Prof. Walter van Andel 2020 - 2021
Inleiding tot de bedrijfskunde
Uitgebreide samenvatting van PowerPoints en de lessen, met voorbeeld examenvragen en
uitgewerkte oefeningen.
Inleiding tot de bedrijfskunde................................................................................................................1
1. DEEL 1 Een zakelijke instelling ontwikkelen....................................................................................3
1.1. Grondbeginselen van ondernemerschap.................................................................................3
1.2. De mondiale markt................................................................................................................18
1.3. Bedrijven en internationaal zakendoen.................................................................................20
1.4. Ethiek en maatschappelijk verantwoord ondernemen..........................................................32
2. DEEL 2: De zakelijke onderneming structureren...........................................................................38
2.1. Ondernemingsvormen...........................................................................................................38
2.2. Fusies, acquisities en allianties..............................................................................................44
2.3. Economies of scope en diversificatie.....................................................................................48
2.4. De KMO en ondernemerschap...............................................................................................49
3. Deel 3 Liquiditeitsmanagement: accounting en financieel beheer...............................................55
3.1. Interne vs. externe verslaggeving..........................................................................................55
3.2. Enkele boekhoudkundige principes.......................................................................................59
3.3. Enkele elementaire begrippen:..............................................................................................61
3.4. Financiële ratio’s....................................................................................................................63
3.5. Kasstroomanalyse..................................................................................................................70
3.6. Hoe een investeringsproject beoordelen?.............................................................................76
4. DEEL 4: Klanten creëren en tevreden stellen................................................................................81
4.1. Marketing definitie................................................................................................................81
4.2. Diverse stappen van het marketingproces.............................................................................81
4.3. STAP 1: Klanten doorgronden................................................................................................81
4.4. STAP 2 Ontwikkelen marketingstrategie................................................................................86
4.5. STAP 3 Een marketingmix voor superieure waarde...............................................................89
4.6. STAP 4: Winstgevende relaties opbouwen en optimale klanttevredenheid realiseren.........98
4.7. STAP 5: Waarde van klanten krijgen om winst en optimale klanttevredenheid te realiseren
......................................................................................................................................................98
5. DEEL 5: Werknemers managen en ondersteunen......................................................................100
5.1. Human Resources Management..........................................................................................100
5.2. Managementpiramide.........................................................................................................100
5.3. Managementvaardigheden..................................................................................................101
5.4. Historische perspectieven op het motiveren van werknemers............................................101
1
,Prof. Walter van Andel 2020 - 2021
5.5. Mogelijke strategieën voor het motiveren van werknemers (nu).......................................107
2
,Prof. Walter van Andel 2020 - 2021
1. DEEL 1 Een zakelijke instelling ontwikkelen
Algemeen: 3 aspecten doorheen alle hoofdstukken:
K – Kost → financiële kant van het zakendoen; wat “kost” het aan een onderneming
om een product/dienst te produceren, vermarkten, …
P – Prijs → o.a. marketing; welke prijs kan je als onderneming zetten? Maar ook:
welke minimumprijs moet je minstens hanteren om je kosten te dekken?
W – Waarde → welke waarde hechten klanten aan je product/dienst?
DOEL: K < P < W
1.1. Grondbeginselen van ondernemerschap
De context van zakendoen
Organisaties als open systeem
Organisaties zijn “open systemen”:
Organisatie staat niet op zichzelf (gesloten), maar is onderdeel van een omgeving
(interactie, uitwisselingen). Organisatie zit altijd in een netwerk, ecosysteem, waarbij
hij onderdeel is van een groot systeem, waarin hij tot bepaalde resultaten bekomt.
Systeem: groep componenten die interactie hebben met elkaar en afhankelijk zijn
van elkaar om een gedeeld doel te bereiken.
Hoe werkt dit?
Een organisatie heeft bepaalde middelen nodig om tot een resultaat te komen = input van
middelen. Typische middelen zijn kapitaal, mensen, hulpbronnen maar ook
ondernemingsactiviteit en kennis om dit alles te bundelen. Kapitaal hierbij zijn alle
hulpmiddelen die het bedrijf nodig heeft om te komen tot een resultaat: geld, machines,
computers, gereedschap gebouwen = kapitaal! Hulpbronnen: water, erts, grondstoffen…
Deze middelen worden samengevoegd tot een bepaald product of dienst die naar de markt
toegaat. Hierbij kan je verschillende soorten bedrijven onderscheiden: industriële, handels-
en dienstenondernemingen.
Dienstenonderneming nemen deel van transformatieproces over van andere bedrijven.
