stallenbouw
huisvesting melkvee
aspecten stalontwerp
5 vrijheden
• vrijheid van dorst, honger en slechte voeding
o door een directe toegang tot vers water en een dieet om gezond en levenskrachtig
te blijven
• vrijheid van ongemak
o door een geschikte omgeving te voorzien met een schuilplaats en een comfortabele
rustplaats
• vrijheid van pijn, letsels en ziekte
o door preventie of snelle diagnose en behandeling
• vrijheid om normaal gedrag te vertonen
o door voldoende ruimte, geschikte faciliteiten en het gezelschap van soortgenoten te
voorzien
• vrijheid van angst en stress
o door te zorgen voor omstandigheden die mentaal lijden vermijden
is een evaluatiesysteem gebasseerd op 4 principes
• goede voeding
• goede huisvesting
• goede gezondheid
• het kunnen vertonen van normaal gedrag
wat hebben koeien nodig op basis van gedrag
• voldoende ligruimte
• voldoende ruimte om comfortabel te kunnen rusten, eten en zich doorheen de stal te
bewegen
lichaamsmaten koe
voornaamste maten
• H → schofthoogte
• L → diagonale lichaamslengte
• W → schouderbreedte
CIGR standaardafmetingen van de dieren
• overzicht van bestaande lichaamsmaten van vaarzen en koeien die in het praktijkontwerp
toegepast kunnen worden
• vooral geschikt voor Holstein Friesian koeien
Het verband tussen lichaamsmaten en gewicht
• Het levend gewicht (massa) en de leeftijd van een dier zijn vaak gekend en worden
regelmatig gebruikt bij de evaluatie van zijn ruimtelijke noden
• Niet altijd betrouwbaar
1
,Koegedrag
Rusten
• In loopstallen rusten koeien vaak tussen 10 en 14 uur per dag gespreid over 10 tot 15 beurten
• Rustgedrag hangt af van verschillende factoren
o voeder- en melktijden, voederfrequentie en management
• Rusttijden kunnen worden opgedeeld in tijd dat de dieren liggen zonder te slapen en tijd dat
ze slapen met totale spierontspanning
Voederopname
• 5 tot 9 uur aan eten
• 10-15/dag
• 30-45 min
• Voedersysteem ontworpen voor competitie, frustratie en agressie te vermijden
• Belangrijkste factoren
o ruimte per dier
o voederbeschikbaarheid
o ontwerp van het voederhek
o toegangstijd tot het voeder
• Zelfsluitende voederhekken → competitie vermijden
Drinken
• 130l in 10-15 keer /dag
• Hoeveelheid hangt af van DS gehalte in voeding, melkgift en omgevingstemperatuur
Voortbewegen
• Stabiele vloeren
• Gevolg gladde vloeren
o Stress
o Minder gaan verplaatsen
o Minder tochtverschijnselen
o Minder inspannen om proper te blijven
• Uitglijden is belangrijkste oorzaak van kreupelheid
Voederplaatsen
• Alle dieren moeten tergelijk kunnen eten
• 1 voederplek → 2,5 dieren
2
,ontwerp voederhek
2 horizontale buizen
• Plaatsing bovenste buis cruciaal → verwonding schoft
• Voordelen voederbuis
o Lage kostprijs
o Toegankelijk voor koeien
• Nadelen
o Voederverlies
o Zijwaarts bewegen → agressief gedrag bevorderen
• Niet aangeraden
Diagonaal voederhek
• dwingt de koeien hun kop schuin te houden om toegang
te krijgen
• de hoek verhindert het morsen
• zijdelingse bewegingen worden beperkt
• spijlen moeten in hoek van
• graden staan
zweeds voederhek
• voorkomt het wegjagen van naburige koeien door het
zijdelings bereik te beperken
o door de verticale afscheiding
• beperken de hoeveelheid voeding dat bereikbaar is voor
de koe
• optimaal bereik → verticale kanten 7 graden
zwaluwstaart voederhek
• beste voederbereik
• zonder kwetsuren en voedermorsen
• schuine afscheidingen verhinderen agressief gedrag en
laten optimaal bereik toe
• kan in hout → lage kostprijs
zelfsluitend voederhek
• kunnen koeien vastzetten
• voordelen
o de koeien kunnen na het melken ongeveer 30 minuten
vastgezet worden om ze te beletten neer te liggen zolang
de slotgaten van de tepels nog niet gesloten zijn
o de koeien kunnen vastgezet worden voor observatie,
diergeneeskundige ingrepen of KI
o het morsen van voeder, zoals hooi, wordt gereduceerd,
o competitie voor voeder vermindert.
