Samenvatting economisch beleid
Thema 1: Rol van de overheid in de economie: doelstellingen en
instrumenten van het economisch beleid
1. De rol van de overheid in de economie
Omvang van de overheidssector (via 2 indicatoren)
1. G0 (= G/bbp) in % van het BBP (som van C+G+I+E-Z(import))
2. % van de werkende die bij de overheid werken (het is niet aantal ambtenaren)
EXAMENVRAAG: door welke indicatoren kan de omvang van de economie integreren?
Staatseconomie is waar je maar 1 speler hebt G → enige speler in economie, in praktijk bijna nooit
voor (noord korea; china; cuba; rusland)
Perfecte markteconomie; enkel de markt zonder overheid, enkel bedrijfven en consumenten (VS)
Welk van de 2 is het belangrijkste? Gemengde economie; westen rol overheid vrij sterk (helft
economie) → hoe kan je dat aantonen?
2. Wat is overheidsbeleid?
Wat?
Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en bepaalde
tijdskeuzen (Hoogerwerf (1989))
VB. arbeidsmarkthervormingen, energiebeleid, …
Economische politiek is het geheel van maatregelen die door een beleidsvoerder (…) wordt genomen
teneinde bepaalde doelstellingen op het domein van allocatie, ordening, stabilisatie en verdeling te
realiseren
Efficiëntie vs effectiviteit vs doelbereiking
SYNONIEMEN:
Doelmatigheid (= de goedkoopste manier om doel te bereiken) vs Doeltreffendheid (= mate waarin
het BELEID bijdraagt tot de realis vs mateatie van de doelstelling) waarin het doel wordt bereikt
Examenvraag: wat is het verschil tussen efficiëntie en doelmatigheid? GEEN
1
,Evolutie aandeel ambtenaren in totale
werkgelegenheid
Effectiviteit? Verschil
tussen B en C
Doelbereikt? NEEN, wel
opgeschoven in
doelstelling
Efficiëntie? Weet ik niet,
staat niet in de opgave
(geldnotie)
STEL B=C
Effectiviteit? NEEN, je
hebt vanalles gedaan,
maar je hebt niets
verschil
Doelbereikt? NEEN, je
hebt het niet gehaald in D
Efficiëntie? Staat niets in de opgave, dus weet ik niet
WEBCAST:
Groene lijn: wat de overheid
wenst te realiseren
rode lijn: normale evolutie,
wanneer de overheid geen
beleid zou uitvoeren
blauwe lijn: evolutie gegeven
de overheids optreden realiteit
Heeft de overheid de
doelstelling gewerkt?
Geen doelbereiking
effectiviteit beleid; ja (gele
stukje)
efficiëntie; geen gegevens beschikbaar
EXAMENVRAAG: verklaar ovb zelfgekozen vb verschil uitgelegd tussen effeciviteit en doelbereikheid
van overheidsbeleid
2
,Verantwoordelijkheid economisch beleid:
- Overheid (centrale (in de cursus), regionale en lokale overheden, maar ook supranationale
overheid) d.w.z. politieke overheden + administraties + centrale bank (= monetaire overheid)
- kiezers
- Parlement
- Belangengroepen (vakbonden, milieugroeperingen, …)
- Buitenlandse instellingen
3. Doelstellingen van economisch beleid
Concrete economische overheidsdoelstellingen:
STABILISATIE
- Selectieve economische groei
- Optimale benutting van productiefactoren (= volledige tewerkstelling)
- Lage inflatie
- Evenwicht betalingsbalans
HERVERDELEN
- Rechtvaardige verdeling van de inkomens en vermogens
ALLOCATIE
- Bevredigende samenstelling van het nationaal product
HOE METEN?
(*) Er is steeds meer kritiek op het ‘groeipercentage bbp (in constante prijzen)’ als kengetal voor
‘selectieve economische groei’: 1 KRITIEK GEVEN IS VOLDOENDE VOOR EXAMEN
- houdt geen rekening met het zwartwerk
alternatief:
3
, (**) De Gini-index geeft de mate van
inkomensongelijkheid weer en kan een waarde
aannemen tussen 0 (iedereen hetzelfde inkomen
= volledig gelijke verdeling; wilt de overheid naar
streven) en 100 (één persoon heeft alles =
volledig ongelijke verdeling).
VANAF WANNEER DOEL GEREALISEERD?
Conflicten in overheidsdoelstellingen = trade-offs
in overheidsdoelen; als het ene vooruit gaat gaat
het andere achteruit
- Tussen inflatiegraad en werkloosheidsgraad bestaat een negatief verband (Phillips-curve) (zie
verder)
- Tussen evenwicht op de betalingsbalans en groei
d.w.z. hoge bestedingen leiden tot een toename van de invoer en dus tot een verslechtering
van de lopende rekening van de betalingsbalans (zie verder)
- Tussen groei en milieu; vatbaar voor discussie (vb betere economische groei, slechter voor
milieu of net goede economie, milieuvriendelijkere omgeving maken)
- Tussen tewerkstelling en huiseigenaarschap (Oswald hypothese) Landen met hoog
percentage huiseigenaars hebben ook een hoge
werkloosheidsgraad. Moment dat je weinig
huiseigenaars hebt en dus meer huurders hebt, zal
je sneller van job wisselen. Stel je moet verhuizen,
wil je liever werkloos zijn. Arbeidsmarkt wordt
minder mobiel
LEG KORT UIT: OSWALD HYPOTHESE EXAMEN
- Tussen groei en rechtvaardige inkomensverdeling
(Kuznets-curve) zie rechts
4
Thema 1: Rol van de overheid in de economie: doelstellingen en
instrumenten van het economisch beleid
1. De rol van de overheid in de economie
Omvang van de overheidssector (via 2 indicatoren)
1. G0 (= G/bbp) in % van het BBP (som van C+G+I+E-Z(import))
2. % van de werkende die bij de overheid werken (het is niet aantal ambtenaren)
EXAMENVRAAG: door welke indicatoren kan de omvang van de economie integreren?