Een andere onderverdeling van type bedrijven die ook vaak gebruikt wordt:
3
, Prof. Walter van Andel 2020 - 2021
Producenten (industriële onderneming)
o Vb. fabricage van lucht- en gascompressoren bij Atlas Copco
o Kapitaalintensief
o Nood aan kapitaal/voldoende capaciteit om schaalvoordelen te kunnen
bekomen = toetredingsdrempel (hoog kapitaal nodig!)
Dienstverleners
o Staan in dienst van andere producten of van de consument
o Vb. transportbedrijven in dienst van een producent/industriële onderneming,
verzekeraars, groot- en detailhandel, …
o Gaat vaak om gespecialiseerde kennis (marketing, accounting, etc.)
o Arbeidsintensief
o Handel wordt in deze tweedeling dan een dienstverlener.
Opmerking: ook industriële ondernemingen (producenten) beginnen steeds meer diensten
aan te bieden
“Simpelste” manier: dienst na verkoop
Tegenwoordig: Servitizatie (servitization) = product wordt uitgedacht in functie van
het oplossen van een probleem voor de klant (diensten aanbieden naar aanleiding
van probleem van de klant oplossen)
o Dienstverlening wordt een steeds groter component van producenten/
maakbedrijven
Vb. IBM = producent computers e.a., maar eveneens diensten zoals systeemontwerp,
consultancy, …
Doel van organisaties: Een bedrijf, organisatie of onderneming wil…
Winst creëren? = Bedrijf of onderneming
Non-profit? = Organisatie, vb. scouts & gidsen
o Hebben géén winstuitkering
o Dienen wel op financieel efficiënte wijze te opereren! Break-even mét ruimte
voor investeringen
Doel voor elke organisatie/bedrijf = waarde creatie voor klanten/consumenten/doelgroep
Wat is klantenwaarde?
Het KPW schema → rode draad doorheen de cursus! 0 K P W
Kosten < Prijs < Waarde
Je begint met kosten, die groter zijn dan 0 want je maakt kosten om te starten! De prijs moet
groter zijn dan de kosten die je hebt, anders maak je een verlies. Als de waarde die klanten
zien van het product moet hoger zijn dan de prijs die je ervoor vraagt, anders zal men je
product niet kopen.
Superieure klantenwaarde
Waarde = De prijs die de klanten willen betalen
4
Inleiding tot de bedrijfskunde
Uitgebreide samenvatting van PowerPoints en de lessen, met voorbeeld examenvragen en
uitgewerkte oefeningen.
Inleiding tot de bedrijfskunde................................................................................................................1
1. DEEL 1 Een zakelijke instelling ontwikkelen....................................................................................3
1.1. Grondbeginselen van ondernemerschap.................................................................................3
1.2. De mondiale markt................................................................................................................18
1.3. Bedrijven en internationaal zakendoen.................................................................................20
1.4. Ethiek en maatschappelijk verantwoord ondernemen..........................................................32
2. DEEL 2: De zakelijke onderneming structureren...........................................................................38
2.1. Ondernemingsvormen...........................................................................................................38
2.2. Fusies, acquisities en allianties..............................................................................................44
2.3. Economies of scope en diversificatie.....................................................................................48
2.4. De KMO en ondernemerschap...............................................................................................49
3. Deel 3 Liquiditeitsmanagement: accounting en financieel beheer...............................................55
3.1. Interne vs. externe verslaggeving..........................................................................................55
3.2. Enkele boekhoudkundige principes.......................................................................................59
3.3. Enkele elementaire begrippen:..............................................................................................61
3.4. Financiële ratio’s....................................................................................................................63
3.5. Kasstroomanalyse..................................................................................................................70
3.6. Hoe een investeringsproject beoordelen?.............................................................................76
4. DEEL 4: Klanten creëren en tevreden stellen................................................................................81
4.1. Marketing definitie................................................................................................................81
4.2. Diverse stappen van het marketingproces.............................................................................81
4.3. STAP 1: Klanten doorgronden................................................................................................81
4.4. STAP 2 Ontwikkelen marketingstrategie................................................................................86
4.5. STAP 3 Een marketingmix voor superieure waarde...............................................................89
4.6. STAP 4: Winstgevende relaties opbouwen en optimale klanttevredenheid realiseren.........98
4.7. STAP 5: Waarde van klanten krijgen om winst en optimale klanttevredenheid te realiseren
......................................................................................................................................................98
5. DEEL 5: Werknemers managen en ondersteunen......................................................................100
5.1. Human Resources Management..........................................................................................100
5.2. Managementpiramide.........................................................................................................100
5.3. Managementvaardigheden..................................................................................................101
5.4. Historische perspectieven op het motiveren van werknemers............................................101
1
,Prof. Walter van Andel 2020 - 2021
5.5. Mogelijke strategieën voor het motiveren van werknemers (nu).......................................107
2
,Prof. Walter van Andel 2020 - 2021
1. DEEL 1 Een zakelijke instelling ontwikkelen
Algemeen: 3 aspecten doorheen alle hoofdstukken:
K – Kost → financiële kant van het zakendoen; wat “kost” het aan een onderneming
om een product/dienst te produceren, vermarkten, …
P – Prijs → o.a. marketing; welke prijs kan je als onderneming zetten? Maar ook:
welke minimumprijs moet je minstens hanteren om je kosten te dekken?
