ADVIESRAPPORT
‘Gebruik van beeldzorg in de thuiszorg’
Naam:
Studentnummer:
Opleiding: HBO-Verpleegkunde
Instituut: Fontys Hogescholen Mens en Gezondheid
Docent:
Opdrachtgevers:
Projectleider:
Examinator:
Inleverdatum: 22-12-2023
1
,Voorwoord
Voor u ligt het adviesrapport dat tot stand is gekomen in de onderzoeksperiode van maart 2023 tot
en met december 2023. Dit adviesrapport is geschreven onder begeleiding en in opdracht van de
zorgorganisatie X en Fontys Hogeschool Mens & Gezondheid te Eindhoven. Dit rapport dient als
afstudeerproject voor de opleiding HBO-Verpleegkunde. Het onderzoek heeft plaatsgevonden binnen
gemeente en wijkteam X. Tijdens deze periode is er onderzoek gedaan om de volgende hoofdvraag
te beantwoorden:
“Hoe verandert de zorgrelatie tussen kwetsbare ouderen in de thuissituatie en zorgmedewerkers van
de zorgorganisatie X, wijkteam X, door de inzet van beeldzorg?”
Om deze vraag te kunnen beantwoorden heeft er een kwalitatief onderzoek plaatsgevonden, waarbij
er specifiek is gekozen voor de vorm van een casestudie. Door verschillende
dataverzamelingstechnieken toe te passen als het afnemen van interviews en het doen van
observaties, zijn de verschillende perspectieven van de respondenten naar voren gekomen en
verwerkt in een narratief, welke een vereiste is bij het project ‘Lerend Innoveren met Verhalen over
Technologie’, waar dit onderzoek deel van uitmaakt.
Op deze plaats wil de onderzoeker graag iedereen bedanken die tijdens het schrijven van het
onderzoeksplan, de onderzoeksperiode en het schrijven van het adviesrapport mij heeft bijgestaan
en ondersteund. In het bijzonder wil ik de projectbegleider bedanken voor de uitstekende en
waardevolle begeleiding, het vertrouwen en de ondersteuning tijdens het gehele proces. Daarnaast
worden in het bijzonder alle deelnemende respondenten bedankt voor het deelnemen en realiseren
van dit onderzoek.
Bedankt voor uw interesse in dit adviesrapport. Ik wens u veel leesplezier toe.
Student X
X, december 2023
Samenvatting
Aanleiding
Met de toenemende vergrijzing en het personeelstekort binnen de zorgsector, staat deze voor
verschillende uitdagingen. Zorgtechnologieën als beeldzorg kunnen worden ingezet om de zorg
2
,toekomstbestendig te maken. Beeldzorg is een steeds vaker voorkomend begrip binnen de
zorgorganisatie X. Ondanks de voordelen die beeldzorg met zich meebrengt, vrezen
zorgmedewerkers van wijkteam X dat de persoonsgerichte zorgrelatie hierdoor ten koste gaat. Dit
leidt tot de volgende hoofdvraag: "Hoe verandert de zorgrelatie tussen kwetsbare ouderen en
zorgmedewerkers door de inzet van beeldzorg?"
De relevantie van het onderzoek ligt bij de werkdruk op de wijkverpleging. Het heeft als doel om
inzicht te verkrijgen in de ervaringen van zorgmedewerkers en -vragers die gebruik maken van
beeldzorg. Het uiteindelijke doel is de zelfredzaamheid vergroten, eigen regie te stimuleren en een
efficiëntere inzet van beeldzorg te stimuleren, met behoud van persoonsgerichte zorgrelaties.
Methode
Het onderzoek betreft een kwalitatieve casestudie, waarbij data is verzameld aan de hand van
observaties en semigestructureerde interviews. Observaties en bevragingen hebben plaatsgevonden
bij beeldzorgmedewerkers (3), en de semigestructureerde interviews hebben plaatsgevonden bij
zorgvragers (3) en -medewerkers (3). Deze data werd vervolgens geanalyseerd via een thematische
analyse van Braun en Clarke (2006).