Staatseconomie is waar je maar 1 speler hebt G → enige speler in economie, in praktijk bijna nooit
voor (noord korea; china; cuba; rusland)
Perfecte markteconomie; enkel de markt zonder overheid, enkel bedrijfven en consumenten (VS)
Welk van de 2 is het belangrijkste? Gemengde economie; westen rol overheid vrij sterk (helft
economie) → hoe kan je dat aantonen?
2. Wat is overheidsbeleid?
Wat?
Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en bepaalde
tijdskeuzen (Hoogerwerf (1989))
VB. arbeidsmarkthervormingen, energiebeleid, …
Economische politiek is het geheel van maatregelen die door een beleidsvoerder (…) wordt genomen
teneinde bepaalde doelstellingen op het domein van allocatie, ordening, stabilisatie en verdeling te
realiseren
Efficiëntie vs effectiviteit vs doelbereiking
SYNONIEMEN:
Doelmatigheid (= de goedkoopste manier om doel te bereiken) vs Doeltreffendheid (= mate waarin
het BELEID bijdraagt tot de realis vs mateatie van de doelstelling) waarin het doel wordt bereikt
Examenvraag: wat is het verschil tussen efficiëntie en doelmatigheid? GEEN
1
,Evolutie aandeel ambtenaren in totale
werkgelegenheid
Effectiviteit? Verschil
tussen B en C
Doelbereikt? NEEN, wel
opgeschoven in
doelstelling
Efficiëntie? Weet ik niet,
staat niet in de opgave
(geldnotie)
STEL B=C
Effectiviteit? NEEN, je
hebt vanalles gedaan,
maar je hebt niets
verschil
Doelbereikt? NEEN, je
hebt het niet gehaald in D
Efficiëntie? Staat niets in de opgave, dus weet ik niet
WEBCAST:
Groene lijn: wat de overheid
wenst te realiseren
rode lijn: normale evolutie,
wanneer de overheid geen
beleid zou uitvoeren
blauwe lijn: evolutie gegeven
de overheids optreden realiteit
Heeft de overheid de
doelstelling gewerkt?
Geen doelbereiking
effectiviteit beleid; ja (gele
stukje)
efficiëntie; geen gegevens beschikbaar
EXAMENVRAAG: verklaar ovb zelfgekozen vb verschil uitgelegd tussen effeciviteit en doelbereikheid
van overheidsbeleid
2
,Verantwoordelijkheid economisch beleid:
- Overheid (centrale (in de cursus), regionale en lokale overheden, maar ook supranationale
overheid) d.w.z. politieke overheden + administraties + centrale bank (= monetaire overheid)
- kiezers
- Parlement
- Belangengroepen (vakbonden, milieugroeperingen, …)
- Buitenlandse instellingen
3. Doelstellingen van economisch beleid
Concrete economische overheidsdoelstellingen:
STABILISATIE
- Selectieve economische groei
- Optimale benutting van productiefactoren (= volledige tewerkstelling)
- Lage inflatie
- Evenwicht betalingsbalans
HERVERDELEN
- Rechtvaardige verdeling van de inkomens en vermogens
ALLOCATIE
- Bevredigende samenstelling van het nationaal product
HOE METEN?
(*) Er is steeds meer kritiek op het ‘groeipercentage bbp (in constante prijzen)’ als kengetal voor
‘selectieve economische groei’: 1 KRITIEK GEVEN IS VOLDOENDE VOOR EXAMEN
- houdt geen rekening met het zwartwerk
alternatief:
3
, (**) De Gini-index geeft de mate van
inkomensongelijkheid weer en kan een waarde
aannemen tussen 0 (iedereen hetzelfde inkomen
= volledig gelijke verdeling; wilt de overheid naar
streven) en 100 (één persoon heeft alles =
volledig ongelijke verdeling).
VANAF WANNEER DOEL GEREALISEERD?
Conflicten in overheidsdoelstellingen = trade-offs
in overheidsdoelen; als het ene vooruit gaat gaat
het andere achteruit
- Tussen inflatiegraad en werkloosheidsgraad bestaat een negatief verband (Phillips-curve) (zie
verder)
- Tussen evenwicht op de betalingsbalans en groei
d.w.z. hoge bestedingen leiden tot een toename van de invoer en dus tot een verslechtering
van de lopende rekening van de betalingsbalans (zie verder)
- Tussen groei en milieu; vatbaar voor discussie (vb betere economische groei, slechter voor
milieu of net goede economie, milieuvriendelijkere omgeving maken)
- Tussen tewerkstelling en huiseigenaarschap (Oswald hypothese) Landen met hoog
percentage huiseigenaars hebben ook een hoge
werkloosheidsgraad. Moment dat je weinig
huiseigenaars hebt en dus meer huurders hebt, zal
je sneller van job wisselen. Stel je moet verhuizen,
wil je liever werkloos zijn. Arbeidsmarkt wordt
minder mobiel
LEG KORT UIT: OSWALD HYPOTHESE EXAMEN
- Tussen groei en rechtvaardige inkomensverdeling
(Kuznets-curve) zie rechts
4
