naar vroegere trauma’s of infecties.
KAT
Veel orthopedische problemen van een kat zitten achteraan. Meestal is het de knie als boosdoener
(of anders de heup). Bij jonge katten hebben we dan vaak een luxatie, bij oudere katten een
kruisband probleem.
HOND
Bij kleine rassen zien we vaak dezelfde klachten als bij de katten. Weer meer achterbeen en
knie/heup.
, Grotere rassen hebben ook meer gewicht aan de voorhand en daarom hier ook klachten. Jonge
honden voorbeen: elleboog klachten. Jonge honden achterbeen: heupdysplasie. Volwassen dieren
voorbeen: elleboog en andere gewrichten. Volwassen dier achterbeen: ook neoplasie, kruisbanden
naast heupdysplasie.
PAARD
Bij het paard zijn er veel meer
problemen aan het voorbeen dan
aan het achterbeen. Het
merendeel ligt dan ook nog onder
de carpus/tarsus naar distaal.
Waarom meer aan het voorbeen:
draagt meer gewricht! Het
zwaartepunt van het paard ligt
vlak achter het voorbeen wegens
het gewicht van het hoofd. Dit
betekent niet dat er geen
problemen bij de heup en de
schouder kunnen voorkomen
natuurlijk! De kans is alleen kleiner.
De rug bij het paard zal eigenlijk nooit mankproblemen veroorzaken. Enige mogelijkheid: ter hoogte
van de hals-rug overgang (schoft) wanneer de wervels artrotisch zijn. Deze zullen uitstralingspijnen
gaan veroorzaken. Dit zal dan toch wel zorgen voor voorbeenproblemen.
Anamnese, algemeen functioneren en leefomstandigheden
Spoedpatiënt: acute traumapatiënt of niet-trauma patiënt maar uiterst pijnlijk! Ook als er dus geen
groot trauma bij komt kijken, ga je een dier dat enorm veel pijn heeft ook als een spoedpatiënt
behandelen. First life than limb, wees voorzichtig met orthopedisch onderzoek. Wees extra
voorzichtig!
Propedeutica 2021-2022
Anamnese en algemene indruk
Het iatrotrope probleem
Waarmee kan een eigenaar naar jou toekomen? Denk aan manken, kreupelheid, standafwijking,
poot niet willen belasten. Het dier kan zich niet op een normale manier voortbewegen. Normaal
gesproken moet een beweging netjes symmetrisch zijn, bij alle gangpatronen.
Manken = klinisch teken/symptoom van een probleem in het bewegingsapparaat (inclusief zenuwen,
bloedvaten). Het is niet gelijk aan een aandoening of ziekte. Wanneer dit niet bij elke pas consequent
is, spreken we van een onregelmatigheid. Dan is het dier niet aan het manken, maar heeft hij een
onregelmatigheid (soms een keer, maar niet continue). Manken is echt elke stap abnormaal.
Een orthopedisch probleem kan te wijten zijn aan: beenderen, gewrichten, spieren of pezen. Probeer
direct bij je patiënt in te schatten of het een spoedgeval is. Zijn er direct foto’s nodig? Is er enorm
veel pijn bij het dier? Is er iets gebroken? Dan ga je natuurlijk anders te werk.
Lokaliseer het letsel en beschrijf dit zo correct mogelijk. Kies een zo correct mogelijk volgend
onderzoek om te gaan doen. Hierna ga je een differentiaaldiagnose opstellen en een waarschijnlijke
diagnose stellen. (Let op: het kan ook simpelweg een splinter zijn!)
Vergeet niet dat manken ook een neurologische oorzaak kan hebben. Als het probleem neurologisch
is, ga je een neurologisch onderzoek moeten starten. Bepaalde klachten kunnen zijn: ataxie (slechte
coördinatie van gangpatroon), slepen met een lidmaat. Stel de goede vragen in
de anamnese! Kleine huisdieren met neurologische problemen willen nog wel
eens gaan janken af en toe (denk aan een discus hernia die ook erg pijnlijk is).
Mechanisch manken: geen goede biomechanica van de gewrichten (geen
duidelijk orthopedisch probleem). Dit hoeft niet altijd een probleem te geven,
maar kan zeker wel. Denk aan een patellafixatie bijvoorbeeld. Het loopt net niet
lekker. Dit kan heel soms zijn, maar als het vaker is kan het wel degelijk
problemen geven, ook bij het slijten van bepaalde gewrichten. Het kan
aangeboren of verworven zijn (gebroken groeiplaat en abnormale groei van een
bot, X- of O-benen bijvoorbeeld = varus en valgus).
Signalement
De klacht zal manken zijn, maar bij GHD zal er ook sprake zijn van een prestatievermindering. Dit
kunnen vage klachten zijn die stiekem gewoon te wijten zijn aan een orthopedisch probleem.
Let goed op de leeftijd en het ras van dieren. Vraag naar vroegere trauma’s of infecties.
KAT
Veel orthopedische problemen van een kat zitten achteraan. Meestal is het de knie als boosdoener
(of anders de heup). Bij jonge katten hebben we dan vaak een luxatie, bij oudere katten een
kruisband probleem.
HOND
Bij kleine rassen zien we vaak dezelfde klachten als bij de katten. Weer meer achterbeen en
knie/heup.
, Grotere rassen hebben ook meer gewicht aan de voorhand en daarom hier ook klachten. Jonge
honden voorbeen: elleboog klachten. Jonge honden achterbeen: heupdysplasie. Volwassen dieren
voorbeen: elleboog en andere gewrichten. Volwassen dier achterbeen: ook neoplasie, kruisbanden
naast heupdysplasie.
PAARD
Bij het paard zijn er veel meer
problemen aan het voorbeen dan
aan het achterbeen. Het
merendeel ligt dan ook nog onder
de carpus/tarsus naar distaal.
Waarom meer aan het voorbeen:
draagt meer gewricht! Het
zwaartepunt van het paard ligt
vlak achter het voorbeen wegens
het gewicht van het hoofd. Dit
betekent niet dat er geen
problemen bij de heup en de
schouder kunnen voorkomen
natuurlijk! De kans is alleen kleiner.
De rug bij het paard zal eigenlijk nooit mankproblemen veroorzaken. Enige mogelijkheid: ter hoogte
van de hals-rug overgang (schoft) wanneer de wervels artrotisch zijn. Deze zullen uitstralingspijnen
gaan veroorzaken. Dit zal dan toch wel zorgen voor voorbeenproblemen.
Anamnese, algemeen functioneren en leefomstandigheden
Spoedpatiënt: acute traumapatiënt of niet-trauma patiënt maar uiterst pijnlijk! Ook als er dus geen
groot trauma bij komt kijken, ga je een dier dat enorm veel pijn heeft ook als een spoedpatiënt
behandelen. First life than limb, wees voorzichtig met orthopedisch onderzoek. Wees extra
voorzichtig!