Resultaten
Beeldzorg blijkt positieve effecten te hebben op de persoonsgerichtheid binnen een zorgrelatie, de
eigen regie en realiseert zorgverlichting. Zorgvragers ervaren betrokkenheid en verminderde
eenzaamheid. Persoonsgerichtheid wordt toegepast door gebruik van het ECD, waardoor er een
band ontstaat tussen beeldzorgmedewerkers en zorgvragers. Beeldzorg draagt bij aan
zelfvertrouwen, ontlast mantelzorgers bij zorgen omtrent medicatiegebruik.
Discussie
De sterke punten van het onderzoek omvatten het gebruik van informed consent, membercheck en
triangulatie. Zwakke punten omvatten niet-willekeurige werving en beperkte ervaring met
interviewen, waardoor doorvragen werd beperkt.
Conclusie
De zorgrelatie verandert in een zorgrelatie op afstand, waarbij persoonsgerichtheid wordt behouden,
volgens de principes van McCormack en McCance (2010). De zorgvrager wordt gemonitord op
afstand, met behulp van de samenwerking tussen het wijkteam en het beeldzorgteam. Deze
samenwerking draagt bij aan een innovatieve zorgpraktijk.
Advies
Aanbevelingen die worden gedaan aan het wijkteam, zijn gericht op motivatie van zorgmedewerkers
en zorgvragers, en selectie van geschikte zorgvragers voor beeldzorg. Kijkend vanuit de
Noramlisation Process Theory, de Schijf van Vijf en het Unified Theory of Acceptance and Use of
Technology-model, worden vier definitieve adviezen uitgebracht aan de zorgpraktijk. Deze bestaan
uit het organiseren van bijeenkomsten om zorgmedewerkers te motiveren, het bespreekbaar maken
van beeldzorg tijdens het ‘Samenzorggesprek’, het motiveren van zorgvragers en het uitvoeren van
vervolgonderzoek op grotere schaal.
Inhoud
Voorwoord.............................................................................................................................................2
Samenvatting..........................................................................................................................................2
3
, Aanleiding...........................................................................................................................................2
Methode.............................................................................................................................................3
Resultaten..........................................................................................................................................3
Discussie.............................................................................................................................................3
Conclusie............................................................................................................................................3
Advies.................................................................................................................................................3
1. Resultaten...........................................................................................................................................4
1.1 Respondenten en onderzoeksprocedure......................................................................................4
1.2 Persoonsgerichtheid.....................................................................................................................5
1.3 Eigen regie....................................................................................................................................6
1.4 Zorgverlichting..............................................................................................................................7
2. Discussie.............................................................................................................................................7
2.1 Sterke punten...............................................................................................................................7
2.2 Zwakke punten.............................................................................................................................8
3. Conclusie............................................................................................................................................9
4. Advies...............................................................................................................................................10
4.1 Acties en afwegingen..................................................................................................................10
4.2 Keuze van adviezen.....................................................................................................................12
Bibliografie...........................................................................................................................................15
Bijlagen.................................................................................................................................................17
Bijlage 1: Informed consentformulier zorgmedewerker...................................................................17
Bijlage 2: Informed consentformulier zorgvrager.............................................................................20
Bijlage 3: Narratief; Gebruik van beeldzorg in de thuiszorg..............................................................23
Bijlage 4: PowerPoint presentatie: Gebruik van beeldzorg in de thuiszorg......................................27
Bijlage 5: Methode presentatie........................................................................................................29
..........................................................................................................................................................33
Bijlage 6: Schema van acties met voor- en nadelen..........................................................................33
1. Resultaten
1.1 Respondenten en onderzoeksprocedure
Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden zijn er interviews en observaties uitgevoerd. De
respondenten hebben ieder vooraf de informed consent brieven (bijlage 1 en 2) ontvangen en
toestemming gegeven om deel te nemen aan het onderzoek. De interviews hebben plaatsgevonden
met drie zorgvragers en drie zorgmedewerkers. De zorgvragers voldeden ieder aan de in- en
exclusiecriteria (tabel 1) en de zorgmedewerkers zijn allen werkzaam binnen wijkteam X. De
observaties vonden plaats bij werknemers van het beeldzorgteam (3) op verschillende data en
4
‘Gebruik van beeldzorg in de thuiszorg’
Naam:
Studentnummer:
Opleiding: HBO-Verpleegkunde
Instituut: Fontys Hogescholen Mens en Gezondheid
Docent:
Opdrachtgevers:
Projectleider:
Examinator:
Inleverdatum: 22-12-2023
1
,Voorwoord
Voor u ligt het adviesrapport dat tot stand is gekomen in de onderzoeksperiode van maart 2023 tot
en met december 2023. Dit adviesrapport is geschreven onder begeleiding en in opdracht van de
zorgorganisatie X en Fontys Hogeschool Mens & Gezondheid te Eindhoven. Dit rapport dient als
afstudeerproject voor de opleiding HBO-Verpleegkunde. Het onderzoek heeft plaatsgevonden binnen
gemeente en wijkteam X. Tijdens deze periode is er onderzoek gedaan om de volgende hoofdvraag
te beantwoorden:
“Hoe verandert de zorgrelatie tussen kwetsbare ouderen in de thuissituatie en zorgmedewerkers van
de zorgorganisatie X, wijkteam X, door de inzet van beeldzorg?”
