samenvatting biomoleculen 2, hoofdstuk 1 tot en met 10

Biomoleculen II

1 Vitaminen
1.1 Inleiding
Vitaminen

 Organische verbindingen die niet door het organisme zelf kunnen opgebouwd worden, maar
die noodzakelijk zijn voor het normaal functioneren van de stofwisselingsreacties.
Ze vervullen een katalytische functie & zijn vaak (delen van) co-enzymen.

Vitaminen worden opgedeeld volgens hun vetoplosbaarheid

 Wateroplosbare vitaminen: B & C
 Vetoplosbare vitaminen: A, D, E & K

Hypovitaminosen

 De afwezigheid of het tekort aan vitaminen veroorzaakt specifieke storingen in de
stofwisseling.

Hypervitaminosen

 Het te veel aan vitaminen veroorzaakt specifieke storingen in de stofwisseling. Dit komt voor
bij vetoplosbare vitaminen.

1.2 Wateroplosbare vitaminen
Vitaminen Functies/eigenschappen
Vitamine B1/thiamine Antiberi-berivitamine
Suikerstofwisseling
Tekort:
 Zenuwontstekingen
 Spierverlammingen
Bronnen:
 Ruwe graangewassen
 Zetmeel
Co-enzym: thiamine-pyrofosfaat (TPP)
Vitamine B2/riboflavine Suiker-, vet-, eiwitmetabolisme
Tekort: ontstekingen aan de mondhoeken &
schilferende huidaandoeningen
Bronnen:
 Groene bladgroenten
 Bonen
 Gisextracten
 Melk & brood
Co-enzymen:
 Flavine-mono-nucleotide (FMN)
 Flavine-adenine-dinucleotide (FAD)




1

,Vitamine B3/niacine Nicotinezuur/nicotinamide
Metabolische processen
Tekort: weefselbeschadiging  pellagra
Bronnen:
 Ruwe graangewassen
 Peulvruchten
 Gist
 Vlees
 Endogeen uit tryptofaan
Co-enzym: nicotinamide-adenine-dinucleotide
(fosfaat) (NAD(P)+)
Vitamine B5/pentotheenzuur Stofwisselingsprocessen
Tekort: algemene slechte gezondheid (komt niet
vaak voor)
Bronnen: voeding in het algemeen
Co-enzym: co-enzym A (CoASH)
Viatmine B6/peridoxine Eiwitmetabolisme
Tekort: rode, schilferige huidveranderingen rond
neus & mond
Bronnen:
 Ruwe graangewassen
 Vlees
 Bruin brood
 Sommige groenten
Co-enzym: pyridoxalfosfaat (PLP)
Vitamine B7/biotine, vitamine H Bronnen: darmbacteriën
Fungeert als co-enzym op plaatsen waar CO2 wordt
overgedragen


Vitamine B10/foliumzuur Vorming rode bloedcellen
Tekort: verschillende vormen van anemie
Bronnen:
 Groene bladgroenten
 Peulvruchten
 Noten
 Tarwe
Co-enzym: tetrahydrofolinezuur (FH4)
Vitamine B12/cobalamine Vorming rode bloedcellen
Aanmaak nucleïnezuren
Stofwisseling van AZ
Tekort: stoornissen i/d rijping van rode
bloedlichaampjes
Bronnen:
 Vlees
 Vis
 Zuivelproducten
 Darmbacteriën
Co-enzym: Cyanocobalamine/hydroxocobalamine




2

,Vitamine C/ascorbinezuur Reducerende eigenschappen
Vorming collageen
Stofwisseling van AZ
Vorming rode bloedlichaampjes
Opname van ijzer door darmwanden
Vorming adrenalinehormoon
Tekort: scheurbuik
Bronnen:
 Citrusvruchten
 Aardappelen
 Bladgroenten
 Tomaten
Enige wateroplosbare vitamine zonder co-enzym


1.3 Vetoplosbare vitaminen
Vitamine A Celopbouw
Tekort: verstoort groei & ontwikkeling
Bronnen:
 Spinazie
 Wortelen
 Melk & dierlijke afzettingen
B-caroteen in het lichaam  vitamine A
Vitamine D Calcium- & fosfaattransport bij opbouw van
tanden & beenderen
Tekort: rachitis (afwijkingen aan het skelet)
Bronnen:
 Eieren
 Boter
 Kaas
 Lever
 Vette vis
Steroïden in het lichaam  vitamine D door in
werking van UV-licht op de huid
Vitamine E/tocoferol Natuurlijk anti-oxidens
Oxidatie van meervoudig onverzadigde vetzuren
tegengaan
Tekort: spieraandoening
Bronnen: plantaardige oliën
Vitamine K Bloedstollingsproces (coagulerende werking)
Vorming protrombine
Tekort: bloedstollingsproblemen (komt weinig
voor)
Bronnen:
 Groenbladerige planten
 Darmflora




3

, 2 Metabolisme
2.1 Inleiding
Het nabootsen van een bepaalde reactie van een levende cel in een proefbuis

 Condities kiezen waarbij alleen de gewenste reactie doorgaat
 Alternatieve reacties vermijden
Dit gebeurt door:
o Remmers van andere mogelijke reactie toe te voegen
o Externe voorwaarden (temperatuur, pH, concentratie) aan te passen

De reacties in het lichaam verlopen veel efficiënter dan wanneer men die nabootst. In het lichaam
gaan de reacties door bij milde omstandigheden: neutrale pH, lage druk… Alle reacties in het lichaam
vinden op een geordende manier plaats, zonder elkaar te storen.

Metabolisme

 Het geheel van chemische reacties in een levend organisme, dat als doel heeft om het
organisme gezond te houden. Het individu kan zich normaal ontwikkelen, voortplanten &
een normaal leven leiden.

Onderverdeling metabolisme

Katabolisme Anabolisme
Afbraak van macromoleculen tot bouwstenen Vorming van macromoleculen door de
waaruit ze zijn opgebouwd aaneenschakeling van bouwstenen
Energie komt vrij Energie nodig


Waarom vind het geheel van chemische reacties in een levend organisme harmonieus plaats?

 Bijna alle chemische reacties van het metabolisme worden gekatalyseerd door specifieke
enzymen.

2 centrale gegevens van het metabolisme

 Het genereren van voldoende nuttige energie om alle levensfuncties naar behoren te kunnen
uitvoeren
 Het verzamelen van alle nuttige bouwstenen, met de bedoeling:
o Om versleten moleculen te vervangen door nieuwe
o Om netto nieuwe moleculen bij te maken voor groei

2.2 Metabole paden
Metabole paden

 Wegen die gezien worden als een aaneenschakeling van chemische reacties die van een
beginpunt vertrekken & op een concreet eindpunt aankomen.
De afzonderlijke reacties houden verband met elkaar, alle reacties samen vormen een logisch
geheel.

Schematisch:

De verschillende reacties hebben een vastliggende structuur, ze zijn niet willekeurig.



4