3
, Veiligheidsvoederhek
• veel bewegingsvrijheid
• geluidsvermindering
• optie valpijpje → voorkomt het vastzitten met halsband
mobiel voederhek
• rijdend voederhek
• verplaatst als het voer te ver ligt
• gebeurd via een knop of als koeien duwen
feedwall
• voerbak
• gat in de muur
• voordeel → besparing bouwkost
• aandachtspunt → ventilatie
hooirek
• bestaat uit 2 delen
o deel waar hooi is geplaatst
o deel waar koeien hooi kunnen uittrekken
• koeien kunnen hooi door voederhek bereiken
• door helling is er altijd hooit beschikbaar
hooibaalverdeler
• geschikt voor weides en grasland
Water
Waterkwaliteit
• ontwerp en onderhoud van drinkbakken beïnvloedt de waterkwaliteit
• drinkbakken moeten zo zijn ontworpen dat ze gemakkelijk kunnen worden geleegd en
schoongemaakt
• werking en de reinheid moeten elke dag gecontroleerd worden
• koeien verkiezen water van 17 graden
type drinkwatervoorziening
criteria
• gemakkelijk toegankelijk zijn,
• de juiste afmetingen hebben,
• water voorzien op de correcte hoogte,
• toelaten dat elk dier water opneemt met een snelheid van minstens 10 liter per minuut,
• de waterbeweging beperken zodat de dieren geen lucht in plaats van water opnemen,
• zo ontworpen zijn om bevuiling met mest tegen te gaan,
• gemakkelijk reinigbaar zijn.
4
huisvesting melkvee
aspecten stalontwerp
5 vrijheden
• vrijheid van dorst, honger en slechte voeding
o door een directe toegang tot vers water en een dieet om gezond en levenskrachtig
te blijven
• vrijheid van ongemak
o door een geschikte omgeving te voorzien met een schuilplaats en een comfortabele
rustplaats
• vrijheid van pijn, letsels en ziekte
o door preventie of snelle diagnose en behandeling
• vrijheid om normaal gedrag te vertonen
o door voldoende ruimte, geschikte faciliteiten en het gezelschap van soortgenoten te
voorzien
• vrijheid van angst en stress
o door te zorgen voor omstandigheden die mentaal lijden vermijden
is een evaluatiesysteem gebasseerd op 4 principes
• goede voeding
• goede huisvesting
• goede gezondheid
• het kunnen vertonen van normaal gedrag
wat hebben koeien nodig op basis van gedrag
• voldoende ligruimte
• voldoende ruimte om comfortabel te kunnen rusten, eten en zich doorheen de stal te
bewegen
lichaamsmaten koe
voornaamste maten
• H → schofthoogte
• L → diagonale lichaamslengte
• W → schouderbreedte
CIGR standaardafmetingen van de dieren
• overzicht van bestaande lichaamsmaten van vaarzen en koeien die in het praktijkontwerp
toegepast kunnen worden
• vooral geschikt voor Holstein Friesian koeien
Het verband tussen lichaamsmaten en gewicht
• Het levend gewicht (massa) en de leeftijd van een dier zijn vaak gekend en worden
regelmatig gebruikt bij de evaluatie van zijn ruimtelijke noden
• Niet altijd betrouwbaar
1
,Koegedrag
Rusten
• In loopstallen rusten koeien vaak tussen 10 en 14 uur per dag gespreid over 10 tot 15 beurten
• Rustgedrag hangt af van verschillende factoren
o voeder- en melktijden, voederfrequentie en management
• Rusttijden kunnen worden opgedeeld in tijd dat de dieren liggen zonder te slapen en tijd dat
ze slapen met totale spierontspanning
Voederopname
• 5 tot 9 uur aan eten
• 10-15/dag
• 30-45 min
• Voedersysteem ontworpen voor competitie, frustratie en agressie te vermijden