W – Waarde → welke waarde hechten klanten aan je product/dienst?
DOEL: K < P < W
1.1. Grondbeginselen van ondernemerschap
De context van zakendoen
Organisaties als open systeem
Organisaties zijn “open systemen”:
Organisatie staat niet op zichzelf (gesloten), maar is onderdeel van een omgeving
(interactie, uitwisselingen). Organisatie zit altijd in een netwerk, ecosysteem, waarbij
hij onderdeel is van een groot systeem, waarin hij tot bepaalde resultaten bekomt.
Systeem: groep componenten die interactie hebben met elkaar en afhankelijk zijn
van elkaar om een gedeeld doel te bereiken.
Hoe werkt dit?
Een organisatie heeft bepaalde middelen nodig om tot een resultaat te komen = input van
middelen. Typische middelen zijn kapitaal, mensen, hulpbronnen maar ook
ondernemingsactiviteit en kennis om dit alles te bundelen. Kapitaal hierbij zijn alle
hulpmiddelen die het bedrijf nodig heeft om te komen tot een resultaat: geld, machines,
computers, gereedschap gebouwen = kapitaal! Hulpbronnen: water, erts, grondstoffen…
Deze middelen worden samengevoegd tot een bepaald product of dienst die naar de markt
toegaat. Hierbij kan je verschillende soorten bedrijven onderscheiden: industriële, handels-
en dienstenondernemingen.
Dienstenonderneming nemen deel van transformatieproces over van andere bedrijven.
Een andere onderverdeling van type bedrijven die ook vaak gebruikt wordt:
3
, Prof. Walter van Andel 2020 - 2021
Producenten (industriële onderneming)
o Vb. fabricage van lucht- en gascompressoren bij Atlas Copco
o Kapitaalintensief
o Nood aan kapitaal/voldoende capaciteit om schaalvoordelen te kunnen
bekomen = toetredingsdrempel (hoog kapitaal nodig!)
Dienstverleners
o Staan in dienst van andere producten of van de consument
o Vb. transportbedrijven in dienst van een producent/industriële onderneming,
verzekeraars, groot- en detailhandel, …
o Gaat vaak om gespecialiseerde kennis (marketing, accounting, etc.)
o Arbeidsintensief
o Handel wordt in deze tweedeling dan een dienstverlener.
Opmerking: ook industriële ondernemingen (producenten) beginnen steeds meer diensten
aan te bieden
“Simpelste” manier: dienst na verkoop
Tegenwoordig: Servitizatie (servitization) = product wordt uitgedacht in functie van
het oplossen van een probleem voor de klant (diensten aanbieden naar aanleiding
van probleem van de klant oplossen)
o Dienstverlening wordt een steeds groter component van producenten/
maakbedrijven
Vb. IBM = producent computers e.a., maar eveneens diensten zoals systeemontwerp,
consultancy, …
Doel van organisaties: Een bedrijf, organisatie of onderneming wil…
Winst creëren? = Bedrijf of onderneming
Non-profit? = Organisatie, vb. scouts & gidsen
o Hebben géén winstuitkering
o Dienen wel op financieel efficiënte wijze te opereren! Break-even mét ruimte
voor investeringen
Doel voor elke organisatie/bedrijf = waarde creatie voor klanten/consumenten/doelgroep
Wat is klantenwaarde?
Het KPW schema → rode draad doorheen de cursus! 0 K P W
Kosten < Prijs < Waarde
Je begint met kosten, die groter zijn dan 0 want je maakt kosten om te starten! De prijs moet
groter zijn dan de kosten die je hebt, anders maak je een verlies. Als de waarde die klanten
zien van het product moet hoger zijn dan de prijs die je ervoor vraagt, anders zal men je
product niet kopen.
Superieure klantenwaarde
Waarde = De prijs die de klanten willen betalen
4