Om deze vraag te kunnen beantwoorden heeft er een kwalitatief onderzoek plaatsgevonden, waarbij
er specifiek is gekozen voor de vorm van een casestudie. Door verschillende
dataverzamelingstechnieken toe te passen als het afnemen van interviews en het doen van
observaties, zijn de verschillende perspectieven van de respondenten naar voren gekomen en
verwerkt in een narratief, welke een vereiste is bij het project ‘Lerend Innoveren met Verhalen over
Technologie’, waar dit onderzoek deel van uitmaakt.
Op deze plaats wil de onderzoeker graag iedereen bedanken die tijdens het schrijven van het
onderzoeksplan, de onderzoeksperiode en het schrijven van het adviesrapport mij heeft bijgestaan
en ondersteund. In het bijzonder wil ik de projectbegleider bedanken voor de uitstekende en
waardevolle begeleiding, het vertrouwen en de ondersteuning tijdens het gehele proces. Daarnaast
worden in het bijzonder alle deelnemende respondenten bedankt voor het deelnemen en realiseren
van dit onderzoek.
Bedankt voor uw interesse in dit adviesrapport. Ik wens u veel leesplezier toe.
Student X
X, december 2023
Samenvatting
Aanleiding
Met de toenemende vergrijzing en het personeelstekort binnen de zorgsector, staat deze voor
verschillende uitdagingen. Zorgtechnologieën als beeldzorg kunnen worden ingezet om de zorg
2
,toekomstbestendig te maken. Beeldzorg is een steeds vaker voorkomend begrip binnen de
zorgorganisatie X. Ondanks de voordelen die beeldzorg met zich meebrengt, vrezen
zorgmedewerkers van wijkteam X dat de persoonsgerichte zorgrelatie hierdoor ten koste gaat. Dit
leidt tot de volgende hoofdvraag: "Hoe verandert de zorgrelatie tussen kwetsbare ouderen en
zorgmedewerkers door de inzet van beeldzorg?"
De relevantie van het onderzoek ligt bij de werkdruk op de wijkverpleging. Het heeft als doel om
inzicht te verkrijgen in de ervaringen van zorgmedewerkers en -vragers die gebruik maken van
beeldzorg. Het uiteindelijke doel is de zelfredzaamheid vergroten, eigen regie te stimuleren en een
efficiëntere inzet van beeldzorg te stimuleren, met behoud van persoonsgerichte zorgrelaties.
Methode
Het onderzoek betreft een kwalitatieve casestudie, waarbij data is verzameld aan de hand van
observaties en semigestructureerde interviews. Observaties en bevragingen hebben plaatsgevonden
bij beeldzorgmedewerkers (3), en de semigestructureerde interviews hebben plaatsgevonden bij
zorgvragers (3) en -medewerkers (3). Deze data werd vervolgens geanalyseerd via een thematische
analyse van Braun en Clarke (2006).