• Belangrijkste factoren
o ruimte per dier
o voederbeschikbaarheid
o ontwerp van het voederhek
o toegangstijd tot het voeder
• Zelfsluitende voederhekken → competitie vermijden
Drinken
• 130l in 10-15 keer /dag
• Hoeveelheid hangt af van DS gehalte in voeding, melkgift en omgevingstemperatuur
Voortbewegen
• Stabiele vloeren
• Gevolg gladde vloeren
o Stress
o Minder gaan verplaatsen
o Minder tochtverschijnselen
o Minder inspannen om proper te blijven
• Uitglijden is belangrijkste oorzaak van kreupelheid
Voederplaatsen
• Alle dieren moeten tergelijk kunnen eten
• 1 voederplek → 2,5 dieren
2
,ontwerp voederhek
2 horizontale buizen
• Plaatsing bovenste buis cruciaal → verwonding schoft
• Voordelen voederbuis
o Lage kostprijs
o Toegankelijk voor koeien
• Nadelen
o Voederverlies
o Zijwaarts bewegen → agressief gedrag bevorderen
• Niet aangeraden
Diagonaal voederhek
• dwingt de koeien hun kop schuin te houden om toegang
te krijgen
• de hoek verhindert het morsen
• zijdelingse bewegingen worden beperkt
• spijlen moeten in hoek van
• graden staan
zweeds voederhek
• voorkomt het wegjagen van naburige koeien door het
zijdelings bereik te beperken
o door de verticale afscheiding
• beperken de hoeveelheid voeding dat bereikbaar is voor
de koe
• optimaal bereik → verticale kanten 7 graden
zwaluwstaart voederhek
• beste voederbereik
• zonder kwetsuren en voedermorsen
• schuine afscheidingen verhinderen agressief gedrag en
laten optimaal bereik toe
• kan in hout → lage kostprijs
zelfsluitend voederhek
• kunnen koeien vastzetten
• voordelen
o de koeien kunnen na het melken ongeveer 30 minuten
vastgezet worden om ze te beletten neer te liggen zolang
de slotgaten van de tepels nog niet gesloten zijn
o de koeien kunnen vastgezet worden voor observatie,
diergeneeskundige ingrepen of KI
o het morsen van voeder, zoals hooi, wordt gereduceerd,
o competitie voor voeder vermindert.
3
, Veiligheidsvoederhek
• veel bewegingsvrijheid
• geluidsvermindering
• optie valpijpje → voorkomt het vastzitten met halsband
mobiel voederhek
• rijdend voederhek
• verplaatst als het voer te ver ligt
• gebeurd via een knop of als koeien duwen
feedwall
• voerbak
• gat in de muur
• voordeel → besparing bouwkost
• aandachtspunt → ventilatie
hooirek
• bestaat uit 2 delen
o deel waar hooi is geplaatst
o deel waar koeien hooi kunnen uittrekken
• koeien kunnen hooi door voederhek bereiken
• door helling is er altijd hooit beschikbaar
hooibaalverdeler
• geschikt voor weides en grasland
Water
Waterkwaliteit
• ontwerp en onderhoud van drinkbakken beïnvloedt de waterkwaliteit
• drinkbakken moeten zo zijn ontworpen dat ze gemakkelijk kunnen worden geleegd en
schoongemaakt
• werking en de reinheid moeten elke dag gecontroleerd worden
• koeien verkiezen water van 17 graden
type drinkwatervoorziening
criteria
• gemakkelijk toegankelijk zijn,
• de juiste afmetingen hebben,
• water voorzien op de correcte hoogte,
• toelaten dat elk dier water opneemt met een snelheid van minstens 10 liter per minuut,
• de waterbeweging beperken zodat de dieren geen lucht in plaats van water opnemen,
• zo ontworpen zijn om bevuiling met mest tegen te gaan,
• gemakkelijk reinigbaar zijn.
4
