Samenvatting literatuur en cultuur 1: overzicht behandelde schrijvers

Nederlands – literatuur en cultuur
1
chronologisch overzicht v/d Nederlandse literatuur (1800 –
2014)


1.romantiek en realisme ( 1800 - 1880)
Verlichting Optimistisch geloof in de vooruitgang en in de
mogelijkheden van de menselijke geest
 cogito ergo sum , Descartes
 1700 – 1800
 opkomst exacte wetenschappen

Franse Revolutie Conflict tussen oude en nieuwe opvattingen bereikt
hoogtepunt
 liberté, égalité et fraternité, maar geweld
gevolg :
 optimistisch vertrouwen in de almacht van het
verstand gaat eind 18de eeuw verloren

Romantiek Vlucht uit het rationele / bekrompen burgerleven in :
 de ongecultiveerde, wilde
natuur Vrijheid
 het mysterieuze en gruwelijke
 het exotische van verre
landen
 de grootsheid van het nationale verleden

 subjectieve ervaring als uitgangspunt :
 introspectie of zelfreflectie :
activiteit waarbij de eigen gedachten, gevoelens en
herinneringen tot onderwerp van overdenking
gemaakt worden
 intuïtie Staan centraal
 emotie
 spontaniteit
 verbeelding

 fascinatie voor het volkse, legendarische en het
primitieve

Realisme Stroming die poogt de werkelijkheid zo authentiek
mogelijk weer te geven

,  reactie op de romantiek
 Gestimuleerd door 7 vernieuwingen in de snel
veranderende wereld

 twee zwaargewichten : multatuli en Gezelle



1. Willem Bilderdijk (1756 – 1831)


Willem Bilderdijk :
 Dichter, historicus en advocaat
 Ongelukkige levenswandel :
o Ongeluk op 6 jaar
o Verbannen door Fransen
(1795)
o Problematische relaties
o 4 kinderen sterven /
miskramen

 melancholie en doodsverlangen
o gemoedstoestand die neigt
naar depressie
o kenmerkt door een verdrietige
kijk op het verleden of een
onvervuld verlangen

 twee katrienen
o Catharina Rebecca Woesthoven
o Katharina Wilhelm Schweickhardt

 Geestelijke vader van het réveil
o Internationale opleving van het christelijke denken en
handelen in het 19de Eeuwse Europa

 Als dichter op de breuklijn van Hoor nu, hoe gy in den gloed
classicisme en de romantiek ’t kussend mondtjen zetten moet
o Classicisme : om het zoetste zoet te koopen
 Terugkeer naar de niet te dicht, en ook niet open
laat één plaatsjen (zoo is’t wel!)
klassieke Griekse en
voor ons beider tongenspel
Romeinse voorbeelden
dat mijn zachte tandenbeetjens
door die basemige reetjens
 ‘poëzie = uitstorting van
booren mogen zonder pijn
gevoel’ en uw tongetjen het mijn
zacht ontmoeten, lieflijk
 zijn werken zijn onder meer : klemmen,
bevend in uw mondtjen
zwemmen
tot het spartlend van vermaak
aan mijn tong geschakeld raak

Fragment uit bloemtjens, 1785

, o de ziekten der geleerden (1807)
o de kunst der poëzy (1809)
o de geestenwareld (1811)




2. Hendrik Tollens (1780 – 1856)

Hendrik Tollens :
 Zoon van Rotterdamse verfhandelaar
van Gentse afkomst
 Autodidact
o Zelf aangeleerd
 Liefde voor natuur/poëzie
 Gerbranda Catharina Rivier

 Tal van vertalingen, sentimentele en
erotische herderszangen,
heldendichten en classicistische
drama’s

 Tegen de verfransing
o Het proces van taal- en cultuurassimilatie,
waarbij oorspronkelijk niet-Franstaligen of
gebieden overgaan op het Frans

 Door zijn huiselijke versjes werd hij de populairste dichter van
zijn tijd
o prees de zegeningen van het huiselijke leven
o riep op tot trouw aan God en het vaderland

 Nationale dichter bij uitnemendheid
o Zijn Wien Neerlands bloed werd zelfs tot het Nederlandse
volkslied uitgeroepen

 Bekende werken :
o Volkslied Wien Neerlands bloed (1817)