Resultaten
Beeldzorg blijkt positieve effecten te hebben op de persoonsgerichtheid binnen een zorgrelatie, de
eigen regie en realiseert zorgverlichting. Zorgvragers ervaren betrokkenheid en verminderde
eenzaamheid. Persoonsgerichtheid wordt toegepast door gebruik van het ECD, waardoor er een
band ontstaat tussen beeldzorgmedewerkers en zorgvragers. Beeldzorg draagt bij aan
zelfvertrouwen, ontlast mantelzorgers bij zorgen omtrent medicatiegebruik.
Discussie
De sterke punten van het onderzoek omvatten het gebruik van informed consent, membercheck en
triangulatie. Zwakke punten omvatten niet-willekeurige werving en beperkte ervaring met
interviewen, waardoor doorvragen werd beperkt.
Conclusie
De zorgrelatie verandert in een zorgrelatie op afstand, waarbij persoonsgerichtheid wordt behouden,
volgens de principes van McCormack en McCance (2010). De zorgvrager wordt gemonitord op
afstand, met behulp van de samenwerking tussen het wijkteam en het beeldzorgteam. Deze
samenwerking draagt bij aan een innovatieve zorgpraktijk.
Advies
Aanbevelingen die worden gedaan aan het wijkteam, zijn gericht op motivatie van zorgmedewerkers
en zorgvragers, en selectie van geschikte zorgvragers voor beeldzorg. Kijkend vanuit de
Noramlisation Process Theory, de Schijf van Vijf en het Unified Theory of Acceptance and Use of
Technology-model, worden vier definitieve adviezen uitgebracht aan de zorgpraktijk. Deze bestaan
uit het organiseren van bijeenkomsten om zorgmedewerkers te motiveren, het bespreekbaar maken
van beeldzorg tijdens het ‘Samenzorggesprek’, het motiveren van zorgvragers en het uitvoeren van
vervolgonderzoek op grotere schaal.
Inhoud
Voorwoord.............................................................................................................................................2
Samenvatting..........................................................................................................................................2
3
, Aanleiding...........................................................................................................................................2
Methode.............................................................................................................................................3
Resultaten..........................................................................................................................................3
Discussie.............................................................................................................................................3
Conclusie............................................................................................................................................3
Advies.................................................................................................................................................3
1. Resultaten...........................................................................................................................................4
1.1 Respondenten en onderzoeksprocedure......................................................................................4
1.2 Persoonsgerichtheid.....................................................................................................................5
1.3 Eigen regie....................................................................................................................................6
1.4 Zorgverlichting..............................................................................................................................7
2. Discussie.............................................................................................................................................7
2.1 Sterke punten...............................................................................................................................7
2.2 Zwakke punten.............................................................................................................................8
3. Conclusie............................................................................................................................................9
4. Advies...............................................................................................................................................10
4.1 Acties en afwegingen..................................................................................................................10
4.2 Keuze van adviezen.....................................................................................................................12
Bibliografie...........................................................................................................................................15
Bijlagen.................................................................................................................................................17
Bijlage 1: Informed consentformulier zorgmedewerker...................................................................17
Bijlage 2: Informed consentformulier zorgvrager.............................................................................20
Bijlage 3: Narratief; Gebruik van beeldzorg in de thuiszorg..............................................................23
Bijlage 4: PowerPoint presentatie: Gebruik van beeldzorg in de thuiszorg......................................27
Bijlage 5: Methode presentatie........................................................................................................29
..........................................................................................................................................................33
Bijlage 6: Schema van acties met voor- en nadelen..........................................................................33
1. Resultaten
1.1 Respondenten en onderzoeksprocedure
Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden zijn er interviews en observaties uitgevoerd. De
respondenten hebben ieder vooraf de informed consent brieven (bijlage 1 en 2) ontvangen en
toestemming gegeven om deel te nemen aan het onderzoek. De interviews hebben plaatsgevonden
met drie zorgvragers en drie zorgmedewerkers. De zorgvragers voldeden ieder aan de in- en
exclusiecriteria (tabel 1) en de zorgmedewerkers zijn allen werkzaam binnen wijkteam X. De
observaties vonden plaats bij werknemers van het beeldzorgteam (3) op verschillende data en
4
